Alice Munro en de ingewikkelde familieverhoudingen

Het begint met de beschrijving van de locatie waarin het verhaal zich afspeelt. De introductie van de mannelijke hoofdrolspeler. De vertelster biedt perspectief door haar blik te richten op de twee ongetrouwde tantes. En zo langzamerhand opent zich de wereld van de ingewikkelde familierelaties. Hoe jongens en mannen zich verhouden tot de meisjes en vrouwen. Dat geweld en schaamte belangrijke kwesties zijn. Dat tussen de vrouwen onderling jaloezie, haat en nijd rollen spelen. Je bent lid van dezelfde familie maar dat betekent in de romans en verhalen van Alice Munro niet dat alles pais en vree is.

Voorbeeld:

Oom Graig keek me afkeurend aan; hij had geen last van nieuwsgierigheid. Hij vond me vaak dom en onnadenkend, maar dat kon me niet schelen; zijn oordeel had iets onbevooroordeelds en onpersoonlijks en dat liet me vrij. Hijzelf voelde zich niet gekwest of aangetast door mijn tekortkomingen, hoewel hij me er wel op wees. Dit was het grove verschil tussen hem en iemand als mijn moeder, en zelfs mijn tantes, wanneer ik ze teleurstelde. Zijn mannelijke zelfzuchtigheid maakte zijn gezelschap rustgevend.

Tussen de tantes en de moeder van de vertelster bestaan ook kwesties:

Weer thuis in Jenkin’s Bend – met mij bij zich voor de lange zomerse logeerpartij – fleurden ze op en gedijden ze weer, alsof ze in het water gezet waren. Ik zag hen voor mijn ogen veranderen. En ook ik verwisselde, met een vaag gevoel van ontrouw, mijn moeders wereld van ernstige sceptische vragen, van eindeloos maar vaak veronachtzaamd werk, van klonters in de aardappelpuree en verwarrende ideeën, voor die van hen: een wereld van werk en vrolijkheid, van gemak en orde en ingewikkelde vormelijkheid. In hun huis moest ik een geheel nieuwe taal leren. Gesprekken hadden er verschillende lagen, niets werd direct gezegd, iedere grap kon in wezen een dolkstoot zijn. Mijn moeders afkeuring was openlijk en niet mis te verstaan, als onweer; de hunnen kwam als fijne scheermessneetjes, verbijsterend en verpakt in vriendelijkheid. Ze hadden het Ierse talent voor wilde spot, onder het mom van eerbiedigheid.

Nog een voorbeeld maar nu richten de pijlen zich op de ouders. Oom Graig is overleden en de minderjarige vertelster wil haar dode oom niet zien in zijn lijkkist en wil niet naar zijn begrafenis.

‘Dat wil niemand’, zei de moeder eerlijk. ‘Niemand wil naar een begrafenis. Maar je moet. Je zult moeten leren om de dingen onder ogen te zien.’

Ik vond de kordaatheid en de graagte waarmee ze dit zei maar niks. Het kwam onecht en gemeen op me over. Ik vertrouwde haar niet. Wanneer mensen je vertellen dat je de dingen onder ogen moet zien, wanneer ze je bruusk voortduwen naar wat voor pijn of afstotelijks of ongewenste onthullingen ze ook voor je in petto hebben, is er altijd die toon van verraad, van koude, gemaskeerde, slecht verborgen triomfantelijkheid in hun stem te horen, een zekere gretigheid om je te kwetsen. Ook bij ouders hoor je dat, vooral bij ouders.

fragmenten uit: erfgenamen van het levende lichaam; uit: Levens van meisjes en vrouwen, De Geus Breda; 2014; vertaling Pleuke Boyce

alice_munro; thestar.com.jpegbron beeld: thestar.com

Alice Munro (1931, Laidlaw, Can)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s