Romaanse kunst: als inhoud en vorm samenvallen

kapel en kerk, romaans6kapel en kerk, romaans3kapel en kerk, romaans4

Het romaans met zijn halfronde bogen en zware muren mag de eerste kunst op Europese schaal genoemd worden, misschien nog niet eens zozeer door een eenheid in bouwstijl, als wel omdat die plotselinge boom in de kerkbouw een in religieus opzicht verenigd Europa betekende, waar kruistochten en massale bedevaarten konden ontstaan en waar een relatief grote bevolkinsgroep een eigentijds Esperanto sprak: Latijn.

(..)

Bij de bezoekers van vandaag overheerst bewondering voor een zuiver bouwkundige prestatie uit de tijd van schietlood, beitel en vooral mankracht. Maar wij ons niet realiseren, is dat de architect iets tot zijn beschikking had dat wij nu zo goed als zijn kwijtgeraakt: het idee dat die kerk moest verbeelden, Gods plan.

(..)

Als de middeleeuwers hun gebouw al zo in woorden konden ontleden, dan nog konden ze die onderdelen niet los zien van hun functie in het geheel; alles in de kerk, van crypte tot klokketoren verbeeldt iets. Een episode uit de bijbel, de vier elementen, het leven, de dood en de opstanding. Een kerk is een stenen encyclopedie van het christendom, een kerk is het christendom. Een kerkgebouw is niet alleen buitengewoon geschikt voor een kerkdienst, de kerk is de kerkdienst zelf. Inhoud en vorm van het geloof vallen erin samen.

(..)

Het is een huis. De muren dragen het dak en laten je niet uit het gebouw ontsnappen. Ze keren zich naar binnen. Men wordt omgeven door een ruimte. Precies dat is ook het gebed: een geslaagde concentratie. God is niet buiten, il est lá.

fragmenten uit: Een stenen tijdperk; uit: Landschap achter het oog – Hans Steketee, Veen uitgevers Utrecht, 1988

kapel en kerk, romaans5kapel en kerk, romaans2kapel en kerk, romaans

Met Reve op bedevaart

Met Reve op bedevaart

De noordelijke Nederlanden werden protestants, het rooms-katholieke geloof werd aan velerlei restricties onderworpen. Rooms-katholieke Nederlanders kerkten over de grens en vice versa kwamen protestanten de grens over om in Nederland hun geloof te belijden. Vlak over de grens ligt de Duitse bedevaartplaats Kevelaer, die voor Nederlandse katholieken lange tijd een belangrijk toevluchtsoord was. Nadat de schrijver Gerard Reve zich aansloot bij de Moederkerk ging hij hier regelmatig ter bedevaart:

‘O.L. Vrouw ter Nood in Heiloo, die heeft mij uit de drank gehaald, & O.L. Vrouw van Kevelaer uit de melancholie, & O.L. Vrouw van Lourdes heeft mij genezen van mijn angst voor het leven. Ik ben nergens meer bang voor, & dat is ook wat waard.’

Uit: De Grens – Enno de Witt, Atheneum, Polak & Van Gennep Amsterdam, 2013