Isaac Israëls: Amsterdams Impressionist

Isaac Lazarus Israëls (Amsterdam, 3 februari 1865 – Den Haag, 7 oktober 1934) was een van de voornaamste Nederlandse schilders uit de groep van Amsterdamse Impressionisten. Naast zijn schilderwerk was hij tekenaar en aquarellist en maakte hij pastels, etsen en litho’s

Isaac_Israels Isaac_Israels2 Isaac_Israels3 Isaac_Israels4 Isaac_Israels5 Isaac_Israels6.

Advertenties

De Wortels van Vincent van Gogh

de wortels1 de wortels2

April/mei 1882 beschrijft Vincent van Gogh in zijn brieven aan broer Theo wat zijn enige echte missie zal en moet zijn:

Het is juist omdat ik een tekenaarsvuist heb, dat ik van het tekenen niet af kan blijven, en ik vraag het u vanaf de dag dat ik ben begonnen te tekenen, heb ik getwijfeld, of geaarzeld, of gewankeld? Mij dunkt, gij weet zeer wel, dat ik heb doorgesabeld, en natuurlijkerwijs gaandeweg heter word op ’t gevecht.

Vincent is overtuigd van zijn kunnen. Gelooft in zijn kunstenaarschap. Wat zijn omgeving ook moge beweren. Ook al verkoopt hij weinig van zijn werk. Uit die tijd stammen ook de werken Sorrow en Les Racines. Die laatste is een tekening/aquarel van boomwortels die zich hechtten aan zandgrond. Vincent zou zich later nogmaals door boomwortels laten inspireren.

Ik maak mij sterk, dat de grote Sorrow, het wijf van de Geest, de bestedeling en meer andere, als gij wilt, de een of andere dag wel degelijk een liefhebber zullen vinden, aldus Vincent in mei 1882.

Zekerheden

Er zijn twee zekerheden in ons leven. Daarover dichtte Rainer Maria Rilke:

Ich wollt, sie hätten statt der Wiege mir einen kleinen Sarg gemacht, dann wär mir besser wohl, dann schwiege die Lippe längst in feuchter Nacht.

Dann hätte nie ein wilder Wille die bange Brust durchzittert, – dann wärs in dem kleinen Körper stille, so still, wie’s niemand denken kann.

Nur eine Kinderseele stiege zum Himmel hoch so sacht, – ganz sacht… Was haben sie mir statt der Wiege nicht einen kleinen Sarg gemacht? –

Rainer Maria Rilke (Praag, 4 december 1875 – Montreux, 29 december 1926)

Uit de cyclus Träumen

Veteranendag en Dutchbat

IMG_1409 IMG_1413Wie wel eens de moeite neemt om een Veteranendag te bezoeken en daar het gesprek aangaat met die veteraan zal vaak te horen krijgen dat de veteraan zich nogal eens in de steek gelaten voelt door politiek en (soms) samenleving.

Dit jaar was ik met schoonvader in Varsseveld. Schoonvader werd in 1946 een aantal weken getraind en voorbereid op een missie in Indië. Hij werd op de boot gezet (die er ruim een maand over deed) en verbleef uiteindelijk 3 jaar in dat Verre Oosten. Dat was in de tijd van Dienstplicht en Gehoorzaamheid. Kritiek hebben en vragen stellen waren toen geen deugden. Ter vergelijking: we hebben anno 2015 een beroepsleger. Als er soldaten op missie gaan, krijgen ze minmaal een half jaar lang een intensieve training. De periode dat een soldaat uitgezonden wordt, duurt maximaal 4 maanden per keer.

Schoonvader was nog niet vaak verder geweest dan zijn eigen dorp en naaste omgeving. De reis en de belevenissen in Indië hebben een onverwoestbare indruk achtergelaten. Een schok zouden we nu zeggen.

In onze dagen van internet, tv en de Global Village laten we ons niet meer zo snel verrassen. Dat bleek vanavond. Ik keek naar een documentaire over de Val van Srebrenica. Die zou een ander licht werpen op de rol van Dutchbat. Om kort door de bocht te gaan: uit Amerikaanse documenten blijkt dat de Amerikaanse, Franse en Britse regering voorkennis hadden van wat er zou gebeuren als de hulp van de bondgenoten aan de blauwhelmen in Srebrenica ingetrokken zou worden. In dit specifieke geval: geen luchtsteun als de Servische commandant Mladic de enclave zou binnentrekken. In die documenten wordt beschreven dat dat kon leiden tot een humanitaire nachtmerrie. En toch besluiten Amerika, Frankrijk en Groot-Brittannië om die luchtsteun niet te verlenen op het moment dat Mladic naar Srebrenica trekt. De Servische commandant had aangegeven dat hij de Bosniërs  rücksichtlos onder de voet zou lopen. In Srebrenica hopen de op de vlucht geslagen en samengestroomde Bosnische-Serviers en de soldaten van Dutchbat op steun vanuit de lucht. Die komt er niet. Waarom? Dat wist zelfs toenmalig Minister van Defensie Joris Voorhoeve niet. Wat bleek: Amerikanen, Britten en Fransen vonden het ook niet nodig om onze regering in te lichten over deze ingrijpende beslissing. Het kostte ongeveer 8000 Bosniërs het leven. Mannen, vrouwen en kinderen.

Aan Dutchbat heeft altijd gekleefd dat men in Srebrenica verzaakt had de burgerbevolking te beschermen. Dat heeft ook tot processen geleid van Bosnische slachtoffers. Nu blijkt dat Dutchbat in de steek is gelaten (verraden is misschien een beter woord) door haar bondgenoten. De mogelijke reden: onderhandelen met Servië was pas mogelijk als die enclaves geen politiek item meer waren.

Menige Dutchbatter voelde zich de afgelopen jaren onbegrepen en in de steek gelaten door politiek en samenleving. Getraumatiseerd door de gebeurtenissen daar en de slechte ontvangst hier, worstelden een aantal van hen met de feiten en meningen. In sommige gevallen leidde dat tot uitzichtloosheid en zelfmoord.

Vincent van Gogh en Kee Vos

Kee_Vos_met_zoon_Jan

In de briefwisseling met zijn broer Theo schrijft Vincent op 3 november 1881 dat hij is gaan houden van Kee Vos. Kee Vos was  een nicht van Vincent en heette Cornelia Adriana Sticker. Kee was getrouwd met dominee Christoffel Vos en verloor haar man in 1878. Tijdens de periode waarin Kee een rol speelde in het leven van Vincent (1881) was er nog 1 kind in leven uit het huwelijk met ds. Vos, haar 8-jarige zoon Jan.

Kee moest niets hebben van de avances van Vincent. “Haar verleden en haar toekomst bleven voor haar één. Zij kon zijn gevoelens dus niet beantwoorden.” Oftewel in Vincent’s woorden: het was een nooit, nee, nimmer. Hij twijfelt: doorgaan of  er een punt achter zetten.

Later blijkt ook dat zijn ouders er niet achter staan. Het leidde zelfs tot conflicten met zijn vader, die er driftbuien van kreeg en er over vloekte (Vincent was zelf een poosje evangelist geweest!).

Over die drift van zijn vader schreef Vincent: “Wanneer pa zich driftig maakt, is hij ook van mij gewoon dat men hem gelijk geeft. Nu evenwel had ik mij vastelijk voorgenomen, die drift in godsnaam maar eens te laten uitbarsten. Ook in drift zei pa iets van dat ik maar ergens anders heen moest trekken, doch omdat het in drift gezegd werd, hecht ik daar niet veel aan”.

Aan het stuurwiel van de Chevrolet…

Chevrolet.1928

Ik ga in Sintra slapen omdat ik niet in Lissabon kan slapen, maar wanneer ik in Sintra aankom zal het me spijten niet in Lissabon te zijn gebleven. Altijd die onrust zonder zin, zonder verband, zonder gevolgen, altijd, altijd, altijd, die buitensporige beklemming van de geest om niets, op de weg naar Sintra, of op de weg van de droom, of op de weg van het leven…

Alvaro de Campos

(heteroniem van Fernando Pessoa)

1928

Vertaling: August Willemsen

De emigrés

Eenzaam in grote onvriendelijke steden, zonder de taal te spreken die men spreekt of die men denkt, verminkt in hun verhouding tot de anderen, zij die later in hun land prat zullen gaan op hun triomfen in den vreemde.

Arme drommels zij die Londen en Parijs veroveren!

Ze keren terug naar huis zonder zich beter te gedragen of er beter uit te zien, ze hebben hoogstens van dichtbij gedroomd hetgeen ze zagen – permanente vreemdelingen.

Maar ik zal niet om hen lachen. Heb ik iets anders van mijn ideaal gemaakt?

En dat plan dat ik in een hotel ooit heb gemaakt, het plan voor mijn levensverhaal?

Dat is een van de zwarte punten in de biografie die ik niet heb gehad.

Alvaro de Campos

(heteroniem van Fernando Pessoa)

Vertaling: August Willemsen

Tussen 1914 – 1926

Claus en de zintuigen

verdriet

Ja, de zintuigen meneer. Die zijn belangrijk! Ook en vooral bij het lezen. Ik moet een boek vast kunnen houden. Weg kunnen leggen. Van de plank halen. Kiezen als je voor het schap staat.

En boeken geuren. Niet altijd even fris. Ze zijn stoffig. Maar ze bieden voer. Voer voor de ogen. En als je ze hardop leest: voor de oren.

Die zintuigen spelen ook een belangrijke rol bij de overdracht van het verhaal, de personages, de omstandigheden. Ik merkte dat weer eens bij het lezen van Hugo Claus meesterwerk Het Verdriet van België. Een citaat ter illustratie:

‘Heui.’ Jules de timmerman kwam door de boomgaard naar hem toe, tanig met witte volle knevel. Hij pruimde, schopte zijn klompen uit in de keuken. ‘Zet u. Hoe is ’t met ons Violetje?’

Ook binnen wasemden de muren de zure varkensstank uit. Op de kachel, op de tafel, op de vensterbanken stonden flesjes, potjes, retorten, de meeste leken gevuld met pis. Louis ging zitten naast een vogelkooi waarin een tiental witte muizen krioelde, het geluid was niet ongelijk aan dat wat de Zorro-figuur van daarnet had voortgebracht, iets ijler en minder pijnlijk.

Ogen, neus en oren zijn allemaal aan bod gekomen in dit fragment. En allemaal werken ze mee aan het beeld dat je je in je hoofd vormt. De ware meesters beheersen dat achteloos, terloops.

Nan Goldin: de spiegel

De spiegel speelt in het fotografisch werk van Nan Goldin een belangrijke rol. Goldin fotografeert graag met gebruikmaking van de spiegel. Sterker nog: veel van haar werk lijkt op de spiegel die ze haar omgeving en haarzelf voorhoudt, maar waaraan je je ook kunt spiegelen. Goldin biedt een kijkje in het milieu waarin ze vertoeft. Ze registreert zoals een spiegel dat zou doen. Waar de spiegel tijd- en ruimteloos is, legt Goldin het moment voor eeuwig vast.

nan goldin Nan-Goldin2 Nan-Goldin3 Nan-Goldin4 Nan-Goldin5 Nan-Goldin6

Door Vincent van Gogh bewonderde meesters

Al lezende in het boek: Vincent van Gogh – Een leven in brieven kwamen een aantal meesters voorbij waarvoor Vincent bewondering koesterde. Tot die meesters behoorden: Rembrandt. Matthijs Maris, Pieter Brueghel de Oude, John Everett Millais, Eugene Delacroix, Alexandre Bida, Jules Dupré en Millet. Om uiteenlopende redenen.

Een greep uit hun werk.

Pieter_Bruegel_de_Oude_-_De_dans_der_bruid_(Antwerpen) rembrandt2 Matthijs_Maris Jules_Dupré jf millet2 JE Millais4 Delacroix3 Alexandre Bida4