Pareltje: De handelaar in verledens

De wereld bezien door de ogen van een reptiel (in dit geval een gekko). De handelaar in verledens is een korte roman over wedergeboorte, waarheid en leugen. Schijnbaar lichtvoetig, maar rijk en gelaagd, uiteindelijk bijzonder wrang. Dit schrijft vertaler Harrie Lemmens over deze parel van de Angolese schrijver José Eduardo Agualusa (1960, Angola). En trekt de lijn van Borges naar de Angolees.

Want een pareltje is het. Plaats van handeling is een huis in Luanda, de hoofdstad van Angola. Een beperkt aantal hoofdpersonen maar wel types: een zwarte albino, een fraaie vrouw die als baby werd gemarteld, een man met een duister verleden. En een gekko die observeert en het verhaal vertelt.

Er is plaats voor dromen en reizen. Agualusa neemt ons net zo gemakkelijk mee van Angola naar Portugal of Brazilië. Het boek stipt het werk aan van de Portugese schrijver Eca de Queiroz (1845 – 1900, vergelijkbaar met onze Multatuli). De Queiroz was voor Agualusa een openbaring en heeft veel van zijn werk beïnvloed. Belangrijk is ook dat de hoofdpersoon handelt in verledens. De hoge bomen uit de Angolese maatschappij meten zich nieuwe verledens aan omdat de echte niet zo willen deugen. En er is een pistool. Kortom, door de lengte en de verteltrant (de stijl is eenvoudig en direct) een boek dat je in één adem uitleest en dat je in verbazing achterlaat.

Agualusa waagt zich in dit korte verhaal ook aan bespiegelingen. In onderstaand geval gaat het bijvoorbeeld over ons geheugen.

Het geheugen is een landschap gezien vanuit een rijdende trein. Je ziet het eerste daglicht gloren boven de acacia’s terwijl de vogels in de morgen pikken als in een vrucht. Je ziet, verder weg, een vredige rivier en de bomen daaromheen. Je ziet traag grazend vee, een koppel dat hand in hand holt, jongetjes die dansen rond een voetbal die glinstert in de zon (een andere zon). Je ziet ingeslapen meren waar eenden zwemmen, stromen met modderig water waar olifanten hun dorst lessen. Het zijn allemaal dingen die zich voor je ogen afspelen, je weet dat ze echt zijn, maar ze zijn ver weg, je kunt ze niet aanraken. Sommige zijn al zo ver weg, en de trein rijdt zo snel dat je niet eens zeker weet of ze er wel zijn geweest. Misschien heb je het gewoon gedroomd. Mijn geheugen laat me in de steek, zeg je dan, en het was de lucht die betrok. Dat is het gevoel dat ik krijg als ik denk aan mijn vorige bestaan. Ik herinner me losse feiten, zonder samenhang, fragmenten van een lange droom. Een vrouw op een feest, al tegen het eind, in die vage roes van sigaretten, drank en pure metafysische vermoeidheid, die mij bij de arm pakt en in mijn oor fluistert: ‘Weet u, over mijn leven zou je een roman kunnen schrijven, niet zomaar een roman, nee, een grote roman…’

aqualusa,

bron foto: papodecinema.com.br

José Eduardo Agualusa, (1960, Angola)

Uit: De Handelaar in verledens, Meulenhoff Amsterdam, 2007; vertaling Harrie Lemmens.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s