Bijna iedere dag muziek: Jo Stafford en Andrew Sisters

De twintigste eeuw, het eerste deel daarvan, bracht muziek en herinneringen. Het is de muziek van mijn grootouders. Over de manier waarop we muziek koppelen aan gebeurtenissen en er zo herinneringen van maken, die onlosmakelijk aan elkaar geklonken zijn, zo lijkt het, gaan de volgende fragmenten.

https://youtu.be/4VkxJkenIyI

In het standaardwerk The Spanish Civil War van Hugh Thomas (1931-2017, Brits) komt een passage voor die me bij lezing meer dan alle opsommingen van feiten en gebeurtenissen het gevoel gaf persoonlijke getuige te zijn geweest van de stemming in Madrid bij het begin van de burgeroorlog in juli 1936. De geciteerde waarnemer – Borkenau, Cornford? In die dikke pil van Thomas kan ik de paragraaf waar het hier om gaat niet meer terugvinden, ik moet het uit mijn geheugen diepen – vertelt over het straatbeeld in het hete Madrid in de roes van de revolutie en het behoud van de stad voor de republiek. Naast vele treffende bijzonderheden zegt hij dat uit op de straathoeken opgehangen luidsprekers voortdurend, tussen de nieuwsberichten door, de toen juist uitgekomen plaat ‘Bei mir bist du schön’ van de Andrew Sisters werd gedraaid. Dit kleine detail wierp voor mij een verhelderend en verdiepend licht op de sfeerbeschrijving. Muziek geeft die dimensie, ook in de herinnering. Bepaalde gebeurtenissen worden, meestal bij toeval, begeleid door een of andere melodie, die dan de herinnering aan die gebeurtenis gaat beheersen of zelfs overheersen.

Eeen tweede voorbeeld aangedragen door de schrijver van deze fragmenten Bob den Uyl (1930-1992, Rotterdam). Het gaat over een eerste liefde, die fataal afloopt. Ze zegt de verkering op en verdwijnt.

https://youtu.be/5Pi7mxbbMyk

Waar het nu om gaat is het feit dat tijdens die kortdurende omgang met haar de song The Tennessee Waltz, gezongen door Jo Stafford (1917-2008, USA), de grote hit was. Langzamerhand vereenzelvigde ik deze plaat met mijn verloren liefde, zodat deze tenslotte de plaats ervan innam. Toen ik alweer over de breuk heen was, werd ik toch door bijzonder pijnlijke herinneringen, verlangens en een hol gevoel in de maagstreek getroffen als dit nummer in mijn omgeving werd afgedraaid; de verdere dag of avond hulde ik me dan in een broeierig stilzwijgen. Gelukkig raakte de plaat na enige tijd uit de belangstelling, maar een jaar of zo geleden hoorde ik hem weer een enkele keer, wanneer hij op de heersende golven van het jeugdsentiment ten gehore werd gebracht. Het merkwaardige is nu dat ik tot op heden toe nog steeds een gevoelige steek door mijn hart krijg als ik Jo Stafford The Tennessee Waltz hoor zingen, terwijl ik noch het meisje in kwestie niet meer zou herkennen al zou ik bij herhaling over haar struikelen.

uit: vreemde verschijnselen, Querido Amsterdam, 1978

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s