John Cheever: onbeminde grootheid

cheever, john, esquire.combron foto: esquire.com

Ik kende het werk van John Cheever (1912-1982, Quincy, USA) niet. Het wordt door literatuurkenners nogal eens vergeleken met dat van John Updike. Beiden zijn realisten, schreven korte verhalen voor The New Yorker en vonden hun inspiratie in suburbia. Hoofdpersonen zijn vaak welgestelde Amerikanen uit de vrije of dienstensector. Cheever en Updike schreven tot in detail over het leven van de middle-class Amerikaan. Over de groteske waanzin van het moderne, jachtige leven. Over de achterkant van The American Dream. Ik heb het over de jaren 50, 60 en 70 vorige eeuw.

Voor wie wil kennismaken: lees The stories of John Cheever, een mooi begin. Later las ik Bullet Park dat ook veel indruk maakte. Dat Cheever een onbeminde grootheid uit de Amerikaanse literatuur is, heeft wellicht te maken met de wereld waarop hij zich schrijvend richt: die van de middle-class. Bestaat die nog?

Schrijven kon Cheever wel. Voorbeeld:

Literatuur is kunst en kunst is de overwinning op de chaos (en niet minder dan dat) en we kunnen die alleen maar behalen door uiterst nauwlettend te kiezen, maar in een wereld die sneller verandert dan wij kunnen waarnemen bestaat altijd het gevaar dat onze selectieve vermogens het mis hebben en dat het visioen waarvoor we ons inzetten niets zal worden. We bewonderen fatsoen en we verachten de dood, maar zelfs de bergen lijken in één nacht tijds te verschuiven en misschien is de exhibitionist op de hoek van Chestnut Street en Elm Street betekenisvoller dan de mooie vrouw die met een streep zonlicht in het haar een nieuw stuk zeeschuim in de kooi van de nachtegaal legt. Laat ik u maar gewoon een voorbeeld van chaos geven en als u me niet gelooft moet u oprecht in uw eigen verleden kijken om te zien of u niet een vergelijkbare ervaring kunt vinden…

Ter introductie van het korte verhaal De dood van Justina, die vooral over dolgedraaide regelgeving en vervreemding gaat.

Een eind verderop in het verhaal moest ik even aan Nabokov denken: de schrijver die de oude en de nieuwe wereld zo prachtig tegenover elkaar kon zetten in zijn verhalen.

Er zijn Amerikanen die, hoewel hun vaderen drie eeuwen geleden uit de Oude Wereld hierheen zijn geëmigreerd, die overtocht nooit helemaal lijken te hebben volbracht, en zo iemand ben ik. Ik sta figuurlijk gesproken met een natte voet op Plymouth Rock en kijk met enige kiesheid naar binnen, niet in een ontzagwekkende, fascinerende wildernis maar in een halfvoltooide beschaving die glazen torens, boortorens, hele continenten van voorsteden en afgedankte bioscopen omvat, en ik vraag me af waarom iedereen in deze uiterst welvarende, gelijkmatige en ontwikkelde wereld – waar zelfs de schoonmaaksters in hun vrije tijd de etudes van Chopin studeren – toch zo teleurgesteld schijnt.

Uit: De dood van Justina; uit: De beste Amerikaanse verhalen uit Esquire, Meulenhoff Amsterdam, 1990

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s