De holbewoner (Kafka) is favoriet personage van Lidy van Marissing

Franz_Kafka_1917; en.wikipedia.orgbron foto: en.wikiquote.org

1923: Franz Kafka publiceert ‘Het hol’, waarin de andere, verborgen zijde van de stad Praag gepresenteerd wordt: het personage is een mol die architectuur en diepte-psychologie probeert te verenigen in het volmaakt ondergrondse bouwwerk. Hij vergenoegt zich in de labyrinthische structuur van zijn huisvesting die het indringers onmogelijk maakt de gangen en pleinen van zijn stad te bereiken. De toerist wordt door een blinde muur op afstand gehouden: ‘van buiten is er eigenlijk een groot gat te zien, maar dat leidt in werkelijkheid nergens heen, na een paar stappen stoot je al op massieve natuursteen.’

Uit: Vooys, tijdschrift, jaargang 10, 1991-1992 door Leon Muilwijk over Tsjechië, Praag en Kafka.

De holbewoner is voor mij ontroerend en angstaanjagend, maar vooral fascinerend en komisch in zijn poging in leven te blijven door de onberekenbaarheid van dat leven te berekenen.

Hoe vreemd het schepsel ook is, het komt mij bekend voor: eindeloos redenerend, aan zich zelf twijfelend, zich verantwoordend terwijl niemand vragen stelt, oplettend, altijd in tweestrijd door de dubbelzinnigheid van de dingen, heen en weer dravend in zijn ondergrondse labyrint, op zijn hoede, in de verdediging. Hij berekent zijn positie volgens een bizarre eigen logica en kan zich slechts in cirkelgang bewegen.

Is de holbewoner van Kafka een mens of een dier? De auteur noemt geen naam en geeft geen omschrijving. Dit personage is bij uitstek een literaire figuur. Hier wordt heel duidelijk wat in veel romans minder scherp te zien is: het personage maakt deel uit van de geschreven werkelijkheid, van de fantasie en van de constructie. Het is niet levensecht maar onbestaanbaar en daarom des te beter, want in die geconcentreerde vorm menselijker dan een gewoon mens.

Ik lees immers niet om ‘reële mensen tegen te komen, mensen van vlees en bloed en met karakter. Ik lees niet om het leven te herhalen of te verdubbelen maar om alles wat mooi of lelijk is binnenstebuiten te keren, te vergroten, te verkleinen, te verkleuren, te verknippen, te versnellen, te verstommen – tot dat menselijke een fantastische vorm aanneemt.

Daarom hou ik van Kafka’s holbewoner.

Uit: Het favoriete personage samengesteld door Carel Peeters en Doeschka Meijsing, Raamgracht Amsterdam, 1983

marissing, lidy van; maarten doorman

bron foto: maartendoorman.nl

Lidy van Marissing (1942, Bussum)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s