‘De stad is altijd en overal des mensen’

De stad is altijd en overal des mensen.

(..)

Voor wie dat wil zijn er huizen, kerken, cafés, theaters en winkels, genoeg om binnenshuis te verblijven. Wie buitenshuis wil zijn, kan de straten, de pleinen, parken en tuinen bewandelen. Als je geluk hebt, is er een mooi aangelegde promenade, en als je veel geluk hebt zelfs een rivier.

Het gebeurt wel meer dat je in de stad zowel het een als het ander hebt, en dat doet denken aan overvloed en vrijheid. Bomen en lantaarnpalen. Lage woninkjes en hoogbouw. Boulevards en stegen. Autotochtonen en allochtonen. Bewoners en forenzen. Arbeiders en bedienden. Dames en hoeren. Mensen en kinderen. Je kunt er net zo goed beschermd vrij rondlopen, je kunt er zowel gekend als incognito bestaan. Jijzelf bent misschien alleen, maar de hele wereld is dichtbij. En dan de onvolprezen trottoirs!

En als je werkelijk hebt leren wandelen, is het niet erg dat het soms slechts overleden compagnons de route zijn die met je oplopen.

(..)

‘In een stad de weg niet weten is niets bijzonders. Maar in een stad verdwalen zoals men in een bos verdwaalt, daarvoor is scholing nodig. Dan moeten straatnamen zo tot de dwalende spreken als het knappen van droge twijgen.’ (citaat Walter Benjamin)

Wat drijft iemand opnieuw de stad in? Wat drijft iemand andermaal naar een boek? Men kan alleen antwoorden voor zichzelf.

Altijd te veel. Enthousiasme, bijvoorbeeld, voor de werkelijkheid en de mens daar middenin. Nooit genoeg. Het genoegen om de wereld te bekijken, te betasten, te beluisteren, de geuren ervan te volgen, zelfs als dat betekent dat je telkens verloren loopt. Kortom, leven en alle wegen daar naartoe. En steeds weer opnieuw. Op elk ingeslagen pad het steevaste verlangen voorbijgangers te kruisen.

fragment uit: Eindelijk buiten, filosofische wandelingen, Lemniscaat Rotterdam, 2007

AnnMeskens; mo.bebron beeld: mo.be

Ann Meskens (1965, Be)

Bijna iedere dag muziek: Phil Spector

Phil Spector (1939-2021, New York, USA) kennen we als de bedenker van de Wall of Sound. Een grote groep musici spelen hun partij unisono in met veel echo, altijd in mono, en dat schept een breed orkestraal geluid dat het in de jaren 60 (en daarna) goed deed op de radio en in de jukebox. Met de Wall of Sound werd Spector een van de meeste invloedrijke producers in de popmuziek.

Spector produceerde platen met Gene Pitney, een handvol meidengroepen: The Ronettes, The Crystals en Darlene Love and the Blossoms en Ike and Tina Turner. Voor Ike and Tina maakte hij River Deep, Mountain High in 1966. Dat werd toen een flop: nummer 88 op de Amerikaanse hitlijsten. Een breekpunt zou later blijken. Spector stond aan het begin van een groeiende staat van gekte die in 2003 zou leiden tot een schietpartij met dodelijke afloop waardoor Spector (tot aan zijn dood) in het gevang belandde.

Spector trouwde op 14 april 1968 met Veronica Bennett, zangeres bij The Ronettes. Zij werd bekend als Ronnie Spector en vertelt over de Ike and Tine-periode:

Ik heb zijn onttakeling van dichtbij meegemaakt. Het mislukken van River Deep, Mountain High heeft hem tot waanzin gedreven. Er gebeurde zoveel tegelijk in dat nummer, voor het Amerikaanse publiek was het over the top, veel te ingewikkeld. Ik heb eerlijk gezegd altijd het idee gehad dat hij Tina Turner wilde lanceren als de nieuwe Ronnie Spector. Als hij met Tina een hit scoorde, kon hij (tegen mij) zeggen: zie je wel, ik heb jouw stem helemaal niet nodig.

bron: Drie akkoorden en de waarheid, muzikale levenslessen, Rob van Scheers; De Kring Utrecht, 2014

Duo dicht de dag

De geboorte

De dokter trekt het kind uit je vandaan / alsof je ’t niet aan vreemden af wilt staan. / ’t Ontvouwt zijn ledematen als het blad / van de kastanjeboom thuis voor ons raam. / Het slaakt zijn eerste onwaarschijnlijke geluid, / opent zijn ogen in de droom van ’t leven / en zoekt toenadering, als een verlaten bruid, / die het ook schuwt, waarover het zich schaamt, / zodat het preuts en bang de ogen sluit. / Het heeft nog slechts een toebedachte naam. Jij glimlacht nu gelukkig om de pijn / die je geleden hebt om ’t kind te laten zijn. / Het heeft reeds zijn verleden in jouw schoot / en nu krijgt het zijn toekomst in de dood.

Uit: moeders en zonen – Adriaan Morriën, Bezige Bij Amsterdam, 1962

Adriaan_Morrien; wikipedia.orgbron beeld: wikipedia.org

Adriaan Morriën (1912-2002, Amsterdam)

Beukenlaan

De gedachte dat deze bomen weten / wie ik ben, uit al deze mensen deze toevallige / man, vrouw, deze ene

ze komen zo langzaam uit het gazon / gaan zo langzaam langs het pad / verdwijnen zo langzaam

de gedachte dat deze bomen / om mij geven, dat zij op mij wachten, / dat ze weten dat ik kom

Uit: Tot het ons loslaat – Rutger Kopland, Van Oorschot Amsterdam, 1997

kopland, rutger; hln.bebron beeld: hln.be

Rutger Kopland (1934-2012, Goor)

John Steinbeck wilde altijd ergens anders zijn

steinbeck, charley; nyt.comMet poedel Charley trok schrijver John Steinbeck op latere leeftijd door de USA; bron beeld: nyt.com

Toen ik heel jong was en de drang om ergens anders te zijn voelde, verzekerden volwassen mensen me dat volwassenheid me van dit verlangen af zouden helpen. Toen ik, wat jaren betreft, volwassen was geworden, was middelbare leeftijd de voorgeschreven remedie. Op middelbare leeftijd werd mij verzekerd dat een nog hogere leeftijd de koorts zou doen afnemen en nu ik achtenvijftig ben, is seniliteit wellicht de oplossing. Niets heeft gewerkt. Van vier schorre stoten van de scheepsfluit gaan mijn nekharen nog steeds overeind staan en begint het te kriebelen. Het geluid van een vliegtuig, een motor de warmloopt, zelfs het geklak van hoefijzers op het plaveisel roepen de oude huivering op, de droge mond en starende blik, de gloeiende handen en het weeë gevoel in de maag. Met andere woorden: ik ga niet vooruit. In nog meer woorden: eens een zwerver altijd een zwerver. Ik ben bang dat de ziekte ongeneeslijk is. Ik schrijf dit niet op ter lering van anderen, maar om mezelf ervan te overtuigen.

fragment uit: Reizen met Charly, een zoektocht naar Amerika – John Steinbeck; Olympus Amsterdam; 2019; vertaling Tineke Funhoff

John Steinbeck (1902-1968, Salinas, USA)

William Haskell: landschap met auto of paard

haskell, william; landschap6haskell, william; landschap4haskell, william; landschap2William Haskell (Santa Fe, New Mexico, USA) is een groot bewonderaar van het landschap in zijn omgeving. Hij werkt zijn landschappen uit in acryl en doet dat met een geheel eigen kijk op lijn, schaduw, vorm en kleur. Zijn landschappen doen plastisch aan, suggereren beweging; roepen emotie op en voelen warm en zacht aan. Duidelijk is dat Haskell tevreden is met de plek waar hij woont. Hij verklaart met zijn werk zijn liefde aan bergen, dalen en prarie. Paard en de rode wagen trekken de aandacht en je het schilderij in. De beheerste techniek zet de puntjes op de i.

haskell, william; landschap5haskell, william; landschap3haskell, william; landschap

‘Ik ben de God van de Oorlog, de lijkenmaker’

ares, god van de oorlogbron beeld: classicalwisdom.com

Ik ben de God van de oorlog, iemand moest het zijn, en oorlog windt me op, dat moet gezegd. Maar laten we wel wezen, ik maak de oorlog in de regel niet zelf. Ik kom als de strijd is begonnen, ik begin te razen als er geraasd wordt.

Om eerlijk te zijn weet ik meestal niet eens waarom of waarvoor. Strijd maakt me dronken, dat is het eigenlijk. Wapengekletter brengt me in vervoering. Ja. Anderen zuipen zich lam en kwijlen als ze een zanger horen verhalen van heldendaden in de strijd. Ik leef op als er echte klappen vallen.

Het is de wil van Zeus, laten we dat vooral niet vergeten. Hij heeft mij, zijn bloedeigen zoon, niet opgevreten, hij heeft me God van de oorlog gemaakt. Sluw. Hij zal niet vermoord worden door zijn eigen zoon! Mensen en Goden beschermen hem tegen dat stuk verdriet van een Ares.

Mijn vader, de vader van mensen en Goden, was in de kraamkamer beter bij de tijd dan Kronos, beter voorbereid dan Ouranos. Zeus creëerde een verdoemde zoon: Ares de lijkenmaker.

fragment uit: Ilios, het verhaal van de Trojaanse oorlog – Imme Dros; Querido Amsterdam, 2001; tekeningen Harrie Geelen

Reis is beweging, de oorsprong van het bestaan

‘De oorsprong van het bestaan is de beweging. Daarin kan dus geen onbeweeglijkheid bestaan, want als het bestaan onbeweeglijk was, zou het terugkeren naar zijn oorsprong, die het Niets is. Daarom houdt het reizen nooit op, niet in de hogere, en niet in de lagere wereld.’ Deze woorden van de 12-de eeuwse Arabische wijsgeer ‘Ibn Arabi staan in zijn uitvoerig tractaat over het reizen, de Kitâb al-isfâr, het Boek der Ontsluiering van de Effeceten van het reizen – een msytiek en diep religieus geschrift, waarin alles, God, het universum, de ziel, in het teken van de beweging staat, een beweging die steevast, het hele boek door, met reis wordt aangeduid.

fragment uit: In het oog van de storm, Cees Nooteboom, rede uitgesproken in 1996 ter gelegenheid van het toekennen van de Internationale prijs voor de Reisliteratuur

Weg

Ik ben de weg.

Ik sta als een pijl / gericht op de verte, / maar in de verte / ben ik / weg.

Als je me volgt, / hierheen daarheen hierheen / moet je er komen, / hoe dan ook.

Weg is weg.

nooteboom, cees; lesoir.bebron beeld: lesoir.be

Cees Nooteboom (1933, Den Haag)

Bijna iedere dag muziek: Ryuichi Sakamoto

Een derde deel van het Yellow Magic Orchestra (YMO); prijswinnende componist van film-soundtracks; belangrijk vernieuwer van de synthpop en verbinder tussen (moderne) klassieke muziek uit Oost en West: Ryuichi Sakamoto.

Sakamoto (1953, Tokyo, Jp) zat als 3-jarige achter de piano, speelde in jazzbands in zijn studententijd en hoorde van alles voorbij komen. Van Beethoven tot Beatles tot John Cage. Ging elektronische muziek studeren en formeerde YMO met Takahashi en Hosono. Liet zich inspireren door het Duitse Kraftwerk en werd een popster in zijn thuisland. De single Computer Game werd bepalend voor een hele generatie tot aan rapper Afrika Bambaataa aan toe.

Eind 70-er jaren ging Sakamoto meer zijn eigen muzikale pad volgen en dat leidde in 1983 tot opheffen van YMO. Dat eigen pad leidde tot filmscores en acteer-werk. Merry Christmas, Mr. Lawrence werd een hit, ook dankzij de andere hoofdrolspeler David Bowie. Single Forbidden Colours, gezongen door Japan-frontman David Sylvian, is een fraai voorbeeld van hoe wonderschoon Sakamoto kan componeren.

Een tijdlang zoekt de componist de samenwerking met muzikale en uiteenlopende bondgenoten zoals: Tony Williams, Bootsy Collins, Iggy Pop, Robert Wyatt en Brian Wilson. In de volgende jaren volgen filmscores en solo-projecten elkaar op, meestal succesvol. Ondertussen onderzoekt hij alle hoeken en gaten van het muzikale spectrum.

Zijn verdiensten voor de (pop)muziek vielen vooral in Frakrijk op. Dat leidde in 2009 tot een hoge onderscheiding: Officier du Ordre des Arts et des Lettres. Waarvan acte.