Berlijn Alexanderplatz: hoeveel lijden kan Franz Biberkopf aan?

döblin, alfred; tagesspiegel.debron foto: tagesspiegel.de

Op zijn zachtst gezegd was het een leeservaring. Weerbarstig, energievretend, kortom een hele klus. Want het leed stapelt zich op voor hoofdpersoon Franz Biberkopf. Het is een boek waar je met je kop bij moet blijven. Waarin veel paden zich kruisen. Waarin verleden en heden zich mengen. Waarin weinig liefde zich voordoet en als, dan loopt het slecht af. Maar het was de moeite waard. Ik kreeg er doorzettingsvermogen van, net als Biberkopf zelf, die zich niet uit het veld liet slaan. Die ondanks alle duisternis toch geloofde in de deugdzame mens. En in zijn directe omgeving waren daarvoor aanwijzingen in de vorm van Mieze en Eva, vrouwen waarop hij terug kon vallen, die hem steunden. Indrukwekkend dat Berlijn Alexanderplatz. Dank Döblin!

En dan duiken er engelen op in de levenswandel van Biberkopf. Plots lopen ze naast hem. Op het moment dat hij diep in de put zit. Dat is dichterlijke vrijheid. De mogelijkheid om de waarheid te verzinnen ten dienste van het verhaal. Saroeg en Terah zijn de namen. De engelen overleggen waarom ze Biberkopf zouden moeten beschermen.

‘Maar als iemand veel heeft beleefd en ingezien, toch nog volhoudt, en niet ineenstort, niet sterft maar zich uitstrekt, zich breed maakt, voelt en niet vlucht maar zijn ziel openstelt en standhoudt – dan heeft dat iets. Je weet niet, Saroeg, hoe je geworden bent wat je bent, wat je was en hoe je ertoe gekomen bent met me mee te gaan en andere wezens te beschermen.’ ‘Dat is waar, Terah, dat weet ik niet, mijn geheugen is helemaal gewist.’ ‘Het zal zich langzaam herstellen. Je bent nooit sterk vanuit jezelf, vanuit jezelf alleen, je hebt al wat achter je rug. Kracht moet verworven worden, je weet niet hoe je die verworven hebt en dat is je huidige situatie: de dingen die anderen om het leven brengen, zijn voor jou geen gevaren meer.’ ‘Maar hij wil ons toch niet, deze Biberkopf, je zegt immers zelf dat hij ons wil afschudden.’ ‘Hij wil sterven, Saroeg, niemand heeft ooit een zeer grote stap gezet, deze vreselijke stap gezet zonder te willen sterven. En je hebt gelijk, de meesten redden het dan niet.’ ‘En bij deze hier heb je hoop?’ ‘Ja, omdat hij sterk en overslijtbaar is en omdat hij al twee keer standgehouden heeft. Dus laten we bij hem blijven, Terah, doe me dat plezier.’ ‘Goed.’

Uit: Berlijn Alexanderplatz – Alfred Döblin, Wereldbibliotheek Amsterdam, 2015; vertaling Hans Driessen

Alfred Döblin (1878-1957, Szczecin, Polen)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s