Don Quichot houdt ons al eeuwen bezig

don-quixote-daumier

Don Quichot en zijn knecht Sancho Pancho door Honoré Daumier

Een breed opgezette, satirische avonturenroman kun je ‘cervantesk’ noemen; een naïeve idealist (zo een die tegen de windmolens vecht) is een ‘don quichot” – in de literatuur en in het echte leven.

De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha verscheen in 1605 (deel 1) en 1615 (deel 2) in Spanje. De roman geldt als de eerste moderne roman van de wereldliteratuur en spreekt tot op de dag van vandaag (juli 2018) nog tot de verbeelding (zie de verfilming door Terry Gilliam, video).

Don Quichot is het verhaal van een man die beneveld raakt door de ridderromans die hij leest, en die als dolend anachronisme het oosten van Spanje doortrekt. Het is een tragikomische avonturenroman over een naïeveling in de boze buitenwereld. Daarnaast is het een satire op de vroegmoderne Spaanse samenleving en een filosofische roman waarin de verhouding tussen fictie en werkelijkheid op losse schroeven wordt gezet. Don Quichot ziet windmolens voor reuzen aan en een lelijke boerendochter voor de schone Dulcinea; zijn geestelijke vader Cervantes doorspekt zijn roman, en vooral het tweede deel, met ironisch commentaar, parodieën op het verhaal zelf en verwijzingen naar de auteur.

don-quixote-picasso

Don Quichot en Sancho Pancho door Picasso

Van zelfkennis was Miguel de Cervantes Saavedra (1547 – 1616) niet gespeend. Na een avontuurlijk leven als soldaat op zee (gewond geraakt), als slaaf van Moorse piraten, als zwendelaar en als belastingontvanger, maakte hij in Andalusië naam als toneelschrijver. In 1613 publiceerde hij de verhalenbundel Voorbeeldige novellen, die nog altijd leesbaar is. Zijn roem berust op de riddersatire die hij tijdens een verblijf in de gevangenis van de streek La Mancha schreef. Don Quichot werd binnen korte tijd zó populair dat een andere schrijver zich aan een vervolg waagde. Tot grote woede van Cervantes, die in het door hem gepubliceerde tweede deel afrekende met de romanrover en zijn held voor alle zekerheid liet sterven.

don-quixote-dali

Ridder en knecht door Dali

Don Quichot is het prototype van het gelaagde boek, leesbaar als kinderverhaal én als studieobject voor academici. Geen wonder dat schrijvers uit alle eeuwen en culturen het als hun ideale boek hebben gezien.

Uit: Made in Europe – Pieter Steinz, Nieuw Amsterdam Amsterdam, 2014 

don-quixote-dore

De versie van Gustave Doré

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s