Natuur? De afstand tussen twee steden. Koos van Zomeren over natuur

zomertaling; vogelbescherming.nlZomertaling; bron beeld: vogelbescherming.nl

van zomeren, koos; noordwoord.nl

Koos van Zomeren ontfermt zich over een vogel. bron beeld: noordwoord.nl

De natuur is de afstand tussen twee steden. Het is geen uitspraak van Koos van Zomeren (1946, Velp), maar hij citeert Marnix Gijsen in een betoog over wat natuur in Nederland is.

En verder:

Sommigen houden er over de natuur zulke rigoureuze opvattingen op na, dat ze zeggen: er is helemaal geen natuur meer in Nederland. Want, bedoelen zij, een boerensloot is net zo goed mensenwerk als een asfaltweg. En probeer daar maar eens wat tegenin te brengen.

Deze mensen haken naar ongereptheid. Ze plaatsen de natuur op de groots denkbare afstand van de bewoonde wereld, ver op de oceaan, midden in de woestijn, diep in de jungle, hoog in de bergen. Je ziet dergelijke gebieden wel eens op de televisie en ik moet bekennen: dan dank ik God dat ik thuis zit, dan vraag ik me af of ik eigenlijk wel houd van de natuur.

En werkelijk ongerept zijn ook deze gebieden niet. Dat ze gefilmd zijn, betekent dat er een cameraploeg is geweest, nietwaar?

Ongerept, dan moet je tegenwoordig nog verder dan Mars wezen, ergens in de nevels van Andromeda of zo. Maar hoor je ooit iemand over de natuur in de nevels van Andromeda? Nee dus. En terecht, want helemaal los van de mens kan de natuur niet staan. Natuur is, afgezien van al het andere, een woord, zij bestaat in onze taal, in ons hoofd, zij bestaat alleen daar waar aan haar ongereptheid afbreuk wordt gedaan.

Het lijkt me maar het beste de natuur als een bij uitstek relatief begrip te beschouwen. Zij is nooit volmaakt, je hebt er alleen maar meer of minder van. Een zomertaling is meer natuur dan een muskusrat, een muskusrat is meer natuur dan mijn hond, mijn hond is meer natuur dan ik en ik, nou ja, ik ben toch altijd nog meer natuur dan mijn schrijfmachine.

Een voordeel van deze benadering is dat we verschil kunnen maken tussen mensenwerk en mensenwerk. Het verschil tussen een boerensloot en een asfaltweg is een levende salamander. En het verschil tussen een boerensloot van 1960 en een boerensloot van nu is een broedende zomertaling. Ik ben erg vóór een definitie van de natuur waarin rekening gehouden wordt met salamanders en zomertalingen.

Uit: Stoomcursus Engelmansplaat; uit: Het beste van Atlas, Atlas Contact Amsterdam, 2015; samenstelling Emile Brugman

Koos van Zomeren (1946, Velp)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s