K.Schippers over ironie: ‘het geeft adem en schept ruimte’

Schrijver K.Schippers (pseudoniem voor Gerard Stigter) legt in een interview met Max Pam voor Vrij Nederland uit, wat hij heeft met ironie.

MP: De ironie is altijd een beetje parasitair. Voor ironie is eerst een daad van een ander nodig.

KS: ‘Dat zie je vaak: de ironie die afbreekt. Op zijn minst loopt er iets mis. Bij Laurel en Hardy (de dikke en de dunne) gebeurt dat in de meest eenvoudige vorm: kopjes thee worden doorgegeven, een schoen wordt aangetrokken. Het gaat over dingen die eeuwig doorgaan, zoals je haar kammen. Die bezigheden worden een beetje rekbaar gemaakt. Het lukt ook nooit goed en het hoeft ook niet te lukken. Altijd wordt de verkeerde hoed opgezet. Ja, ik ben een echte fan.’

(..)

MP: Is er een grens tussen ironisch en cynisch?

‘Het lijkt me dat met ironie meer is te doen. Ironie is het omkeren van begrippen; de logica van de omkering. Positief tot negatief maken. De ironie geeft adem en schept ruimte. Ironie is geen doel, maar een middel om iets uit te drukken. Cynisme is een duidelijker levensopvatting: het is allemaal maar niks. Ironie appelleert aan mijn gevoel van elegantie, cynisme aan mijn gevoel van afbraak. Ironie doet mij aan reizen denken en cynisme aan thuis blijven.’

(..)

‘De ironie,’ zegt hij, ‘is een strijdmiddel dat je niet moet uithollen. Calvino heeft wel eens beweerd dat er ten onrechte een scheiding tussen oppervlakkigheid en diepzinnigheid wordt gemaakt. Zinken van zwaarte kunnen wij allemaal, maar aan de oppervlakte blijven, dat is alleen al wat techniek betreft, een zeer moeilijke opgave. Alsof de ironie niet kan voortkomen uit een grote mate van ernst. De ironie interesseert  mij echt. De ironie was ook niet aan de jaren zestig voorbehouden. Je komt het tegen bij Rabelais, Lewis Carroll en bij Heine. Het is toch niet allemaal ernstig gefrons. Er is een bijzondere ernst, misschien het hoogste, maar er is ook een ernst die doorzaagt en alles kapot maakt.’

Uit: Max Pam Interviews, Bezige Bij Amsterdam, 1984

K.Schippers (1936, Amsterdam)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s