Oek de Jong observeert en bewondert het werk van Charlotte Dumas

Vijf minuten kijken naar een video van een paard dat de wind trotseert en foto’s van paarden die als taak hebben overleden soldaten naar hun graf te brengen. Beiden werken van fotografe Charlotte Dumas. En nu de context gegeven door essayist en schrijver Oek de Jong:

Charlotte Dumas maakte furore met haar foto’s en video’s van paarden. Ze fotografeerde en filmde wilde mustangs op de prairies van Nevada, waar deze dieren tussen de trailers en bouwpakkethuizen van een rommelige nederzetting rondlopen, werkpaarden die boomstammen uit de Zweedse bossen slepen en inheemse paarden op afgelegen Japanse eilanden. In de VS maakte ze op de begraafplaats Arlington opnames van de witte en klassiek-Grieks aandoende paarden, die daar de wagens trekken waarmee gesneuvelde militairen naar hun graf worden gebracht. Dumas’ foto’s van paarden zijn veelal portretten: je ziet individuen. Uit die foto’s spreekt ook een intense aandacht voor het stille van paarden: het stille dat zij bij zich hebben omdat ze dier zijn én hun vermogen om lange tijd stil te staan, alsof ze dromen, verzonken in het niets, met af en toe een zwiep van hun staart, een rilling van hun huid of een kleine hoofdbeweging. Ik geloof dat dat Dumas het meeste trekt: het roerloze of bijna roerloze paard.

Op het (Japanse) eiland Yonaguni filmde ze een stilstaand veulen in de wind, hoog op de rotskust. Je kunt er minutenlang naar kijken. Alles wat je ziet wordt opeens belangrijk, tot in de kleinste details: de ruwe paardenvacht, de beweging van de manen in de wind, de blaadjes van de struik achter het paard.

In het dagelijks leven sta je zelden of nooit zo lang te kijken naar een dier. Maar de kunst, de esthetische kracht van het beeld en de intensiteit van de kunstenaar brengen je ertoe om het te doen. Minutenlang kijk je naar een veulen in de wind. Er gebeurt bijna niets. Je ziet het paard-zijn van het paard. Prachtig.

Uit: Het stille van paarden, Museumtijdschrift september 2018 

Oek de Jong (1952, Breda); Charlotte Dumas (1977, Vlaardingen)