Opmerkelijk: 100-jarigen en optimisme

2605Zzeeman_239301a

Voor de onlangs overleden gids in boekenland Wim Brands, las ik de kritieken en essays van Michaël Zeeman. In 1999 besprak hij het boek Centarians van de Amerikaanse journalist Bernard Edelman. Edelman zocht voor dit boek 100-plussers (honderdjarigen en ouder) op, interviewde ze over hun leven  en noteerde hun persoonlijke verhalen. Kleine geschiedenissen van het alledaagse tegenover de grote geschiedenis, want daar hadden ze nadrukkelijk ook mee van doen.

Van Immigratie, via de Eerste Wereldoorlog, de Spaanse griep, de Crisisjaren, naar de Tweede Wereldoorlog en de Welvaartsexplosie. Die kleine geschiedenissen laten ook wat algemene noemers zien. Zo ervaren alle 100-plussers de sociale voorzieningen als een geweldige verbetering in hun leven.

Wat ze ook gezamenlijk hebben is hun optimisme, aldus Zeeman. Het boek is zelfs een pleidooi voor optimisme.

Het optimisme dat de honderdplussers beklemtonen is in veel gevallen een reeds op jeugdige leeftijd door hen zelf aangenomen optimisme.

Een algemene noemer is ook dat de meeste 100plussers de crisis van de dertiger jaren als een penibele tijd hebben gezien. Maar de meesten hebben die tijd overleefd door optimisme in combinatie met gemeenschapszin, doorzettingsvermogen en onverzettelijkheid. Ter lering ende vermaak.

Maar het kan verkeren. Zoals het verhaal van ene Dirk Struik aantoont. Dirk woonde in Rotterdam, was wiskundige, en trok in 1926 naar de VS. Dirk had communistische sympathieën en dat werd in de jaren ’50 in de VS een moeilijke zaak. Hij had het zwaar maar overleefde deze storm. Zijn broer had minder geluk. Deze ging liever naar Rusland. Daar viel hij in handen van de Nazi’s, werd opgesloten in een kamp, kwam vrij maar werd gedreven naar de kust, stapte aan boord van een schip en voer de Oostzee op. Hij kwam op 3 mei 1945 om bij een bombardement van de RAF dat het schip trof waar hij aan boord was.

De broer van Dirk was constant op het verkeerde moment op de verkeerde plek. Dirk zelf, op het goede moment op de goede plek. Geluk?

Uit: Michaël Zeeman, Aan mijn voormalig vaderland, De beste essays en kritieken, samengesteld door Maarten Asscher, Maarten Doorman en Willem Otterspeer, 2010, Bezige Bij, Amsterdam

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s