Verdriet van België: opsommingen

Hugo Claus’ Verdriet van België is ook het boek der opsommingen. Een voorbeeld met een twist:

“In Finland liggen de gewonde soldaten uren lang te gillen op de bevroren meren. Elanden en wolven sluipen dichterbij. In Polen worden collegejongens van Louis’ leeftijd onthoofd omdat ze een vlag met een hakenkruis hebben gescheurd.

In de lichtstad Parijs lopen de slechte vrouwen met rode zaklampen door de verduisterde straten.”

Of deze:

“Haar wenkbrauwen werden geëpileerd, crèmes werden aangebracht, haar haren werden gefluft, gebraiseerd, gebeitst, gebiologeerd, geblitzt, haar ellebogen werden geponst, er werd gerimmeld, geoorbeld, haar borst werd geperst, getild, tot de Verdrietige klaar was en met een onwezenlijke hoop in de plots amandelvormige ogen naar haar Leon werd gestuurd.”

Tenslotte:

“De avond, de avond met de dorpskinderen juichend ver weg, de stoomtrein die langs dendert waardoor de tuin begint te stomen en te dampen en de ontwortelde perenbomen en kerselaars vlotten, de flitsende kriekende sprankels van de kolen van de trein, Meerke die hoest, Tante die knabbelt en slurpt aan een varkenspoot.”

E for Elbow

Elbow, een Britse band, om precies te zijn uit Manchester. Een ongewone band wat mij betreft. Geen stadionrock maar wel groots gearrangeerde muziek. Geen uptempo nummers waarop het lekker dansen is. Wel luistermuziek die meer doet dan de oren strelen. Die kenmerkende zang van Guy Garvey, een slaggitaar, een gitaarsolo die zich niet opdringt en een orgel. Drums en bas een beetje naar de achtergrond, maar daarom niet minder belangrijk voor de totaalsound van de band. En als de song dat nodig heeft, uitpakken met orkest en koor. Het is een band die je moet ontdekken. Vaker horen, goed luisteren en dan vallen de stukjes op hun plek. Beleefd aanbevelend.

Akoestische held: Leo Kottke

In de periode dat je je moet onderscheiden van de andere mannetjes, komt het zelf maken van muziek ook als optie voorbij. Mijn keuze: gitaar. Een instrument dat er enorm sexy uitzag en veel mogelijkheden bood om het andere geslacht te imponeren. En toen kwam Leo Kottke voorbij. Helemaal niet sexy, droge humor en met een uiterlijk van de gemiddelde kantoorklerk. Maar wat kon die man spelen!

Met zo’n geweldenaar als voorbeeld moest ik me toch snel gaan richten op andere opties..

Wim Daniëls gaat de taal achterna

Wim Daniëls groeide op in het Brabantse Aarle-Rixtel in een arbeidersgezin waar dialect gesproken werd. Over dat dialect en de standaardtaal Nederlands, die hij in zijn jeugd op school moest leren, verwonderde de jonge Wim zich nogal. Wim raakte daardoor verslaafd aan taal. Van die ontdekkingstocht doet hij in het boek De Taal Achterna op uitbundige en humoristische wijze verslag. En van mijn ontdekkingstocht door dat boek doe ik dan weer verslag.

Wim vertelt in Hoofdstuk 1 dat hij geprobeerd heeft Aarle-Rixtel op de kaart te zetten. Dat is wat je wel vaker hoort: als het plaatselijk bureau voor Toerisme toeristen wil trekken, moet het dorp, de stad op de kaart gezet worden.

Ik gebruik die uitdrukking soms thuis ook als ik even ergens naartoe ga zonder dat ik al een duidelijke bestemming heb. “Wat ga je doen?” “Ik ga Aarle-Rixtel op de kaart zetten.”

Probleem is dat Aarle-Rixtel het slachtoffer is geworden van de nietsontziende fusiegolf die Nederland overspoelt, aldus Wim in 2014, toen zijn boek verscheen. Gevolg van al die fusies: “alles wat een eigen identiteit heeft, moet worden weggevaagd.”

Ook het dialect is belangrijk voor de eigen identiteit. Wim komt uit een gezin van gewone mensen. “Kinderen van gewone mensen speelden met kinderen van andere gewone mensen en die waren allemaal dialectsprekers.”

“Mijn wereld was behoorlijk begrensd. En dat is een uitermate gunstige situatie voor het behoud van het dialect.”

Maar niet getreurd want:

“Als dialectspreker heb je met het dialect op zich altijd juist méér taalbagage dan een standaardtaalspreker.” “Dialecten hebben een klankenarsenaal dat veel uitgebreider is dan dat van de standaardtaal.”

Wie ooit in Brabant en Limburg is geweest, zal dat beamen.

Wim maakt van dichtbij mee hoe boeiend dialect en taal kan zijn. Die fascinatie brengt hem op de mulo, daarna op de HAVO en vervolgens in Tilburg waar hij gaat studeren. Van Aarle-Rixtel naar Tilburg is niet alleen een reis door tijd en ruimte, het is ook je dialect inruilen voor de standaardtaal en dat terwijl:

“door mijn dialect was de taal in mij gaan zingen.”

Maar: “Het dialect is een slachtoffer van grenzen die er niet meer zijn.” “Ik zie het als een zoenoffer. Want ik zou beslist niet willen dat ik nog vrij strikt binnen grenzen zou moeten leven. Ik ben met plezier ook een allochtoon geworden. Aarle-Rixtel en de taal die ik er leerde, zijn deel van een grenzeloze wereld geworden.”

“Taalvariëteit is veel mooier dan een eenheidsworst. Maar verdwijnende talen zijn de prijs die nu eenmaal betaald moet worden voor de voordelen van een grenzeloos bestaan.”

Frank Ocean – Lost

Begonnen in de hiphop ontwikkelde Frank Ocean zich tot een artiest die mijn aandacht trok. Door zijn muzikale ontwikkeling (van rappen tot zingen), door zijn teksten en de daarbij gekozen melodieën. Ocean boekte een groter publiek dan alleen de hiphop-scene. Zijn liederen worden inmiddels ook door andere artiesten gecoverd (Sweet Life en Thinking About You bijvoorbeeld). Eén dezer dagen (juli/augustus 2015) mogen we een nieuw album van hem verwachten.

De tachtigjarige: Hendrik van Brederode

Brederode6

Hendrik van Brederode, 1531 geboren in Brussel, is een schatrijke edelman die zich door de Spaanse koning in het nauw gedreven voelt. Het is de eerste edelman die de handschoen opneemt tegen het Spaanse gezag, een leger samenstelt en bereid is tot gewelddadig verzet. Van Brederode heeft sympathie voor de ketters en staat als eerst de Hagenpreken toe in het gebied dat hij onder controle heeft. Als één van de eerste edelen ondertekent hij het Verbond van de Edelen, waarin de ondertekenaars zich uitspreken voor meer godsdienstvrijheid en tegen geweld tegen de ketters.

In eerste instantie is Margaretha van Parma (de Spaanse troon) onder de indruk van het verzet, maar haar adviseurs spreken laatdunkend over die Hollandse edelen. Ze noemen de edelen spottend ‘edelmonniken’ oftewel geuzen. Dat werd ook de naam waaronder deze opstandelingen de vaderlandse geschiedenis in zouden gaan: Geuzen.

Met de combinatie van militaire druk en onderhandelen leek Van Brederode eerst succesvol. De politieke druk vanuit Spanje werd minder en de Tiende Penning (een belastingmaatregel die werd gebruikt om het Spaanse leger te kunnen financieren) werd zelfs uitgesteld. Maar toen stuurde de Spaanse koning Filips 2 Hertog Alva. Zijn opdracht: de Hollandse Opstand neerslaan. In de confrontatie tussen Van Brederode en Alva bij Oosterweel (in de buurt van Antwerpen), leidt Van Brederode een smadelijke nederlaag. Datzelfde overkomt Willem van Oranje, die zich aansloot bij de geuzen. Van Oranje wijkt uit naar Dillenburg in Duitsland. Van Brederode vlucht naar Recklinghausen, kasteel De Horneburg. Daar overlijdt hij plotseling in 1568, 37 jaar oud.

Na de dood van Van Brederode begon de Hollandse Opstand pas succesvol te worden. Te beginnen met de nederlaag die de Watergeuzen Alva toebrachten bij Den Briel (1572).

Van Brederode wordt in eerste instantie begraven in Gemen bij de Duitse stad Borken, vlakbij de Nederlandse grens.

RM Rilke: Einsamkeit

Die Einsamkeit ist wie ein Regen. Sie steigt vom Meer den Abenden entgegen; von Ebenen, die fern sind und entlegen, geht sie zum Himmel, der sie immer hat. Und erst vom Himmel fällt sie auf die Stadt.

Regnet hernieder in den Zwitterstunden, wenn sich nach Morgen wenden alle Gassen und wenn die Leiber, welche nichts gefunden, enttäuscht und traurig von einander lassen; und wenn die Menschen, die einander hassen, in einem Bett zusammen schlafen müssen:

dann geht die Einsamkeit mit den Flüssen….

Bob Dylan: Forever Young

Bij de letter D in mijn MuziekAlfabet. Dat kan alleen maar Bob Dylan zijn. Geen muzikant zorgde voor zoveel reuring als hij. Begonnen als singer-songwriter zette hij met protestsongs eerst de jaren 60 op zijn kop. Toen een ieder gewend was geraakt aan zijn gelaagde songs die woord gaven aan andere tijden, plugde hij een elektrische gitaar in.

Dylan’s songteksten zijn niet helder, duidelijk en meteen raak. Dylan schildert met woorden een wereld die we wel kennen maar van een afstand. Het is de wereld van de zwerver, de outsider. Diegene die van een afstandje naar ons kan kijken en zich verbaast. Die positie past Dylan het best. Al tijden en die veranderden nogal in zijn en mijn leven.

Matt Taylor: bikes

Matt-Taylor Matt-Taylor2 Matt-Taylor3 Matt-Taylor5 Matt-Taylor6 Matt-Taylor4

Ben een groot fan van de Britse illustrator Matt Taylor. Taylor produceert veel en dwars door alle genres heen. Hij maakt vrij werk en produceert in opdracht. Doet dat voor grote bedrijven, maar ook voor bijvoorbeeld de Britse Alzheimer stichting. Zijn werk is kleurrijk en vast van lijn. Hij illustreert verhalen, maakt filmposters maar maakt ook werk in opdracht van (pop)muzikanten. Wie meer van hem wil zien, kan op zijn website  (http://www.matttaylor.co.uk) terecht. Taylor twittert ook en blogt via tumblr.

Bij een vlucht door zijn werk viel me op dat de fiets een weerkerend thema was. Vandaar deze keuze.

The Clash

The Clash: Engels, energiek, altijd interessant toen ze platen uitbrachten en punk. Met frontman Joe Strummer hadden ze een boegbeeld die deed denken aan Elvis in zijn rebelse jaren. The Clash was interessant omdat ze niet bleven hangen in de drie akkoorden, die veel punk kenmerkte. De leden van The Clash lieten zich beïnvloeden door de muziek van hun generatiegenoten. Allerlei invloeden weerspiegelden zich in hun eigen muziek. Daarbij kwamen soul en reggae als voornaamste invloeden voorbij. Altijd wist de band daar een eigen draai aan te geven en met veel succes. Albums als: London Calling en Sandinista! zijn nog altijd het beluisteren waard.