Jan Wolkers over pesten, mensenhaat en dierenvriendschap

jan wolkers, bezige bij

bron foto: debezigebij.nl

Het zijn de eerste vijf jaren van wat later blijken de roerige jaren ’60. Schrijver Jan Wolkers (1925 – 2007) staat aan het begin van zijn bekendheid als schrijver. Hij publiceerde onder andere Serpentina’s petticoat; Kort Amerikaans; Een roos van vlees; Gesponnen suiker; De hond met de blauwe tong en Terug naar Oegstgeest.

Voor de literaire criticus reden voor een eerste duiding van zijn werk. Is er een patroon? Zijn er terugkerende elementen? Kees Fens vindt van wel. Onder het de titel: Slachtoffers van de verbeelding geeft hij een eerste indruk van Wolkers’s werk.

Het oudste verhaal van Jan Wolkers De verschrikkelijke sneeuwman uit de bundel Serpentina’s petticoat, blijkt veel elementen te bevatten die in het latere werk geregeld terugkeren. De hoofdfiguur Herman is een uitgestotene die door zichzelf te ‘blinderen’ zijn uitgestotenheid volkomen maakt. Zijn gruwelijke daad is er een van wraak, een tot op de spits gedreven vorm van pesten van zijn huisgenoten. Eenmaal blind wordt hij ook zelf nog getreiterd door zijn oudste zus. Herman wil, zoals hij zelf verklaart, voor iedereen een vloek zijn, waarop zijn moeder hem geruststellend toevoegt, dat hij dat altijd geweest is. Herman is mensenhater, maar hij is een dierenvriend, vooral van de kleine, onaanzienlijke dieren. Zijn verhouding tot mens en dier wordt duidelijk uitgesproken in de volgende passage:

“Hoe heb ik ooit voor deze mensen kunnen voelen, dacht Herman. Hoe heb ik ooit als kind in bed nachten lang kunnen huilen bij de gedachte dat ze eens dood zouden gaan. Als een duif van mij dood ging mocht ik hem niet in de tuin begraven, en geen teken voor hem oprichten. Hij moest in de vuilnisbak. Een dier komt niet in de hemel, zei mijn vader. De eeuwigheid is voor de mens die naar Gods wil leeft, hij hoort in een graf, om daar te wachten tot de jongste dag. En de vogel wierp hij tussen de groenteafval.’

Uit: Slachtoffers van de verbeelding – Kees Fens, uit: Literair Lustrum 1, Atheneum Amsterdam, 1977

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s