Papyrus – de keuzedwang bepaalt de lijstjes

1001boeken; peter boxall

En toen was er het woord. En het woord bracht het boek. Niet één maar velen. En bij de lezer de behoefte om het overzicht te behouden. Daarvoor dient de catalogus: de atlas van boeken. Maar de hoeveelheid boeken blijft groeien. En de kennis die daarin ligt opgeslagen?

Niemand zou alles weten. Steeds meer zou de kennis van eenieder een piepkleine archipel worden in de onafzienbare oceaan van onwetendheid.

Toen ontstond de keuzedwang: wat te lezen, wat te doen voor het te laat is? Om die reden zijn we nu nog steeds geobsedeerd door lijstjes. Slechts een paar jaar geleden publiceerde Peter Boxall de zoveelste lijst met boeken – in dit geval bestaand uit 1001 titels, net zoveel als de nachten van Sheherazade – die je voor je dood gelezen moet hebben. Tegenwoordig wemelt het van de lijstjes van platen die het waard zijn om beluisterd te worden, met films die je niet mag missen en met plekken op de wereld waar je beslist naartoe moet. Internet is de grote lijst van onze tijd, gefragmenteerd en oneindig vertakt. Elk zelfhulpboek dat die naam waardig is en belooft je miljonair te maken, je succes te brengen of je te verlossen van overgewicht, is gebaseerd op het basale advies lijstjes te maken. Hou vast aan je opgeschreven voornemens en je leven zal verbeteren. Opsommingen hebben te maken met orde en angstreductie, dat wil zeggen: met ons defensieve systeem om oprukkende chaos te beteugelen. Ook hebben ze te maken met de vrees, de beklemming, het smartelijke besef dat onze dagen geteld zijn. Vandaar dat we proberen de dingen die ons boven het hoofd groeien terug te brengen tot tien, vijftig, honderd motto’s.

Umberto Ecobron beeld: luz.it

(..) In De betovering van lijsten beweert Umberto Eco dat lijsten in feite de oorsprong van de cultuur zijn, dat ze deel uitmaken van de kunst- en literatuurgeschiedenis. Hij voegt eraan toe dat we in encyclopedieën en woordenboeken bijzondere vormen van lijsten aantreffen. En allemaal maken ze het oneindige begrijpelijker.

uit: papyrus, een geschiedenis van de wereld in boeken – Irene Vallejo, Meulenhoff Amsterdam, 2021; vertaling Adri Boon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s