Pietro Rotari schildert de meisjes-blik

pietro rotari 2

pietro rotari 4

pietro rotari 6Pietro Rotari (1707 -1762, Italië) was een beroemd schilder. Vanuit Italië ging het naar het Oostenrijkse Wenen, om te eindigen als hofschilder in het Russische Sint Petersburg. Dat laatste in dienst van tsarin Elisabeth.

Rotari werd geboren in Verona. Hij bekwaamde zich in het schildersambacht door zijn schilderende landgenoten te bestuderen uit Napels, Rome en Venetië. In den beginne waren zijn werken religieus en historisch. Dat veranderde toen de belangstelling voor zijn werk groeide en het uiteindelijk tot in Rusland leidde. Zijn belangrijkste werk werd het portret. Want het hof wilde graag geportretteerd worden. En niet alleen het hof.

Rotari had het druk en dat leidde tot de oprichting van zijn studio in Sint Petersburg. In die studio vond de Italiaanse grootmeester tijd voor het schilderen van meisjes. Honderden meisjes werden door hem geschilderd. Als studie-object want Rotari bekwaamde zich in het schilderen van verschillende emoties. Die meisjes-portretten maakten hem uiteindelijk onvergetelijk, want nu nog raken ze een snaar. Kijk maar naar bijgaande voorbeelden.

sc139.jpg

pietro rotari 3

A girl with a black mask (oil on canvas)

Advertenties

J.C. Bloem: alleen

Alleen

De stilte keert. / Na kreet en strijd / Wordt ’t hart gemeerd / Aan de eenzaamheid.

’t Verbitterd hart / Wrok eerst en wrijt, / Steigert, verward, / Voor de eenzaamheid.

Laat af van haat / En wraak en spijt – / De liefde laat / Slechts eenzaamheid.

Wien niets meer rest / Dan stof en steen, / Die is het best / Voorgoed alleen.

jc bloem, vk

bron foto: vk.nl

J.C. Bloem (1887 – 1966)

Uit: Verzamelde gedichten, Stols Den Haag, 1947

Rawie: ‘ach God’

Ach God, ook dit verjaart. De tijd / heelt elke wond, nietwaar? / Maak dus maar niet te veel misbaar; / het was per slot een aardigheid.

De dingen die je haar verwijt / (vergeefs), vergeet ze maar. / Je kunt niets doen; wees stil, bewaar / wat je nog rest aan waardigheid.

Het is misschien een zware strijd, / maar elke strijd is zwaar / en van de wieg tot aan de baar / is immers alles narigheid.

rawie, volkskrant

bron foto: volkskrant, vk.nl

Jean Pierre Rawie (1951)

Uit: Oude gedichten, Bert Bakker Amsterdam, 1997

Jules Renard: een jager met spijt

Hunting With 'The Fox' by Renard, Jules; Henri de Toulouse-Lautrec

bron foto: klinebooks.com

Het hert

Ik stapte het bos binnen langs één eind van de laan, toen hij van het andere eind aankwam.

Ik dacht eerst dat er een vreemd personage op me afkwam met een plant op zijn hoofd.

Dan kreeg ik het kleine dwergboompje in de gaten, met zijn gespreide bladerloze takken.

Eindelijk tekende het hert zich duidelijk voor me af en bleven we allebei staan.

Ik zei: ‘Kom dichterbij. Wees niet bang. Ik heb wel een geweer, maar dat is enkel om me een houding te geven, om al die mannen te imiteren die zich au sérieux nemen. Ik gebruik het nooit en ik laat de patronen thuis in de kast.’

Het hert luisterde en besnoof mijn woorden van alle kanten. Zodra ik zweeg, aarzelde hij geen ogenblik meer: zijn poten bewogen als stengels die een briesje voor elkaar en weer van elkaar weg doet buigen. Hij nam de vlucht.

‘Wat jammer1’ riep ik hem na. ‘Ik droomde er al van dat we samen verder zouden gaan. Ik zou jou de kruiden en grasjes waarvan je houdt geven, en jij, langzaam voortstappend, jij zou mijn geweer dragen op je gewei.’

Jules_Renard_wikipediaJules Renard (1864 – 1910, Frans)

Uit: Natuurlijke historietjes, Meulenhoff Amsterdam, 1970; vertaling Cees Buddingh’, tekeningen Peter de Vos

Thomas Hardy: i look into my glass

I look into my glass

Ik zie mijn oude haar / En huid in ’t spiegelglas / En zeg: o dat mijn hart nu maar / Ook zo versleten was.

Dan zou ‘k, onaangedaan / Door vroege liefde en lust, / Gelaten wachten op ’t vermaan / Van de eindeloze rust.

Maar de onverbeden tijd / Neemt deels, en deels weer niet / En wekt dit hart, dat de avond beidt, / Met morgens vurg lied.

thomas hardy, IMDb

bron foto: IMDb

Thomas Hardy (1840 – 1928, Brits)

Uit: the New Oxford Book of English Verse, Clarendon Press Oxford, 1972; vertaling J.C. Bloem

Is Frankenstein actueler dan ooit?

frankenstein

bron foto: exhibitions.nypl.org

Mijn zoon zal 12 of 13 geweest zijn. Met zijn vrienden (en hier en daar een losse, maar moedige vriendin) is er een horror-avond georganiseerd. Ze gaan gezamenlijk een enge film kijken. Lichten uit, chips bij de hand en wat te drinken. Als het te spannend wordt, gaat het licht weer aan.

mary shelley, thenational.ae

Mary Shelley; bron foto: thenational.ae

Het is van alle tijden: ook bij de Britse dichters Lord Byron en Shelley thuis gaat het er in de 18-de eeuw ongeveer zo aan toe. Er wordt geen film gekeken, maar er worden elkaar griezelverhalen verteld. Onder de aanwezigen ook Mary Godwin (de latere mevrouw Shelley). Een aantal dagen later heeft ze een nachtmerrie met grote gevolgen. De nachtmerrie gaat over een geniale wetenschapper die in het verderf wordt gestort door het wezen dat hij zelf creëerde. Het werd een boek: Frankenstein of de moderne Prometheus.

Griezelverhalen bestaan al heel lang. Ook die over een wetenschapper die dode materie tot leven weet te wekken. In oude Joodse verhalen komt Golem voor. Een wrekende reus die door rabbi Löw uit klei werd geschapen om Praagse Joden te beschermen tegen antisemtische krachten. Golem kennen we nog steeds. Uit de Hobbit-film-triologie bijvoorbeeld, maar ook uit Goethe’s Zauberlehrling; Disney’s Fantasia; uit The Simpsons; the X-files en uit het Pokémon-spel (golemkaarten).

Ook in de tijd van Mary Shelley was er de gothic-novel. Bedreigde maagden, onbetrouwbare buitenlanders en sombere middeleeuwse kastelen zijn enkele gekende elementen. Ook in Frankenstein zijn de locaties zwart-somber en worden jonge vrouwen gruwelijk vermoord. Nieuw is de flinke dosis wetenschap. Shelley werd daarmee de grondlegster van een nieuw genre: de science-fiction.

De jonge Zwitserse wetenschapper Frankenstein gelooft in de zegeningen van de technologische vooruitgang. Hij knutselt uit menselijke resten een wezen in elkaar dat hij bezielt met een levenselixer. Net als de Griekse held Prometheus (die vuur van de goden stal) wordt Frankenstein gruwelijk gestraft voor zijn daad. De moraal: speel niet voor God en hoed je voor de gevaren van de techniek. Dat is een actuele discussie met de komst van kunstmatige intelligentie en gesleutel aan stamcellen en DNA.

Frankenstein is een roman met veel lagen en daardoor nog steeds actueel. Het boek gaat ook over de gekwelde kunstenaar, de nobele wilde en over de opvatting dat mannen door roeien en ruiten gaan als het gaat om leven op te wekken zonder tussenkomst van de vrouw (een opvatting die door de feministische moeder van Mary Shelley werd verkondigd).

Frankenstein werd natuurlijk wereldberoemd als film (1931, de eerste met Boris Karloff). We danken er ook het frankenstein-complex aan: onze angst voor robots. En aan diezelfde avond bij de laat-romantische Engelse dichters een andere gruwelheld: graaf Dracula. John Polidori, Byron’s lijfarts schreef The Vampyre waarop Bram Stoker zijn succesvolle roman Dracula baseerde.

Bron: Made in Europe – Peter Steinz, Nieuw Amsterdam Amsterdam, 2014

Miranda July: ‘er is niets waar een baby uit kan komen’

mirandajuly

bron foto: dailypublic.com

Miranda July (1974, USA) maakte met de film Me and You and Everyone We Know een verpletterende indruk op me. Een soort mozaïek-film waarin we verschillende karakters volgen en waarbij de verhaallijntjes pas aan het einde zichtbaar worden. July speelde zelf 1 van de hoofdrollen. Sfeer en de nadruk op de onderlinge, moeizame relaties deden aan Woody Allen denken. Humor en bittere ernst (tragie-komedie?) wisselden elkaar af. Na afloop zit je met veel vragen (‘waar keek ik naar?’), maar de verwondering zorgde ervoor dat de film indruk maakte. Een uniek talent openbaarde zich.

Ik ben July blijven volgen en wat bleek? Ze is ook een oorspronkelijk schrijver. Ze schrijft korte verhalen en deed een poging haar omgeving te duiden. Dat deed ze in Het Kiest Jou. In dit boek reist ze de States rond om mensen te interviewen die speciale waar op ‘Marktplaats’ verkopen. Dat levert prachtige verhalen op en het inzicht dat ‘gewoon’ een rekbaar begrip is.

En onlangs wist ik Niemand hoort hier meer dan jij te scoren, een bundeling korte verhalen. En ook hier die vreemde mengeling van ernst en humor en een volledig authentiek perspectief op de werkelijkheid. Ook in dit boek ontbreekt haar typische humor niet, waarvan hieronder een voorbeeld.

Ik zal je iets vertellen over Vincent. Hij is een voorbeeld van de Nieuwe Man. Misschien heb je dat artikel over de Nieuwe Mannen in het laatste nummer van True gelezen. Nieuwe Mannen staan nog dichter bij hun gevoel dan vrouwen, en Nieuwe Mannen huilen. Nieuwe Mannen willen kinderen, ze verlangen ernaar te baren, dus soms als ze huilen dan is het omdat ze dit niet kunnen; er is niets waar een baby uit kan komen. Nieuwe Mannen geven, geven en geven maar. Zo is Vincent. Ik zag een keer dat hij Helena een massage gaf op de gedeelde patio. Dit heeft iets ironisch, want een massage zou beter aan Vincent besteed zijn. Hij heeft een milde vorm van epilepsie. Mijn huisbaas vertelde me dat toen ik hier introk, als voorzorgsmaatregel. Nieuwe Mannen zijn vaak nogal broos, en Vincent heeft ook nog een baan als art-director, absoluut een Nieuwe Mannen-beroep. Hij vertelde me dit op een dag toen we op hetzelfde moment het pand verlieten. Hij is art-director bij een tijdschrift dat Punt heet. Dat is een curieus toeval, want ik ben floormanager bij een drukkerij, en we drukken soms tijdschriften. We drukken Punt niet, maar we drukken wel een tijdschrift met net zo’n soort naam, Positieve. Het is eigenlijk meer een nieuwsbrief; het is voor mensen die seropositief zijn.

Uit: Niemand hoort hier meer dan jij, Bezige Bij Amsterdam, 2007

Middellandse Zee: Duino

Peninsula_near_castle_Duino, wikipedia

bron foto: wikipedia commons

Duino

Een raadselachtig slot is het, bereikbaar soms, maar / vrijwel op de eerste blik verpulvert in mijn droom / het tuf, en wervelt van de tinnen stof, such stuff.

Het valt op onkruid en het voedt, het slapen levert zelf / wat nodig is om alles te begroeien als een tempelstad.

Het waait op hoopjes, vult elk gat, een onbemachtigd / sprookjesslot: de tranen glanzen in de maan, en over- / woekert kalft het af, stof wordt het, omdat het dat was.

Benno Barnard (1954)

Uit: Een Engel van Rossetti, Arbeiderspers Amsterdam, 1981

Charlotte Mutsaers over het belang van pootjes

Ik word blij van Charlotte Mutsaers. Ze is oorspronkelijk, uniek en heeft humor. Ze behoort tot de weinige auteurs die je op andere gedachten brengt. En dat is al heel wat.

Een voorbeeld:

Waar zijn de pootjes gebleven? Ooit droeg alles pootjes: het bed, het bad, de kachel, de kast, de radio, de fruitschaal, de televisie, het fornuis, de suikerpot, de wekker. Vandaar dat het in oude huizen ’s nachts een drukte van belang was. Nu is alles even plat vanonder als een naakte slak. Al die rechthoeken en blokken lijken wel aan hun ondergrond vastgekleefd. Er kan geen lucht meer onderdoor. Nooit worden er nog jasjes voor de wekker gebreid of voor de kruik. De hooikist werd opgeheven. De dingen staan in de kou en voor je het weet zijn de poten onder je stoel weggezaagd.

Uit: Kersebloed, Bezige Bij Amsterdam, 2009

Iosif Brodsky: vlinder

Vlinder

Te kort op aarde / om angst te voelen of / te kennen, dwarrel je als stof / boven een gaarde, / herinnerend aan Icarus, / rondzwevend in het heden, / vrij van de wurggreep van verleden / en toekomst. Zie, aldus / krijgt, als jouw solovlucht / je voert naar velden, / zelfs vorm de blootgestelde / kleurloze lucht.

brodsky, applesecrets

bron foto: bigapplesecrets.com

Iosif Brodsky (1940 – 1996, Russisch-Amerikaans)

Uit: Ex Ponto. Gedichten 1961 – 1996, Bezige Bij Amsterdam, 2000; vertaling Peter Zeeman