Frans Hals: dansende vegen verf

frans hals 2frans hals 4Luitspelende jonge manfrans hals 8Frans Hals (1581-1666, Antwerpen, België) heeft een leven lang gewerkt en geleefd in Haarlem. Dat is de reden dat deze twee voor eeuwig aan elkaar gekoppeld zijn en dat in Haarlem zijn museum staat.

Wie het werk van Hals al eens gezien heeft, raakt onder de indruk van het tijdloze karakter van zijn manier van werken. De penseelstreek is fel, maar altijd los. Bij nadere bestudering lijkt het of de vegen verf dansen. Een werk van Hals beweegt dankzij de vlotte, vitale verfstreken. Het ziet er moeiteloos uit, maar dat is schijn. Des te opmerkelijker is het dat hij weinig overschilderde. De meeste schilderijen zijn in een ruk op het canvas gezet.

Zijn manier van werken heeft veel schilders na hem beïnvloed. Tot de schilders die zijn werk bewonderden waren vooral Impressionisten: Manet, Monet, maar ook Courbet en Van Gogh zagen de kracht van de oude meester.

Ondanks de losse toets was Hals trefzeker als het ging om het vastleggen van karakter en emotie van de afgebeelde figuren.

frans hals 1frans hals 3frans hals 5frans hals 7

William Degouve de Nuncques schilderde de mysterieuze stilte in het landschap

DeGouve_deNunquesW_1DeGouve_deNunquesW_3

Het oeuvre van William Degouve de Nuncques (1867-1935, Belgisch) is een zeldzame combinatie van impressionisme en  symbolisme. Waar sommige schilderijen impressionistische landschappen zijn met een symbolistische lading door hun statische en tijdloze karakter, zijn andere werken meer sprookjestaferelen met een impressionistische kleurenmengeling.

Afgezien van enkele maanden tekenacademie is Degouve de Nuncques als schilder vrijwel autodidact. In de jaren ’80 woonde hij onder een dak met de belangrijke Nederlandse symbolist Jan Toorop, die hem aanwijzingen gaf. Hij verkeerde in de symbolistisch-literaire kringen van ‘La Jeune Belgique’.

Degouve de Nuncques onderging invloed van Jan Toorop en H. De Groux (symbolistisch) en werd in Parijs aangemoedigd door Puvis de Chavannes en M. Denis. Hij had talrijke vrienden in de symbolistische literaire kringen. Kenmerkend voor zijn schilderijen uit de jaren 1890 is de heldere penseelvoering met impressionistische echo’s die tegelijkertijd symbolistische kunstopvattingen oproept.

Van 1900-1902 verbleef hij op Mallorca waar hij zonovergoten landschappen schilderde. Naast diverse symbolistische werken uitgevoerd in donkere kleuren telt zijn oeuvre ook talrijke landschappen van een meer ongedwongen karakter.

bron: studio2000.nl

DeGouve_deNunquesW_4DeGouve_deNunquesW_6

Anders (Leonard) Zorn maakt indruk met zijn grafisch werk

Anders Leonard Zorn (1860 – 1920, Zweden) was schilder en etser maar kreeg zijn opleiding tot beeldhouwer. Bewoog zich een periode in Parijs (1888 – 1896) waar hij onder de indruk kwam van het Impressionisme.

Hij schilderde landschappen, genrestukken en portretten maar maakt op mij vooral indruk door zijn grafisch werk.

Zorn, zoon van een bierbrouwer, trok er al vroeg op uit. Reizen was een passie gezien de vele trips die hij buiten Zweden maakte. Eén van die trips bracht hem voor langere tijd in de Franse hoofdstad. Daar raakte hij onder invloed van het opkomende Impressionisme.

Hij gebruikte een beperkt palet met gebroken wit, okergeel, vermiljoenrood en ivoorzwart, ook wel het “Zorn-palet” genoemd, op basis waarvan hij al zijn kleuren mengde.

anders zorn 2

anders zorn 4anders zorn 6

Zorn was in eigen land een veelgevraagd portrettist en maakte onder andere portretten van koning Oscar II van Zweden, van koningin Sophia en van hun kinderen. Na 1893 maakte hij portretten in opdracht van vermogende en vooraanstaande Amerikanen, waaronder de presidenten Grover Cleveland en William Howard Taft.

Naast zijn portretkunst is Zorn vooral bekend om zijn weergaven van het vrouwelijk naakt en om zijn levendige afbeeldingen van het water. Ook schilderde hij voorstellingen uit het dagelijks leven en landschappen, zowel in olie als in waterverf.

Zorn werkte overwegend in een realistische stijl, met name in zijn portretten, maar hij maakte ook werken waarin sterke invloeden vanuit het impressionisme herkenbaar zijn.

anders zorn 1anders zorn 3

anders zorn 5

Paul Huet: wegbereider van de romantische ‘paysages intimes’

paul huet 2

Paul Huet (1803 – 1869) Frans kunstschilder, etser en lithograaf. Huet studeerde vanaf 1820 bij Antoine-Jean Gros en later bij Pierre-Narcisse Guérin. Bij deze laatste ontmoette hij Eugène Delacroix, met wie hij bevriend raakte. Ook studeerde hij enige tijd aan de École des Beaux-Arts.

paul huet 4

In 1827 debuteerde hij in de Parijse salon. Al vroeg werkte hij in de open lucht (en plein air). In zijn vroege werk gebruikte hij motieven uit Parijs en de omgeving van die stad. Later was dat de Kanaalkust.

paul huet 5Hij werd beïnvloed door Engelse landschapschilders als John Constable en Richard Parkes Bonington, met wie hij eveneens nauw bevriend raakte. Zijn werkten vaak samen in Normandië. Na zijn kennismaking met het werk van Constable op de salon van 1824 veranderde hij zijn stijl van werken. Zijn palet werd donkerder en de verf werd dikker opgebracht.

paul huet 1Huet vervaardigde romantische ‘paysages intimes’, die sterk contrasteerden met de classicistische tendensen van zijn leermeesters. ‘Paysages intimes’ zijn weergaven van het vertrouwde, ongecompliceerde landschap, een tendens die in Frankrijk in de loop van de 19e eeuw ontstond met de School van Barbizon. In deze zin, en door het werken in de open lucht, werd hij een van de voorlopers van het impressionisme en van het werk van Louis Dupré en Théodore Rousseau.

paul huet 3In 1841 werd Huet door de Franse overheid onderscheidde met een benoeming tot Ridder in het Legioen van Eer.

Robert Delauney experimenteerde met kleur en figuratief/non-figuratief

delauney 3

Robert Victor Félix Delaunay (1885 – 1941) Frans kunstschilder. Hij is een van de bekendste vertegenwoordigers van het kubisme.

Delaunay werd geboren in een welgesteld gezin uit de hogere milieus. Zijn ouders zijn al snel na Roberts geboorte gescheiden en mede doordat zijn moeder veel op reis was, werd Robert grotendeels opgevoed door zijn tante Marie en haar echtgenoot Charles Damour. Hij groeide op op het landgoed La Ronchère bij Bourges.

Al in 1902 verliet Delaunay het lyceum, omdat hij geen interesse kon opbrengen voor de klassieke vakken. Hij wilde de kunst in en ging in de leer bij Eugène Ronsin in Belleville voor decorschilder. Dit zou zijn enige formele opleiding op het vlak van de schilderkunst zijn. Delaunay ging over op de schilderkunst.

De eerste schilderijen van Delaunay tonen duidelijk de impressionistische en neo-impressionistische invloeden. In deze eerste tijd dat hij schilderde ging Delaunay enkele malen naar de kunstenaarskolonie in Pont-Aven, waar Paul Gauguin ook gewerkt had. Het werk van Gauguin en van Paul Cézanne imponeerde Delaunay. Delaunay bewonderde Georges Seurat, met name om zijn kleurgebruik.

In 1905 was het Fauvisme in opkomst. De jonge Delaunay werd beïnvloed door het fauvisme met zijn felle, onvermengde kleuren en pigmenten. Kleur ging een steeds belangrijker rol in het werk van Delaunay spelen.

In 1906 ontmoette Delaunay Henri Rousseau, met wie hij tot diens dood in 1910 bevriend zou blijven. De ontwikkeling van de moderne techniek kwam in Rousseaus werk duidelijk naar voren, Delaunays interesse voor die ontwikkelingen zou nog heel vaak in zijn werk terugkomen.

In 1907 ontmoette Delaunay de joods-Oekraïense kunstenares Sonia Terk. In dat jaar ook moest Delaunay zijn militaire dienstplicht vervullen. Zijn zwakke gezondheid maakte dat hij bij de reserves werd ingedeeld. In het najaar van 1908 zat zijn tijd er op en keerde hij terug naar Parijs.

In de periode 1909–1910 werden de omtrekken van Delaunays persoonlijke stijl duidelijk. Delaunay kwam in deze periode in contact met de eerste kubisten, waaronder Fernand Léger en later Pablo Picasso.

delauney 4

In 1910 trouwde Delaunay met Sonia Terk; zij zou in vele van zijn projecten meewerken. Het huis van de Delaunays werd een verzamelpunt voor schilders en schrijvers van de nieuwe avant-garde. In 1911 werd hun zoon Charles geboren.

In 1911 exposeerde Delaunay op de Salon des Indépendants samen met een aantal andere kubisten. De expositie staat te boek als de eerste tentoonstelling van de kubisten. Zijn contact met Kandinsky in 1911 leidde tot de uitnodiging mede te exposeren op de zogenaamde Blaue Reiter expositie in München.

1912 is het geboortejaar van het orphisme, dat kort maar heftig leefde. De term orphisme is geïntroduceerd door Guillaume Apollinaire, om de lyrische, schitterende kleureneffecten te beschrijven. In de discussies bij de Delaunays thuis werden pogingen gedaan om de kunsten met elkaar te verenigen, om kleuren in een schilderij om te zetten in woorden in een gedicht en omgekeerd.

Eind 1912 schreef Delaunay een brief aan het tijdschrift Gil Blas, waarin hij aangaf zich niet meer tot de kubisten te rekenen. Mede onder invloed van het futurisme wilde Delaunay niet langer aan de statische vormen van het kubisme voldoen, zijn vormen werden dynamischer, zijn werk werd abstracter. Hij hield zich vooral bezig met de kleur, met de kleurtheorieën van Chevreul, en beïnvloedde hierin ook de Der Blaue Reiter groep.

De Eerste Wereldoorlog brak uit toen Delaunay met zijn gezin op vakantie was in Baskenland. De gezondheid van hun zoon was zo zwak, dat ze besloten hadden een tijdlang zuidelijker te gaan wonen. Het zou tot 1921 duren eer de Delaunays weer teruggingen naar Parijs. Het werk van Delaunay veranderde in die periode; het felle Spaanse licht maakte dat hij zich nog meer op de kleuren stortte. De thema’s waren duidelijk minder abstract, meer figuratief.

Met de Russische Revolutie droogde echter de financiële bron uit Rusland op. Ze verhuisden naar Madrid, waar Delaunay in 1918 Serge Diaghilev ontmoette. Dit resulteerde in samenwerking met het Russisch Ballet gedurende enige tijd, en een decorontwerp voor een aantal balletten door Delaunay.  Sonia had veel succes met haar ontwerpen voor de modewereld; aan het einde van de jaren twintig had zij zelfs tientallen medewerkers in dienst. De crisistijd na de beurskrach van 1929 zou daar een eind aan maken.

In de jaren dertig voegden de Delaunays zich bij de groep ‘Abstraction-Création’ die zich bezighield met de non-figuratieve kunst, een groep rond o.a. Theo van Doesburg. Dit was het tijdperk van de “eeuwigdurende ritmes”; een terugkeer naar het abstracte, maar ook een experimenteren met andere materialen, onder meer om reliëf in de werken aan te kunnen brengen

In 1937 en 1938 kocht de verzamelaar Solomon Guggenheim een aantal van Delaunays werken, waardoor Delaunay een huis in Gambais kon kopen. Daar trokken de Delaunays zich terug. In oktober 1941 stortte Delaunay in en werd hij naar het ziekenhuis gebracht. Hij werd geopereerd maar stierf op 56-jarige leeftijd aan kanker.

Jean-Honoré Fragonard liep op zijn tijd vooruit

h fragonard 5

Jean-Honoré Fragonard (1732 – 1806) Frans schilder, tekenaar en etser.

Fragonard kwam in 1738 met zijn ouders naar Parijs, waar hij eind jaren 40 in de leer ging, eerst bij Chardin en daarna (vanaf 1749) bij François Boucher. Van 1756 tot 1761 verbleef hij in Rome en in 1761 in Napels; bezocht daarna twee keer de Noordelijke Nederlanden. In 1773 vertrok hij met zijn mecenas Bergeret de Grandcourt naar Italië. De reis werd door Fragonard vastgelegd in enkele tekeningen. In 1774 bezocht hij Dresden, waar hij onder meer een tekening maakte naar Rembrandts Roof van Ganymedes.

Fragonard trouwde in 1769 met de miniatuurschilderes Marie-Anne Gérard. Hun zoon, Alexandre-Évariste Fragonard, werd ook schilder.

Fragonards zin voor het thema erotiek in zijn werk heeft veel gemeen met die van Boucher, maar zijn stijl en kleurgebruik staan sterk onder de invloed van Peter Paul Rubens.

De werken van Fragonard behoren tot de rococo-periode. Zijn schilderijen lopen over van de tinten crème en roze, maar zijn duidelijk meer dan luchtig vermaak. Fragonard was bezeten van licht en kleur en poogde de tintelingen en bewegingen van het licht op het oppervlak van de dingen te vangen. Daarvoor ontwikkelde hij een stijl die vooruitliep op het impressionisme uit de 19e eeuw.

Zijn voorkeur voor het verrassende lijnenspel in de natuur en voor de ronduit virtuoze weergave van variatie en grilligheid doen zijn werken op de rand van de Romantiek balanceren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij bij latere pur sang romantici als Rainer Maria Rilke, de Duitse dichter, in de smaak viel.

h fragonard 4

Tom Thomson’s mysterieuze dood

De Canadese schilder Tom Thomson (1877 – 1917) schilderde in de buitenlucht op impressionistische wijze zo’n 200 triplex paneeltjes vol, op indrukwekkende wijze en met een breed gebaar. Op een dag vertrok hij met z’n kano en dat was het laatste wat ze van ‘m zagen.

fragment uit Cadeaus; uit: Ik leef aan de rand van de wereld – A.L. Snijders, Thomas Rap Amsterdam, 2011.

tom thomson 3

tom thomson 1

Ukiyo-e in rood, ook geliefd in Europa

Ukiyo-e (1620 – 1912) is Japans voor ‘afbeeldingen van de drijvende wereld’ waarmee de Japanner het voorbijgaande dagelijks leven bedoelt. Dit thema is een belangrijke inspiratiebron voor de Japanse prentkunst vanaf de 17-de tot aan de 19-de eeuw. Het voorbijgaande dagelijks leven kreeg gestalte in de werken van kunstenaars als: Hiroshige, Hokusai en Utamaro.

Typische onderwerpen in deze prentkunst waren theater-scenes, met acteurs in bekende rollen, en scenes uit het nachtleven van Edo, zoals Tokyo toen heette.

Het resultaat waren felgekleurde prints van houtsneden, die ook geliefd waren in Europa. Vanaf het midden van de 19-de eeuw doken de prints in Europa op en hadden een bepalende invloed op avant garde-kunstenaars uit het Impressionisme en Post-Impressionisme. Ze lieten zich met name inspireren door de gedurfde composities en de opvallende kleuren.

Jan Toorop, gevoelig voor invloeden, drukte zich uit in vormen en technieken

Jan Toorop (1858 – 1928) bracht zijn jeugd door op Java. In 1892 verhuisde hij naar Nederland en volgde een cursus tekenen in Delft. Voorts studeerde hij aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam (1880-1882) en aan de Ecole des Arts Décoratifs te Brussel (1882-1885). In Brussel raakte hij vanaf 1884 betrokken bij Les XX.
Toorop was gevoelig voor invloeden; daarvan getuigt de grote verscheidenheid aan uitdrukkingsvormen en technieken. Zo ontwikkelde hij zich via het realisme, impressionisme en post-impressionisme na 1890 in een symbolistische richting. Daarbij putte hij uit literaire en muzikale bronnen en uit verre culturen. In zijn tamelijk ondoorgrondelijke symboliek speelde het beeld van de vrouw een belangrijke rol.
Zijn tekeningen en litho’s worden gekenmerkt door het vloeiende lineaire van de Art Nouveau (slaoliestijl).
In 1905 bekeert hij zich tot het katholicisme, waarna hij bijna uitsluitend religieuze onderwerpen en portretten schilderde in een wat meer geometrische stijl.

Bron: Schilderijen Site

 

Michail Larionov introduceerde Rayonisme

Michail Fjodorovitsj Larionov (1881 – 1964) Russische avant-garde-schilder. Hij beïnvloedde veel schilders in zijn land, waaronder Kazimir Malevich en Vladimir Tatlin.

Hij groeide op bij zijn grootmoeder in Tiraspol, waar hij leerde tekenen en schilderen en later veel zou terugkeren om in de tuin te schilderen.

Hij ging in 1898 naar de kunstacademie (de Hogeschool voor Schilderkunst, Beeldhouwkunst en Architektuur), waar hij studeerde onder Isaak Levitan en Valentin Serov.

Larionov werd in het begin beïnvloed door het Franse impressionisme (vooral Monet) en de Russische schilders Mikhail Vrubel en Victor Borisov-Musatov. Tussen 1902 en 1906 schilderde hij in een impressionistische stijl. Met dit werk stak hij uit boven het ‘pseudo-impressionisme’ van andere Russische schilders. Al in deze periode maakte hij echter werken die wezen naar nieuwe richtingen in zijn kunst.

In de periode 1907-1912 schilderde Larionov in een primitivistische stijl, hierbij geïnspireerd door Russische iconen, volksprenten (lubok) en vooral geschilderde uithangborden van winkels. Larionov was de eerste Russische schilder die de artistieke waarde van het uithangbord ontdekte en stijlelementen hiervan in zijn kunst gebruikte, zij het met lichte ironie.

Larionov was betrokken bij twee belangrijke Russische kunstenaarsgroepen: ‘Ruiten Boer’ en ‘Ezelstaart‘. Larionov en enkele andere kunstenaars richtten in 1912 een radicalere groep op. Deze groep werd beïnvloed door het onder meer het Futurisme. In maart 1913 vond in Moskou de tentoonstelling ‘Target‘ plaats, het hoogtepunt van de ontwikkeling van de avant-gardebeweging rond Larionov. De schilder exposeerde hier onder meer enkele Venus-doeken en vier schilderijen rond het thema ‘de seizoenen‘, die ook zijn interesse in de directheid en kracht van kindertekeningen weerspiegelden.

In 1912 maakte hij het eerste kunstwerk dat hij beschouwde als een werk in een nieuwe, door hemzelf ontwikkelde stijl: het Rayonisme. De Rayonisten streefden naar een kunst die verder ging dan abstractie, een kunst buiten de ruimte en tijd. De naam ontleenden zij aan het gebruik van dynamische stralen (rays) van contrasterende kleuren, die lijnen van gereflecteerd licht voorstelden. De Rayonisten schilderden niet alleen, maar ontwierpen ook voor het theater en maakten boekillustraties.

Mikhail-Larionov-1

Mikhail-Larionov-3

Mikhail-Larionov-4

Mikhail-Larionov-6