Het harde lot van Francesco di Grisogono

Lampi-del-pensiero

Een blik op Lampi del Pensiero geschreven door Francesco di Grisogono; bron beeld: misangf.it

Aan elke plek zit een verhaal van de mens die er leefde, dat noemen we historie. Als dat verhaal tijdloos is, herkenbaar en direct van toepassing op jezelf of iemand uit je omgeving, is dat een geschiedenis.

In de microcosmos van Claudio Magris duikt Francesco di Grisogono op. Een verre voorouder, ‘grootvader van moeders kant, die op het geniale af was geweest, de melancholie door en door had gekend en de wereld had willen opsluiten in een kooi van tekens en woorden’. Deze man had een tijdloze geschiedenis, zoals blijkt:

‘hij had opgehouden te bestaan zonder ooit te zijn begonnen te leven’, beweerde Francesco in zijn laatste geschriften, opgesteld om te worden gelezen na zijn dood.

Hij had algauw gemerkt dat zijn ‘vurige roeping’ bestemd was om op te branden in absolute eenzaamheid, en dat het verdere verloop van zijn leven zou afhangen van zijn vermogen te verhinderen dat zijn intelligentie tot steriele, bijna geniale excentriciteit zou degeneren en de rijkdom van zijn hart tot dwangmatige wrok, als gevolg van verbittering en zijn isolement.

Francesco werd in 1861 geboren in Sibenik, Dalmatië. Kon zijn geliefde studies filosofie en mathematica niet voltooien in Wenen. Was officier bij de keizerlijke en koninklijke marine. Was een verwoed pleitbezorger van de Italiaanse zaak, maar ook verliefd op de Duitse en Kroatische cultuur. Hij werd een bescheiden leraar aan een lagere beroepsopleiding in Triëst. Werd zijn levenlang gedwarsboomd door tegenslagen en buitengesloten van elk contact met de wereld van het wetenschappelijk onderzoek. Bekend in kleine kring werd hij met zijn publicatie van aforismen: Lampi del Penseiro en met zijn Grondslagen van nieuwe wetenschappen.

Zelf zei hij dat de projecten en ideeën die zich in zijn hoofd vermenigvildigden zonder dat hij ze kon realiseren, kiemen waren die terechtkwamen op een terrein zonder zon waardoor ze verzwakten, hem teneerdrukten en hem oplaadden als een machine onder stoom die wordt verhinderd zich voort te bewegen en gedwongen wordt zich bewust te worden van zijn eigen toestand.

Francesco ontwikkelde een systematiek die de menselijke creativiteit bevrijdde van de grillen van het toeval en het onrecht van het lot. Zijn systeem stond alle mogelijke bewerkingen toe en onderwerpt ze aan logica, boven het toeval dat de mensen verstrikt.

De hoogmoed waarmee hij alles wil omvatten en de almacht speelt, onthult de weerloze nietigheid van het individu verloren te midden van het oneindige en nog meer tussen het raadselachtige eindige, en ook zijn roerende liefde voor het leven, dat hij tracht te grijpen als een visser die de zee in zijn net wil vangen.

(..)

Francesco di Grisogono kende de inwendige nederlagen van het isolement en de melancholie, de doodlopende weg waarin een hart dat al rijk is en te groot voor de beperkte en verstikkende werkelijkheid waarin hij zich bevindt, kan geraken en vastlopen. Zoals hij over zichzelf zei: ‘hij verdroeg gelaten en met humor dat al zijn dromen een voor een stierven… en bij een zo bittere desillusie vatte hij geen haat op tegen mensen of dingen en werd hij ook niet moe het leven lief te hebben dat hem alleen met doornen had toebedeeld… Zo ging hij voort, door de jaren heen, in kalme melancholie en droeg hij het kruis van zijn duistere noodlot, zich voordoend als een gewone man om zich niet belachelijk te maken als miskend genie.’

uit: microcosmi, Bert Bakker Amsterdam, 1998; vertaling Anton Haakman

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s