BP: Manuel Bandeira

Manuel Bandeira (1886-1968) werd geboren als Manuel Carneiro de Sousa Bandeira Filho In Recife, hoofdstad van Pernambuco, in het noorden van Brazilië. Studeerde architectuur; ging voor een kuur naar Zwitserland; maakte kennis met Paul Eluard (Frans dichter) en keerde in 1917 terug naar Brazilië.

manuel bandeira

Werd in 1938 hoogleraar Literatuur aan het Colégio Pedro 2 (Rio de Janeiro). Sinds 1940 lid van de Academia Brasileira de Letras in Rio. Schreef kritieken.

Sloot zich vrij vroeg aan bij de beweging van de Modernisten. Heeft ook snel de Modernistische toon te pakken. Ironisch, direct, gewone mensentaal. Begint al rap met het gebruik van het vrije vers.

In zijn latere werk komen sociale thema’s voorbij. Daarnaast werpt hij zich op de folklore van de zwarte bevolking. Als spelende dichter (poet ludens) richt hij zich op het concrete gedicht.

Bandeira is 1 van de belangrijkste Modernistische dichters in Brazilië.

Over poëzie dichte hij:

(..)

“Ich will lieber die Lyriek der Verrückten – Die Lyriek der Betrunkenen – Die schwierige treibende Lyriek der Betrunkenen – Die Lyriek der Shakespearischen Clowns

Ich will nichts mehr wissen von Lyriek die nicht Befreiung ist.

1925

Tote Nacht

Tote Nacht. – Am Lampenmast – Verschlucken die Kröten Mücken.

Niemand geht über die Strasse. – Nichtmal ein Betrunkener.

Dennoch ahne ich eine Prozession von Schatten. – Schatten aller die gegangen sind. – Aller die noch leben und gewesen sind.

Der Bach weint. – Die Stimme der Nacht…

(Nicht dieser Nacht, einer anderen, grösseren.)

1921

(..)

Der Major

Der Major starb. – Im Ruhestand. – Veteran aus dem Kriege met Paraguay. – Held von der Itororó-Brücke. – Er wollte keine militärischen Ehren. – Er wollte keine Ansprachen. – Nur – Im Augenblick der Beerdigung – Blies der Trompeter eines Linienbataillons – Am Grabe den Zapfenstreich*.

1930

*Zapfenstreich = taptoe

(..)

Gedicht, einer Zeitungsnotiz entnommen

Hans der Hübsche war Lastträger auf dem Freimarkt und wohnte auf dem Armenhügel in einer umnummerierten Baracke – Eines Abends ging er in die Bar Zum Zwanzigsten November – Trank – Sang – Tanzte – Dann stürzte er sich in die Lagune Rodrigo de Freitas und ertrank.

1930

Advertenties

Braziliaanse poëzie

Pillen en poeders aan de kant, de dichter is weer in het land! A poem a day, keeps the doctor away. De hulpvaardige vrouw in de boekwinkel bracht me op een verlichtend idee: begin de dag met een gedicht.

In een grijs verleden (met de kennis van nu) studeerde ik Portugees/Braziliaans. Het voordeel is dat je in contact komt met een taal/cultuur die anders onder de steen verborgen blijft. Ik maakte kennis met Pessoa, de man met de vele literaire gedaanten. Iedere gedaante bedoelt om een facet van zijn karakter en van zijn dichtkunst voor het voetlicht te brengen.

carlos-drummond-de-andrade

Carlos Drummond de Andrade 

Verder van huis (Brasil) hoorde ik de stem van Carlos Drummond de Andrade. Een bijzondere man met een bijzondere geschiedenis, in wiens leven het weigeren van de Nobelprijs een logische stap lijkt. Een dichter met een verreikende invloed. Verreikend zowel qua tijd (hij beïnvloedde een hele generatie en de navolgers daarvan) als plaats (wereldwijd werd zijn talent her- en erkend).

Op zolder vond ik een dichtbundel met Braziliaanse gedichten uit de 20-ste eeuw. Een Duitse uitgave, want in ons land vindt je niet zo gauw dit soort bloemlezingen. De markt is te klein; geen geld mee te verdienen.

Uit die bundel wil ik gaan citeren. Om kennis te maken met een poëzie die voor de meesten van ons buiten beeld blijft. Een kennismaking dus. Wel in het Duits, maar dat mag de pret niet drukken.

Philip Roth: de menselijke smet

philip roth

Over de Amerikaan Philip Roth. Zijn boek: De Menselijke Smet. Over de hoofdpersoon: Coleman Brutus ‘Silky’ Silk. Zijn tweede naam Brutus dankt hij aan zijn vader. Zoals ook zijn broer en zus vernoemd waren naar het toneelstuk dat zijn vader bijna helemaal uit zijn hoofd kende: “zijn inziens het hoogtepunt van de Engelse literatuur en de leerzaamste studie van verraad die ooit was geschreven”. (Julius Caesar, Marcus Antonius)

Coleman bokst in zijn jeugdjaren. Zijn vader weet van niets. Totdat iemand het vertelt. Zijn vader vindt het eerst maar niets. Maar Coleman heeft zijn redenen:

Hij hield van geheimen. Het geheim dat niemand wist wat er in je hoofd omging, dat je alles denken kon wat je wilde zonder dat iemand dat wist. Alle andere jongens kletsten altijd over zichzelf. Maar dat gaf geen macht, en ook geen genot. De macht en het genot waren te vinden in het tegenovergestelde, in niets van jezelf prijsgeven, op dezelfde manier waarop je een man van de tegenstoot was, en dat wist zonder dat iemand het hem hoefde te vertellen, zonder dat hij erbij na hoefde te denken.

(..)

Coleman dacht na, op dezelfde manier waarop hij op school nadacht of tijdens een wedloop: sluit al het andere uit, laat niets anders toe en kruip erin, in het onderwerp, de wedstrijd, het examen – wat beheerst dient te worden moet je zelf worden. Dat kon hij bij biologie en dat kon hij bij boksen. En niet alleen maakte niets van buitenaf enig verschil, innerlijk maakte ook niets verschil.

(..)

Hij kon zichzelf dwingen zijn gevoelens van angst en onzekerheid, zelfs vriendschappelijke gevoelens, te negeren – om die gevoelens wel te hebben, maar buiten hemzelf.

(..)

Er was geen leraar die het antwoord op de vraag wilde weten. Alle antwoorden die je in de ring bedacht hield je voor je, en als je het geheim verraadde, deed je dat met alles behalve je mond.

Een voorbeeld van het schrijven van Roth. Zijn personages zijn om aan te raken, zo echt. En dat met woorden, de juiste woorden. Het lijkt allemaal zo terloops, maar ondertussen. Wat een vakman!

De rug op! De belofte van vrouwelijk naakt

U ziet een vrouwenfiguur, ontkleed en op de rug gezien. De ruggen-figuur speelt in de kunst (van het kijken) verschillende rollen. Die rollen zijn afhankelijk van tijd en plaats. Maar ze komen vaak en al lang voor.

In dit geval gaat het om een vrouw en (deels) naakt. Maar het kan ook om een man en gekleed gaan. En dan toch heet het een ruggen-figuur.

In de vroege Renaissance duidde de ruggen-figuur op de grens tussen de echte en de goddelijke wereld. In de Romantiek (denk aan Caspar David Friedrich) was de figuur op wiens rug je keek, klein en nietig vergeleken met het omringende, imposante landschap. Mooi om daar een gemoedstoestand bij te verzinnen!

De rug was ook retorisch bedoeld. Als uitroepteken. Er is een handeling afgebeeld waar het nodige drama te beleven valt. Diegene wiens rug we zien, die onderstreept, benadrukt dat drama.

Dan is er nog de mysterieuze en de voyeuristische rug. Die laatste is van de laatste eeuwen. Het zorgt voor ongemak bij de kijker en prikkelt de zinnen. Je kijkt naar eeuwige schoonheid, want daarom schildert de kunstenaar de rug zonder vlekje of rimpeltje. Als kijker heb je macht: je kijkt zonder bekeken te worden (het wezen van voyeurisme). Jij kijkt en het object (de eeuwige schone) weet van niets.

Positiever is dat je als kijker nieuwsgierig bent. Je kijkt naar de achterkant, de belofte, de katalysator van je fantasie. Of zoals Stefan Kuiper in het artikel ‘Van de andere kant’ het noemt: “De ruggen-figuur is het hoekje waar je niet omheen kunt kijken, de mooie stem in een donkere kamer”. De rug van de vrouw roept beelden op, je eigen beelden. Dat is de belofte van dit vrouwelijk naakt.

Öèôðîâàÿ ðåïðîäóêöèÿ íàõîäèòñÿ â èíòåðíåò-ìóçåå Gallerix.ru

Dominique Ingres: La Baigneuse Valpincon

rugnaakt-3

Georg Baselitz

rugnaakt-4

Eugene Durieu

rugnaakt-5

Egon Schiele

Bron: Van de andere kant, Stefan Kuiper, 22 januari 2016

Arthur Melville: magische vlekken

Arthur Melville (1858–1904) Schots schilder; in Groot-Brittanië vooral bekend vanwege zijn werk dat de Oriënt als thema heeft.

Ondanks het feit dat Melville bekende kunstacademies (waaronder The Royal Scottish Academy) bezocht, leerde hij zijn kunst vooral door zelf veel te kijken en te doen.

Zijn kleurgebruik (aarde- en zandtinten), zowel in zijn aquarellen als in zijn olieverfschilderijen, vindt zijn oorsprong in zijn avontuurlijke reizen die Melville maakte door Perzië, Egypte en Turkije. Om het typische Oriëntaalse licht te vatten, ontwikkelde hij een speciale techniek: waterverf op nat papier en daar overheen gouache.

Tijdens zijn leven was er niet veel belangstelling voor zijn werk. Dat veranderde na zijn dood. Melville beïnvloedde de Glasgow Boys. Zijn impressies waarin kleuren en beweging een wat gehaaste indruk maken, zijn juist juist zorgvuldig gekozen en evenwichtig. Zijn werk komt wat vlekkerig over. Bij nadere beschouwing vallen details op. Maar ook hoe Melville met spaarzame middelen sfeer en compositie neerzet. Magische vlekken!

Arthur Melville-1

Arthur Melville-2

Arthur Melville-3

Arthur Melville-4

Clemens Brentano: Über eine Skizze

Verzweiflung an der Liebe in der Liebe

In Liebeskampf? In Todeskampf gesunken? – Ob Atem noch von ihren Lippen fliesst? – Ob ihr der Krampf den kleinen Mund verschliesst? – Kein Öl die Lampe? oder keinen Funken?

Der Jüngling – betend? tot? in Liebe trunken? – Ob er der Jungfrau höchste Gunst geniesst? – Was ist’s das der gefallne Becher giesst? – Hat Gift, hat Wein, hat Balsam sie getrunken.

Des Jünglings Arme, Engelsflügel werden – Nein Mantelspalten Leichentuches Falten. – Um sie strahlt Heil’genschein – zerraufte Haare.

Strahl’ Himmelslicht, flamm’ Hölle zu der Erde – Brich der Verzweiflung rasende Gewalten, – Enthüll’ – verhüll’ – das Freudenbett – die Bahre.

Clemens Brentano (Ehrenbreitstein, 1778 — Aschaffenburg, 1842) Duits schrijver en dichter uit de Romantiek. Brentano behoort tot de grote vroeg-romantische dichters.

Brentano studeerde in Halle en maakte contact met Goethe en Herder, maar in Jena begonnen zijn literaire activiteiten. Hij ging een relatie aan met Sophie Mereau, de vrouw van een hoogleraar in Jena en zelf schrijfster. Zij scheidde van haar man in 1801 en huwde Brentano twee jaar later. Slechts drie jaar later overleed zij. Brentano had grote moeite haar dood te verwerken.

In 1801 leerde hij in Göttingen Achim von Arnim kennen. Met Arnim gaf hij tussen 1806 en 1808 Des Knaben Wunderhorn uit, een verzameling deels opgetekende, deels herbewerkte oude Duitse volksliedjes. Die uitgave werd een enorm succes en oefende op talloze latere schrijvers invloed uit.

Ook werkte hij kortstondig met de Gebroeders Grimm; die samenwerking liep op de klippen doordat Brentano veel minder scrupuleus met het bronnenmateriaal omsprong dan zij — het was hem vooral om de geestelijke authenticiteit te doen.

Clemens Brentano

Lekket vet! Dave Hill!!

Dave Hill, (geboren 1979) komt uit de VS, is een fotograaf die met enige regelmaat achter zijn computer te vinden is om zijn foto’s te bewerken. Door die bewerkingen voegt hij van alles toe aan zijn oorspronkelijke materiaal.

Zijn foto’s bestaan uit meerdere lagen maar ook uit meerdere delen. Hij knutselt en frutselt net zo lang tot hij het beeld heeft dat hem voor ogen staat. Hij componeert zijn foto’s en daarbij zijn de computer en de vele foto-bewerkingsmogelijkheden zijn vrienden. Bij het beeld-bewerken hoort dat Hill voorafgaand aan het fotograferen rekening houdt met wat het resultaat moet worden. Dat componeren van zijn foto-beeld begint tijdens de shoots. Ook bij Hill (net als bij Crewdson) worden de shoots minitieus voorbereid en gepland.

Dave Hill woont en werkt in L.A. Zijn foto’s hebben een filmisch karakter. En met filmisch bedoel ik in dit geval: Hollywood (glitter, glamour, stoer, oppervlakkig).

dave hill-fc-1

dave hill-fc-2

dave hill-fc-3

dave hill-fc-4

dave hill-fc-5

dave hill-fc-6