Bijna iedere dag muziek: Nicolas Gombert

https://youtu.be/gSzPEUAYeK0

Nicolas Gombert treft intussen geen blaam. Hij schreef de meest schitterende renaissancemuziek, polyfoon en buitensissig. Zo hecht vervlochten klinken de stemmen dat afzonderlijke melodieën vaak niet meer te onderscheiden zijn. Elk werk is een sombere trage rivier van ononderbroken vloeiende lijnen en dissonanten. De luisteraar verandert zelf van de weeromstuit in een trage pantserkruiser. In het cd-boekje las ik over het leven van Keizer Karel V, over het bizarre leven van zijn geliefde hofcomponist Gombert (hij werd tot de galeien veroordeeld wegens aanranding van een koorjongen); en via de gezongen teksten leerde ik de renaissancepoëzie kennen:

Je prens congie de mes amours / desquelles me fault partir. / Hellas! nul me vient donner secours / dont dois plourer et bien gemir, / si suis je mis en plus decent martire. / Je dis adieu a mes amours / soudainement mon voye morir.

In het begeleidend boekje stond haarfijn beschreven wat ik hoorde. Voor een beginner betekent dit in een duister woud van dichte polyfonie. Weinig van het muscicologisch essay begreep ik, maar het scherpte mijn gehoor wel aan. Ik wachtte gespannen op de kreunende dissonant bij het woord ‘gemir’; op wenende trillers bij het woord ‘plourer’; op dwangmatige herhaling van de kreet ‘Hellas!’, boven de lijnen springend en overgenomen door alle stemmen. En ik had, wederom, nog nooit zoiets gehoord. Alles klopte aan dit lied. De dissonanten waren overweldigend, ik zat stuk in mijn stoel. Weinig cd’s heb ik zo uitvoerig beluisterd. Aanvankelijk wilde ik van elk stuk alle individuele stemmen kunnen ontrafelen, ik trachtte ze te volgen – ik had er per slot van rekening dik voor betaald. Daar ben ik nu mee opgehouden. tegenwoordig luister ik naar Gombert wanneer ik mezelf wil verliezen, de weg kwijt wil raken in meerstemmige verstilling.

fragment uit: Aan de rand van de muziek, Ramsey Nasr; uit: Muziek in mijn leven, Prometheus Amsterdam, 2005

Nicolas Gombert (1495-1560, franco-vlaams, Habsburg)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s