Dr. Faust: ‘lever je ziel in voor een beter leven’

goethe, petra-waszak.com

Goethe. bron foto: petra-waszak.com

Vast wel eens van gehoord: Dokter Faust. De grote germaanse Goethe (1749-1832, Frankfurt am Main, Dld) schreef het verhaal in twee delen en het werd zijn belangrijkste werk. Faust zelf dook al eerder op in een boek: Historia von D. Johann Fausten, geschreven door Johann Spies in 1587.

Faust is het verhaal van een naar kennis strevende dokter en zijn gewiekste tegenstander, de duivel en zieltjeswinnende Mephisto. In ruil voor zijn ziel, kan Faust voor een beter leven gaan. Faust is de belichaming naar dat verlangen naar een beter leven. Faust moet kiezen tussen de kracht van het geloof en de zekerheid van wetenschappelijke inzichten; tussen egocentrische zelfverwezenlijking en maatschappelijke erkenning;  tussen een kuis bid en werk en erotisch hedonisme. Iets van alle tijden? Iets typisch Duits?

Schrijver Harry Mulisch vond van wel. Of een faustiaans duivelspact in Nederland denkbaar was, antwoordde hij ooit: ‘Je ziel ruilen tegen artistieke scheppingskracht? Hier? Onmogelijk! Je ziel ruilen tegen bloembollen of kaas – oké! Maar dan wel met een bonnetje.’

mann, thomas; newyorker.comThomas Mann. bron foto: newyorker.com

Faust is vooral het verlangen naar een beter leven; de vrijheid van het scheppen tegenover de dictatuur van het materiaal en de creativiteit daartussen (als het om de kunsten gaat, zoals in Doctor Faustus, de andere grote Duitse roman, van Thomas Mann). In die laatste roman gaat het over de muzikant Adrian Leverkühn, die zijn ziel kan ruilen tegen kunstzinnige genialiteit. Mann’s Doctor Faustus is vooral een zoektocht naar de zin van het scheppen van kunst.

Faust is van enorme betekenis in de kunst en met name in de literatuur. Marlowe, Boelgakov, Zappa; een rockopera en een musical; popmuziek en klassieke muziek. Veel kunstenaars en disciplines hebben zich erover gebogen. Nog altijd spreekt Dokter Faust ons aan. Waarmee we kunnen concluderen dat Faust een algemeen menselijk motief is, van alle tijden en al in 16-de eeuw voor het eerst verwoordt.

bron: Gute Nacht, Freunde – Christoph Buchwald, Cossee Amsterdam, 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s