Clarice Lispector over de luxe van verdriet

De Brazilaanse literatuur is in ons land niet zo heel bekend; het voetbal daarentegen kennen we allemaal en samba, bossa nova en het carnaval van Rio (en al die andere Braziliaanse steden). We zouden kunnen weten dat Brazilië het meest gewelddadige land in Zuid-Amerika is. Waar een diepe kloof tussen arm (have not) en rijk (have) toe kan leiden, zien we in dit land vol ongekende mogelijkheden (ook op crimineel gebied).

Terug naar de literatuur. Die kent een aantal pareltjes. Ik noem: Machado de Assis, Carlos Drummond de Andrade, Euclides da Cunha en João Guimarães Rosa. Tijdgenoot van Guimarães Rosa is Clarice Lispector. Deze vrouw kreeg in ons land een tijdje geleden wat aandacht om dat er vertaald werk van haar verscheen.

clarice lispector, goodreads.com

bron foto: goodreads.com

Clarice Lispector (1920 – 1977) was schrijfster en journaliste, werd geboren in de Oekraïne, maar emigreerde toen ze twee maanden oud was met haar ouders naar Brazilië. Ze verloor haar moeder toen ze negen jaar oud was. Met haar ouders sprak ze jiddisch, maar ze was de eerste van haar familie die Portugees leerde.

In 1943 trouwde ze met Maury Gurgel Valente, die als diplomaat ging werken. Aangezien haar echtgenoot als diplomaat naar verschillende landen werd gestuurd verhuisde ze verschillende keren. Zo woonde ze in Napels (1944-1945), Bern (1945-1949) en Washington (1952-1959). Na haar scheiding in 1959 vertrok ze met haar zoons naar Rio de Janeiro waar ze ging werken als journaliste en vertaalster.

In 1967 vloog haar huis op de eerste verdieping in brand doordat ze met een sigaret in slaap was gevallen. Ze probeerde nog enkele boeken en manuscripten te redden. Sindsdien kon ze met haar rechterhand alleen met pijn schrijven. Ze stierf op 9 december 1977 aan kanker, een dag voor haar 57e verjaardag.

Het literaire werk van Lispector is existentialistisch genoemd. Uit de novelle Het uur van de ster de volgende passage:

Macabea begreep één ding: Glória blaakte van levenslust. En het was vast allemaal gebeurd omdat Glória dik was. Dik zijn was altijd het geheime ideaal van Macabea geweest, omdat ze in Maceió eens een jongen tegen een dikke vrouw die op straat langskwam, had horen zeggen: ‘Mooi dik is niet lelijk.’ Van toen af had ze naar vlees verlangd en had ze voor het eerst en voor het laatst van haar leven een gunst gevraagd. Ze had haar tante gevraagd schelvislevertraan voor haar te kopen. (Toen hield ze al van advertenties.) Haar tante had gevraagd: ‘Denk je soms dat je een rijkeluiskind bent om naar zulke luxe te vragen?’

Nadat Olímpico haar de bons had gegeven probeerde ze, omdat ze niet somber van aard was, gewoon door te gaan alsof niet alles verloren was. (Ze voelde geen wanhoop enzovoort enzovoort.) Trouwens, wat had ze kunnen doen? Want zij was chronisch. En zelfs verdriet was iets voor rijke mensen, voor wie het zich kon veroorloven, voor wie niets anders te doen had. Verdriet was luxe.

Uit: Het uur van de ster, De Geus Breda, 1994; vertaling Hermien Gaikhorst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s