Van Dis over zusjes: pijnlijke genegenheid

Ivan dis MG_3748_FotorBij de drie zusjes

De jaren hebben deze foto gebleekt, het kleurverschil tussen mij en mijn halfzusjes is daardoor enigszins weggevallen. Niet dat de kleur van hun vel er zoveel toe doet, maar wel het feit dat zij in Indië zijn geboren en in een Japans interneringskamp hebben gezeten en ik niet. Hun vader had een inlandse moeder en is door de Japanners onthoofd. Mijn vader kwam ook uit Indië en werkte tijdens zijn internering aan de dodenspoorweg Pakan Baroe op Sumatra; toen hij op eenendertigjarige leeftijd met mijn moeder en mijn zusjes aankwam, zag hij Nederland voor het eerst. Mijn vader was zogenaamd ‘pur sang’, maar hij zag eruit als een kleine Indische koukleum en hij sprak met een zwaar Indisch accent. (Als ik naar een foto van hem kijk hoor ik hem altijd praten, zoals je ook altijd de zee in een schelp hoort ruisen. Woorden met verkeerde klemtonen, vol knapperige r’s en n’s.)

Ik werd in Holland geboren en wij woonden in een huis met vier repatrianten-families, iedereen kwam uit Indië, we aten elke dag rijst, hinkelden in het Maleis en zongen kampliedjes onder de afwas. Mijn zusters en ik konden het maar moeilijk met elkaar vinden, zij zagen in mij een verwend kind dat zijn bord niet wou leeg eten en maakten mij uit voor totok, een Hollands ventje dat niets van hun verleden begreep. Ik was jaloers op hun oorlog, zij waren jaloers op mijn welvaart.

Hoe vredig kijken we niet naar het vogeltje, niets zo bedrieglijk als de fotografie. Ook deze foto heeft voor mij meer dan één dimensie: ik hoor het getreiter, voel gemeen knijpen in mijn zij, en zie twee zusters (links achter en rechts) op hun sterfbed. Wat niet verbleekt, maar met de jaren sterker wordt, is een pijnlijke genegenheid.

Adriaan van Dis (1946)

Uit: De gevoelige plaat – Lisa Kuitert en Mirjam Rotenstreich, Nijgh & Van Ditmar Amsterdam, 1995

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s