De kracht van gelogen waarheid

multatuliMultatuli aka Eduard Douwes Dekker (1820-1887) werd bekend met het boek Max Havelaar, waarin ons kolonialisme aan de kaak werd gesteld; bron beeld: pinterest.com

Literatuur is een bijzondere vorm van kennis. Zij gaat verder dan de psychologie of de geschiedenis. Zij weet dieper dan welke kunstvorm ook te treffen wat er zich in de hoofden, harten en buiken van mensen afgespeeld heeft, juist door haar vermogen om bijzondere taal met bijzondere beelden te verenigen. Goede literatuur komt heftig aan. Ze heeft zelfs het vermogen veranderingen in de maatschappij te veroorzaken, zoals Max Havelaar. Het verzonnen verhaal over de ene buffel van Saïdjah en Adinda wist het schaamrood op de vaderlandse kaken te brengen en gaf daarmee de aanzet tot de ondergang van het koloniale stelsel. Dat is de kracht van gelogen waarheid.

Bovendien heeft de literatuur het vermogen voorbije werelden op te roepen. In de literatuur kunnen we aanschuiven bij het verleden en proberen de emoties van vroeger te delen. Het verleden is geen willekeurig incident, maar kan steeds opnieuw opgeroepen worden. Verhalen over adelijke denkpatronen, burgelijke sluwheid, godsdienstige pathos, klassenbevrijding, vrouwenemancipatie verplaatsen onze beperkte hedendaagse visies naar tijden toen er anders gedacht werd. De strijd van onze voorouders is vergelijkbaar met die wij moeten voeren tegen discriminatie, machtsvertoon, afbraak van normen, minachting voor levens. In de literatuur kunnen we aan al deze conflicten partijdig deelnemen.

(..)

Wij houden van literatuur. Ze is aambeeld, kruitvat en doofpot tegelijk. Maar bovenal is ze, in haar meesterwerken, een mentaal tovermiddel, dat het alledaagse kan verheffen tot eeuwigheid.

uit: canon van de Nederlandse letteren – Marita Matijsen, Herman Pleij en Thomas Vaessens; uit; de canons, wat iedereen wil weten over geschiedenis, literatuur, filosofie en wetenschap, Bert Bakker Amsterdam, 2005

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s