Duras’ De Minnaar: verpletterend en alomvattend

Marguerite-Duras-independent.co.ukbron beeld: independent.co.uk

Wat een boek! De minnaar van de Franse schrijfster Marguerite Duras is een alomvattend, tijdloos en verpletterend boek. Gelaagd en van veel markten thuis. Het is een liefdesgeschiedenis want het pubermeisje dat hoofdrolspeelster is, verhoudt zich op allerlei liefdevolle manieren tot de haar omringende wereld. De wereld van een traumatische moeder, een afwezige vader, een oudere broer die het kwaad in zich draagt en een jongere broertje die in alle onschuld te vroeg overlijdt. Dan is er de liefde van een oudere, rijke man en een oorlog die op de achtergrond speelt. Je zou het boek ook symbolisch kunnen opvatten als een metafoor voor hoe de koloniale macht Frankrijk zich tot Indochina verhoudt. In korte puntige alinea’s komen de waarheden voorbij. De waarheden die het leven van het hoofdpersonage bepalen.

Hoe je als meisje/vrouw altijd te maken hebt met hoe er naar je gekeken wordt:

Je wordt gezien, daarom kun je niet kijken. Kijken betekent dat je een moment benieuwd bent naar, omtrent, dat is je begeven op een hellend vlak. Geen enkel mens is de blik waard die op hem is gevestigd. De blik is altijd onterend.

Over hoe je de oorlog kunt koppelen aan hoe je je oudere broer ervaart:

Ik zie de oorlog in hetzelfde licht als mijn kinderjaren. Ik haal de oorlogstijd en de tijd dat mijn oudere broer aan de macht was, door elkaar. Waarschijnlijk ook omdat mijn kleine broertje in de oorlog is gestorven: het hart, zoals ik al had gezegd, had het begeven, het opgegeven. Ik geloof  inderdaad dat ik mijn oudste broer nooit gezien heb in de oorlog. Het kon me al niet meer schelen of hij leefde of dood was. Ik zie de oorlog zoals hij was, zich overal verbreiden, overal binnendringen, stelen, gevangennemen, overal tegenwoordig zijn, met alles vermengd, verweven, aanwezig in het lichaam, in het denken, in het wakker zijn, in de slaap, bezeten van de dronken makende hartstocht het lieflijke grondgebied te bezetten dat voor hem  het lichaam van het kind is, het lichaam van degenen die minder sterk zijn, van de overwonnen volkeren, en omdat daar het kwaad is, aan de poorten, tegen de huid.

Over de rol van haar moeder, die getraumatiseerd is door wat haar is overkomen (man overleden/weg, alleen met de kinderen achtergebleven) en toch door moet in het leven:

Aan de hand van die neiging van haar om tot het uiterste te gaan zonder dat de gedachte ooit bij haar opkomt dat ze er de brui aan zou kunnen geven, de plichten zou kunnen laten voor wat ze zijn? Ik geloof van wel. In die absurde dapperheid van dit soort mensen herken ik de diepe genade.

En tenslotte, over de liefde voor haar kleine broertje:

Bij het kleine broertje was het een onsterfelijkheid zonder onvolkomenheid, zonder legende, zonder toevalligheid, een zuivere, gave onsterfelijkheid. Het kleine broertje was geen roepende in de woestijn, hij had niets te zeggen, elders of juist hier, niets. Hij had niets geleerd, hij was er nooit in geslaagd wat dan ook te leren. Hij kon niet praten, nauwelijks lezen, nauwelijks schrijven, soms leek het of hij niet begreep en die bang was.

De uitzinnige liefde die ik hem toedraag blijft een onpeilbaar mysterie voor me. Ik weet niet waarom mijn liefde voor hem zo groot was dat ik wilde doodgaan om zijn dood. Toen het gebeurde was ik al tien jaar van hem gescheiden en ik dacht maar zelden aan hem. Ik zou, leek het, altijd van hem blijven houden en er was niets dat die liefde kon veranderen. Ik had buiten de dood gerekend.

fragmenten uit; de minaar, Arbeiderspers Amsterdam, 1985; vertaling Marianne Kaas

Marguerite Duras (1914-1996, Gia Djnh, Vietnam)

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s