Julio Cortázar: een verhaal bedenken

treasuresmagazine.info; cortazar, juliobron foto: treasuresmagazine.info

Soms heb ik moeite een schrijver te volgen. De schrijver maakt muziek, bedient zich van een toon en een stijl, die me vreemd voorkomen. In niets raakt hij/zij me. Is de eerste indruk. Maar na enig pogen, lukt het dan toch. Ik raak geboeid, ben verwachtingsvol en hoop op betere tijden. Die waarin alles duidelijk wordt, waarin aansluiting volgt op de fantasie van de schrijver.

Een voorbeeld: Julio Cortázar, Argentijn geboren in het Belgische Brussel, meedeinend op de hoge golven van de populaire Latijns-Amerikaanse literatuur (jaren 60) met fantasten als: Garcia Márquez, Vargas Llosa en Borges. Cortázar is een geval apart. Bij zijn verhalen denk je eerder aan Europeanen als Kafka, Poe en Perec. De Argentijn schreef met als doel ‘de verwondering te openen’. De veelal korte verhalen zijn realistisch, maar absurd omdat het leven op z’n kop gezet wordt. Cortázar bewonderde de Franse surrealisten, hield van taalspelletjes en literaire experimenten.

Een mooi voorbeeld is het verhaal Axolotl. De hoofdpersoon bezoekt de dierentuin en het aquarium-deel. Daar raakt hij gefascineerd door de axolotl, een amfibie uit Mexico. De aantrekkingskracht zit in de vorm van het beestje. Die kracht gaat zo ver dat identificatie volgt.

axolotl, diertjevandedag.beDe axolotl; bron foto: diertjevandedag.classy.be

Juist die rust was het, die me al de eerste keer dat ik de axolotls zag, fascineerde en me ertoe bracht me zo lang over hen heen te buigen. Het leek me of ik op onverklaarbare wijze hun geheime wil begreep: ruimte en tijd met onverschillige beweeglijkheid wegdenken. Later begreep ik het beter: de samentrekking van de kieuwen, het tasten van de fijne pootjes over de stenen, het plotselinge zwemmen (sommige van hen zwemmen door eenvoudige lichaamsgolvingen) bewezen me dat ze in staat  waren uit de minerale verdoving te ontsnappen, waarin ze urenlang lagen. Vooral hun ogen obserdeerden me. In de bassins naast het hunne toonden verscheidenen vissen me de simpele stomheid van hun mooie ogen, die lijken op de onze. De ogen van de axolotl spraken van een ander, een inwendig leven, ze hadden een andere wijze van kijken. Door met mijn gezicht tegen de ruit te gaan staan (de oppasser kuchte dan onrustig) probeerde ik nog dieper in de kleine gouden puntjes te zien, de toegang tot die oneindig langzame en verre wereld van die roze schepsels. Het gaf niets of ik met mijn vinger tegen de ruit trommelde vlak voor hun gezicht; nooit kwam er ook maar de minste reactie. De gouden ogen gloeiden door in hun zacht, verschrikkelijk licht, ze bleven me aankijken vanuit een onpeilbare diepte die me deed duizelen.

(..)

Het schijnt me dat er in het begin een verbinding tussen ons bestond, dat hij zich meer dan ooit verbonden voelde met het mysterie dat hem obserdeerde. Maar de bruggen tussen hem en mij zijn afgebroken, want wat eerst zijn obsessie was is nu een axolotl, vreemd aan zijn leven als mens. Ik geloof dat ik in het begin in staat was hem in zekere mate te naderen – maar, jammer genoeg, alleen in zekere mate – en zijn verlangen dat wij elkaar beter zouden leren kennen, levend hield. Nu ben ik definitief een axolotl, en als ik als mens denk, dan komt dit alleen maar doordat iedere axolotl onder zijn steenroze masker denkt als een mens. Ik geloof, dat ik erin geslaagd ben hem van dit alles in de eerste dagen iets mede te delen, namelijk toen ik nog bij was. Maar in deze nooit meer eindigende eenzaamheid, waarin hij niet meer terugkeert, troost me de gedachte dat hij misschien over ons schrijven gaat. Menend een verhaal te bedenken, zal hij dit alles over de axolotls neerschrijven.

Uit: Axolotl; uit: Einde van het spel, verhalen, Meulenhoff Amsterdam, 1984; vertaling J.A. van Praag en Barber van der Pol.

Julio Cortázar (1914-1984, Brussel, België)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s