Murakami: realiteit is herhaling

 

murakami, volkskrant.nlbron foto: volkskrant.nl

Van veelschrijver Haruki Murakami (1949, Kyoto, Japan) vond ik een mooie en bijzondere uitgave: Slaap (oorspronkelijke titel Nemuri). Het korte verhaal kreeg illustraties van de Duitse Kat Menschik, die het geheel tot iets bijzonders maakt.

Murakami verhaalt over een vrouw, gelukkig getrouwd met man en kind, die slapeloze nachten doorbrengt. Aan het begin van het verhaal gaat de 17-de nacht zonder nachtrust in. De vrouw vertelt hoe ze de slapeloosheid ervaart.

Sinds ik niet meer kon slapen, realiseerde ik me hoe eenvoudig de realiteit eigenlijk is. En hoe makkelijk de realiteit naar je hand is te zetten. Het is gewoon de realiteit. Gewoon het huishouden. Gewoon het huis. Het is net als een eenvoudig apparaat: als je eenmaal doorhebt hoe het werkt, is het daarna alleen maar een herhaling. Hier op een knop drukken, daar een palletje overhalen. Af en toe de schaal aanpassen, de timer zetten. Het is gewoon een herhaling.

Natuurlijk waren er af en toe variaties. Mijn schoonmoeder kwam langs en bleef eten. Op zondag ging ik met man en kind naar de dierentuin. Mijn zoon had enorme diarree.

Maar geen van deze gebeurtenissen ontregelde mijn bestaan. Ale een geluidloze wind trokken ze aan mij voorbij. Ik babbelde met mijn schoonmoeder, kookte eten voor vier personen, maakte een foto voor het berenhok, hield de buik van mijn zoon warm en liet hem zijn medicijnen innemen.

Niemand merkte op dat ik was veranderd. Niemand merkte op dat ik niet meer sliep, dat ik eindeloos boeken las, dat mijn hoofd zich op een plek bevond die honderd jaar en talloze kilometers verwijderd was van de werkelijkheid. Hoe plichtmatig en mechanisch en gespeend van enige liefde of gevoel ik de dingen in de werkelijkheid ook afhandelde, mijn man, mijn zoon en mijn schoonmoeder gingen op dezelfde manier met me om als altijd. Ze leken zelfs wat meer ontspannen tegen me.

Uit: Slaap, Atlas Amsterdam, 2011; vertaling Elbrich Fennema; illustraties Kat Menschik

Haruki Murakami (1949, Kyoto, Japan)

Bijna iedere dag muziek: Brian Eno

Muziek is geluid dat ons oor streelt, onze hersenen kraakt en ons hart raakt. Daarmee hebben we muziek gedefinieerd en kunnen we verder naar waar ik naar toe wil: de producer. De producer (in de popmuziek, althans) is diegene die aan het geluid iets toevoegt waardoor het kenmerkend wordt. Een voorbeeld: wat zijn the Beatles zonder George Martin; Joy Division zonder Martin Hannett; Radiohead zonder Nigel Godrich? In dit kader nog maar een paar bekende namen, at random: J. Dilla, Steve Albini, Danger Mouse, Prince (ja, ook die), Dr Dre, Rick Rubin, Phil Spector en last but not least: Brian Eno (1948, Woodbridge, UK).

Eno werkte samen met onder andere: Roxy Music, David Bowie, Talking Heads, U2 en Coldplay. Niet de minsten dus. In Roxy Music was Eno keyboard-speler. Hij werkte mee aan de eerste 2 albums en koos in 1973 zijn eigen weg: die van het geluid dat iets toevoegt aan het geluid van de band, artiest. In het geval van Eno waren dat technieken die gebaseerd waren op tape-echo en tape-delay. Elektronische foefjes waardoor de muziek net even anders klonk dan kale producties. In het midden van de jaren 70 leidde dat tot ambient music: muziek die door Eno’s geluid de stemming van de luisteraar kon beïnvloeden.

In de beginjaren leidde dat geluid tot samenwerking met alternatieve bands en muzikanten, later werd dat met Talking Heads en U2 ook mainstream-muziek. Eno heeft tal van samenwerkingen gevonden met muzikanten en performers (bv. Laurie Anderson). Dat leverde vaak extra’s op. Zelf zocht Eno samenwerking met artiesten die hem inspireerden: Bowie, Byrne en Fripp. Zijn eigen gedachtenspinsels, als om het de uitvoer van muziek gaat, vatte hij samen in het project Music for Installations. Beste voorbeeld van zijn solo-werk: Another Green World.

Joni Mitchell in 7 songs

Joni Mitchell (1943, Canadees) werd bekend als singer-songwriter in de jaren 60, vorige eeuw. Eigenwijs, niet in een hokje te duwen en intelligent. Mitchell is 1 van de weinige popmuzikanten die over genialiteit beschikt. Haar muziek ontwikkelde zich van gitaar naar jazzy-achtige kamerpop tot aan georkestreerde werken. Haar teksten zijn raak en altijd van niveau. Haar optredens maakten indruk. Haar levensverhaal is al even opmerkelijk. Als lid van de Woodstock-generatie onderhield ze contacten met David Crosby en Neil Young. Haar invloed is groot. Veel vrouwelijke singer-songwriters zijn veel aan haar verschulidigd, hetzij tekstueel of aan haar manier van voordracht. Tot 1 van haar grote fans behoorde ook Prince. En ook in de Amerikaanse hiphop-scene was Joni Mitchell geliefd en werd haar werk geciteerd.

 

CSN&Y: baanbrekend en invloedrijk

Veel in wat popmuziek zijn gaan noemen, vond zijn oorsprong in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw. Op het Britse eiland luisterde men goed naar wat er in de States gebeurde: jazz, blues, country. Van skiffle ging het naar beat-muziek. The Beatles lieten zich beïnvloeden door wat ze op de radio hoorden en in de clubs zagen en hoorden. Voor the Rolling Stones was het de blues en later country, die een rol speelde bij het tot standkomen van de eigen sound.

Bij de Amerikaanse band Crosby, Stills and Nash (later kwam Neil Young over uit Canada) was het de combinatie van muzikale invloeden, sterke songteksten met een boodschap en het plezier in samenzang. Die combinatie was baanbrekend en zou invloedrijk zijn en blijven. CSN&Y was vooral akoestisch afgewisseld met rock; prachtige samenzang met ruimte voor de individuele stem (Young kreeg bijvoorbeeld ruimte voor zijn zelfgeschreven songs). En aanwijsbare invloeden uit: singer-songwriter, folk, country en rock. Maar bovenal was de band een deel van de (puber)tijd waarin ze bestond. CSN&Y verbind ik aan flower-power, hippie-tijd en experimenteren met liefde en drugs. Zeg maar de puberteit van de pop. Al die elementen hoor ik terug in hun muziek. Hun speciale mix van muzikale invloeden, songteksten en de tijd waarin ze groot waren (opkomende burgerrechten-beweging, black-awareness) maakten de band een belangrijke schakel in de popmuziek.

Een overzicht van de geschiedenis van de band.

Een paar favoriete nummers van CSN&Y.

Stereolab kon tijdreizen: Dots and Loops is het bewijs

stereolab2De Brits-Franse band Stereolab was typisch jaren ’90, maar ook weer een beetje vreemd voor die tijd. Op hun vijfde album: Dots and Loops (1997) bracht de band hart, verstand en muzikale ambitie naadloos samen. Dat leidde tot een dromerige plaat, rijk aan verrassende details, die veel liet zien van wat in die tijd aan popmuziek voorbij kwam. De plaat is om meerdere redenen een scharnierpunt in de muziek van die jaren. Voor de band zelf, maar ook voor de ontwikkelingen in de popmuziek. Dots and Loops kanaliseerde de stromingen van de jaren ’90 en gaf richting aan toekomstige ontwikkelingen.

dots and loops

Voor meer over de plaat en de band, zie onderstaande link. (bron: pitchfork.com)

https://thescene.com/watch/pitchfork/pitchfork-docs-stereolab-s-dots-and-loops-in-5-minutes

Terugblikken naar zingende vrouwelijke verrassingen 2017

Luwten: Nederlandse verrassing; dromerig, melancholisch, fluisterend, eigenwijs.

The Weather Station: Canadees; empatisch, kunstzinnig, folky rockend, intiem, poëtisch.

Nadia Reid: Brits; natuurlijk melodieus, hartbrekend, introspectief, lyrisch observerend, poppy.

Hurray for the Riff Raff: Amerikaans; New Yorks over liefde, leven en reflectie, persoonlijk poëtisch.