Robert Musil: wantrouw en trouw bij de vrouw

musil, robert; blago.net

bron illustratie: blago.net

Over Tonka gaat het. Zij is de vrouw die Robert Musil beschrijft in het kort verhaal met dezelfde titel. Het verhaal is vooral een poging om Tonka te beschrijven door de ogen van een man. Wat is zij voor een vrouw? Wat is haar karakter? Musil doet zijn best via het mannelijk personage dat ons over Tonka vertelt. Eén aspect is direct duidelijk: Tonka zelf doet er het zwijgen toe.

Deze vomen van zekerheid omtrent Tonka’s ontrouw hadden iets van dromen. Tonka verdroeg dit met haar roerende woordeloos tedere deemoed, maar wat kon die niet allemaal betekenen?! En als men dan alle herinneringen naliep, wat waren die alle dubbelzinnig! De simpele wijze bijvoorbeeld waarop ze hem in de armen gelopen was kon op onverschilligheid duiden of op zekerheid van hart. De wijze waarop ze hem diende op traagheid of vreugde. Als ze aanhankelijk was als een hond zou ze waarschijnlijk iedere meester volgen als een hond! Dat had hij toch reeds direct die eerste nacht gevoeld, en was het ook haar eerste nacht? Hij had slechts op de psychische tekenen gelet en in elk geval waren de lichamelijke niet erg merkbaar geweest. Thans was het te laat. Haar zwijgen strekte zich thans uit over alles en kon onschuld zijn of verstoktheid, evengoed list en leed, berouw, angst, maar ook schaamte voor hem. Toch zou het hem, had hij alles nogmaals kunnen doorleven, niet geholpen hebben. Wantrouw een mens en de duidelijke tekenen van trouw zullen doodgewoon tekenen van ontrouw zijn. Vertrouw hem en tastbare bewijzen van ontrouw worden tot tekenen van een miskende, als een door volwassenen buitengesloten kind schreiende trouw. Niets was afzonderlijk interpreteerbaar, het ene hing af van het andere, men moest het geheel vertrouwen of wantrouwen, het beminnen of als bedrog zien, en Tonka kennen betekende op een bepaalde manier haar antwoord moeten geven, haar toeroepen wie ze was. Het hing bijna alleen van hem af wat ze was. Tonka werd dan een zacht verblindende mengeling, als een sprookje.

Uit: Drie vrouwen, novellen, Meulenhoff Amsterdam, 1989; vertaling Jacques Hamelink

Robert Musil (1880-1942, Klagenfurt, Oostenrijk)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s