Bijna iedere dag muziek: Kubrick en Von Beethoven

‘Bij Beethoven wisselen grandeur en muzikale grappen elkaar snel af, liggen humor en pathos dicht bij elkaar.’

‘Die ongelofelijke Diabelli-variaties van Beethoven – het hele spectrum van gedachten en gevoelens, maar alle in relatie tot een belachelijk klein walsdeuntje.’

Aldus  schrijver Aldous Huxely over de muziek van Ludwig von Beethoven. Huxley probeerde de muzikaliteit van Beethoven in zijn schrijven te gebruiken. Het meest duidelijke voorbeeld is de roman Point Counter Point uit 1928.

Ook filmer Stanley Kubrick vond Beethoven goed bij zijn werk passen. Met enige regelmaat keren composities terug in zijn films. Bekendste voorbeelden: a Clockwork Orange en Barry Lyndon. Bij Kubrick ondersteunt Beethovens muziek ons gevoel als kijker bij wat we te zien krijgen. Het versterkt de emotie, niet alleen bij ons, maar ook bij de acteur. Duidelijkst is het voorbeeld (wat Beethoven betreft) in a Clockwork Orange. Hieronder een compilatie van Kubrick filmfragmenten met daaronder de 7-de symfonie van Beethoven. Kijk, luister en voel wat ik bedoel.

Vervolgens het menuet uit de Diabelli-variaties van Beethoven. Deze piano-werken componeerde Beethoven als antwoord op de vraag van de Oostenrijkse componist Anton Diabelli om variaties te maken op de wals die hij componeerde. Beethoven voldeed aan deze opdracht en deed dat in 2 delen. Deze variaties lieten zien waartoe Beethoven in staat was: breedte en diepte. Vaak worden de Diabelli-variaties vergeleken met de Goldberg-variaties van Bach.

Frans Hals: dansende vegen verf

frans hals 2frans hals 4Luitspelende jonge manfrans hals 8Frans Hals (1581-1666, Antwerpen, België) heeft een leven lang gewerkt en geleefd in Haarlem. Dat is de reden dat deze twee voor eeuwig aan elkaar gekoppeld zijn en dat in Haarlem zijn museum staat.

Wie het werk van Hals al eens gezien heeft, raakt onder de indruk van het tijdloze karakter van zijn manier van werken. De penseelstreek is fel, maar altijd los. Bij nadere bestudering lijkt het of de vegen verf dansen. Een werk van Hals beweegt dankzij de vlotte, vitale verfstreken. Het ziet er moeiteloos uit, maar dat is schijn. Des te opmerkelijker is het dat hij weinig overschilderde. De meeste schilderijen zijn in een ruk op het canvas gezet.

Zijn manier van werken heeft veel schilders na hem beïnvloed. Tot de schilders die zijn werk bewonderden waren vooral Impressionisten: Manet, Monet, maar ook Courbet en Van Gogh zagen de kracht van de oude meester.

Ondanks de losse toets was Hals trefzeker als het ging om het vastleggen van karakter en emotie van de afgebeelde figuren.

frans hals 1frans hals 3frans hals 5frans hals 7

Bijna iedere dag muziek: Maria Callas

Maria Callas (1923-1977, Manhattan, USA), opera-zangeres, geboren uit Griekse ouders. Kent een dramatisch leven waarin gebroken liefdesrelaties bepalend zijn. Al vroeg werd duidelijk dat de Griekse meer kwaliteiten bezat dan mooi zingen. Haar zanglerares besloot dat ze geen alt was maar dramatische sopraan. Callas had de gave haar zang te stoelen op diep ingevoelde emotie. Met een uit duizenden herkenbare stem (een uniek timbre), zong ze meeslepend en vol overtuiging vanuit het hart. Dat raakte haar gehoor (bijna) altijd. En mij vooral bij het horen van dit nummer: o mio babbino caro, geschreven door componist Puccini. Callas was ook een goed toneelspeelster. De combinatie van sterk ingeleefde emotie in combinatie met ingevoeld spel, maakte haar een wereldwijd fenomeen. Haar begrafenis in Parijs trok 10.000-den belangstellenden. Ze werd begraven op het kerkhof Père-Lachaise, waar nog altijd een gedenkplaat aan haar herinnert. Later werd haar as verstrooid voor het eiland Skorpios in de Ionische Zee.

Jan Siebelink over het onvergankelijk schrijven

Ik vind het heel grappig om te zien hoe allerlei details uit mijn leven op de meest wonderlijke wijze in mijn hoofd samenklonteren, en vervormen, en dan in een boek een geheel gaan vormen. Tussen twee gebeurtenissen zit in werkelijkheid soms wel twintig jaar verschil, en toch weet ik die dan samen te brengen tot één verhaal. Een schrijver moet niet naar de toekomst kijken. Een schrijver moet zo diep mogelijk op een bepaalde emotie ingaan, exact beschrijven wat ‘teleurstelling’ precies is, en wat ‘verwachting’. Als je heel goed probeert de toon daarvoor te vinden, dat heel diep probeert te peilen, dan kun je je alleen maar met het verleden bezig houden. Want die emoties heb je al gehad, en die probeer je dan opnieuw te beleven in je boeken.

(..)

jan siebelink, hpdetijd.nl

Schrijver Jan Siebelink (rechts) met acteur Barry Atsma.Bron foto: hpdetijd.nl

Ik kan niet verdragen dat alles voorbij is. Daaruit komt dat schrijven van mij ook voort: ik wil per se vastleggen hoe het er was, en schrijven is voor mij de enige manier om het terug te halen en het te vereeuwigen. Zoals Paulus zegt in de brief aan de Colossenzen: ‘Wat vergankelijk is moet onvergankelijkheid aandoen’. Ik probeer mijn gebied en alles wat daar in mijn jeugd gebeurd is op mijn manier onvergankelijk te maken. Mijn vader en moeder waren maar heel gewone mensen, maar ik zal de wereld laten weten dat ze geleefd hebben, dat ze gewerkt hebben, niet dat dat voor de wereld van belang is om te weten, maar voor mij is dat van belang. Als dat gebied ooit helemaal weg zou zijn, als er torenflats staan, of zo’n vuilverbrandingsinstallatie, dan zou men het toch nog in mijn boeken terug kunnen vinden. Die plek is een materiële voorwaarde voor mij om te kunnen schrijven. Daar heb ik mijn eerste zintuiglijke indrukken opgedaan, en de indrukken die je in je jeugd opdoet zijn zo diep en ingrijpend, dat ze je nooit meer loslaten. Ik heb het gevoel dat ik mijn hele leven nog bezig zal zijn ze te verwerken. Pas na je dertigste, als je eenmaal zelf kinderen hebt, krijg je een veel sterker besef van de plek waar je bent opgegroeid. Met mijn ouder worden vervaagt er niets; ik zie steeds meer beelden opdoemen uit die tijd. Ik zie me nog naast mijn vader zitten, als jongentje van drie, vier jaar oud. Dan voel ik me ontzettend plezierig en veilig, een soort onsterfelijkheidsgevoel bevangt me dan.

Uit: Dit is de plek – Wam de Moor, Gaillarde pers Zutphen, 1992

Jan Siebelink (1938, Velp)

Thomas W. Schaller schildert architectuur met waterverf

Artist Thomas W Schallerthomas-w-schaller-3Artist Thomas W Schaller

De Amerikaan Thomas W. Schaller is eigenlijk architect, maar ontdekte de geneugten van het schilderen met waterverf. Daarin werd hij zo succesvol dat hij er nu van kan leven.

Over zijn werk zegt Schaller: “Alle kunst vertelt een verhaal. Daarin speelt licht een belangrijke rol. Ik ben geïnteresseerd in de wisselwerking tussen de natuur en de gebouwde omgeving. Mij fascineert de wijze waarop gebouwen hun rol opeisen in de lucht en het landschap. Dat levert verrassende en mooie resultaten op in positieve en negatieve vormen, rijke donkerten en sprankelende lichten.

Bij het gebruik van waterverf is het mijn doel snel te werken, snel een emotie of een herinnering neer te zetten.”

Dat leidt tot wonderlijke en prachtige taferelen. Schaller slaagt erin het losse van het werken met waterverf te combineren met het precieze van de architectonische afbeelding. Daarin is de Amerikaan een meester zonder weerga.

thomas-w-schaller-2thomas-w-schaller-4thomas-w-schaller-6