Milan Kundera schrijft over de emigrantendroom

kundera

Milan Kundera werd in 1929 in Tsjechië geboren. In 1975 verhuisde hij naar Frankrijk. Hij werd emigrant. Met dat thema houdt hij zich bezig in zijn roman Onwetendheid. Dat boek kwam in 2001 uit. Kundera schrijft romans waarin het gaat over gebeurtenissen, hoe die gebeurtenissen in het verhaal zijn vervat en de filosofische opmerkingen daarbij. Je krijgt dus meer waar voor je geld.

In Onwetendheid gaat het over emigranten. De hoofdpersonen zijn elders geboren maar bevinden zich tijdens het verhaal in een ander land. Het gaat over de redenen waarom ze hun geboorteland verlaten hebben; hun emigratie en de mogelijkheid om terug te keren naar hun geboorteland na verloop van tijd. Maar waar de roman vooral over gaat is of je kunt terugkeren. Want emigranten lijden aan de zogenaamde emigrantendroom. Die gaat als volgt:

Dezelfde regisseur van het onderbewuste die haar overdag flarden van haar geboortelandschap toestuurde als beelden van geluk, organiseerde elke nacht een verschrikkelijke terugkeer naar datzelfde land. De dag werd verlicht door de schoonheid van het land dat ze had verlaten, de nacht door het schrikbeeld van de terugkeer. De dag toonde haar het paradijs dat ze had verloren, de nacht de hel die ze was ontvlucht.

Stel je verlaat je geboorteland omdat er gegronde redenen zijn (oorlog, honger), je vertrekt, je vestigt je elders, de tijd verstrijkt, en veel veranderd. Jezelf, je omgeving en dat wat je achterliet. Hoe teleurstellend kan dan de terugkeer zijn? Of in de woorden van Kundera:

De onzichtbare reuzenbezem die landschappen verandert, misvormt en wegvaagt is al duizenden jaren lang aan het werk, maar zijn bewegingen, die vroeger langzaam, nauwelijks waarneembaar waren, zijn dusdanig versneld dat ik me afvraag: zou de Odyssee tegenwoordig denkbaar zijn? Is het epos van de terugkeer nog wel van onze tijd? Had Odysseus die ochtend toen hij wakker werd op de kust van Ithaca in vervoering de muziek van de Grote Terugkeer kunnen horen als de oude olijfboom was omgehakt en hij om zich heen niets had kunnen herkennen?

Uit: Onwetendheid – Milan Kundera, Ambo Amsterdam, 2001, vertaald door Martin de Haan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s