De vogels van Jan Mankes

mankes, vogels6mankes, vogels8mankes, vogels2mankes, vogels4‘Mankes was niet zo goed in figuren, vooral niet in de menselijke, en daarom hield hij zijn voorstellingen plat, schilderde hij de dingen frontaal. Om er leven in te krijgen sloeg hij aan het ‘puimen’: een techniek waarbij de olieverf in dunne laagjes werd aangebracht en met een puimsteen weer werd afgeschuurd. Zo kregen de werken hun dromerige karakter.’, aldus Stefan Kuiper in De Volkskrant van 16 april jl.

Juist die dromerigheid maakt zijn werk bijzonder en uniek, vind ik. Jan Mankes (1889-1920, Meppel) was vooral graficus. Hij kreeg zijn opleiding aan glasschilderfabriek in Delft en volgde daarna avondlessen aan de Haagse academie. Hij schilderde dieren, stillevens, landschappen en portretten. Dat deed hij doorgaans in vlakke, gedempte kleuren waarbij hij ‘puimde’.

Mankes werd niet oud maar was productief. Wat talrijk restte was zijn grafisch werk, vooral de houtsneden. De vele vogels die hij tekende, etste, schilderde zijn vooral door de dromerige stijl een lust voor het oog.

Mankes, vogels1mankes, vogels3mankes, vogels5mankes, vogels7

Frances Hodgkins schilderde beweeglijke stillevens

Frances Hodgkins (1869-1947, Dunedin, Nieuw-Zeeland) is 1 van Nieuw-Zeeland’s meest vermaarde kunstschilders. In de jaren 30 en 40 behoorde ze tot de Britse avantgarde, nadat ze in 1901 naar Europa emigreerde. Hodgkins schilderde portretten, landschappen en stillevens. Naast schilderen, ontwierp ze ook textiel.

Haar meest kenmerkende werk bestaat uit stillevens die een plek krijgen in een landschap. Centraal in het schilderij staan tafels met daarop gerangschikte spulletjes zoals vazen, tafelkleden, bloemen, fruitschalen of (zee)dieren.  Daar rondom heen de landschappen. In de beginperiode duidelijk herkenbaar. In de latere jaren worden de gecombineerde werken meer abstract. Niet altijd zijn de vormen duidelijk. Wie naar het werk van de Nieuw-Zeelandse kijkt ziet beweeglijkheid. Soms lijken de voorwerpen in de ruimte rond te zweven. Wel rond een soort middelpunt waardoor de werken sterk de indruk wekken rond te draaien. Kleurgebruik en schildertechniek laten een duidelijk eigen en uniek handschrift zien. Dat eigen handschrift werd in Groot-Brittannië wel gewaardeerd, ook in de kringen waarin Hodgkins zich begaf (waarin zich ook beeldhouwer Henry Moore bewoog). Het leidde ertoe dat Hodgkins in 1940 GB mocht vertegenwoordigen op de Biënnale in Venetië.

Hodgkins overleed in 1947 in een psychiatrisch hospitaal in Dorset. Haar as werd naar Nieuw-Zeeland verscheept waar het werd bijgezet in het familie-graf, dat ten noorden van Wellington ligt.

Frances Hodgkins, 7Frances Hodgkins, 1Frances Hodgkins, 2Broken Tractor 1942 by Frances Hodgkins 1869-1947Frances Hodgkins, 6

Veranderende tijden geschilderd door Frederick William Elwell

Frederick William Elwell (1870-1958, Beverly, UK) schilderde portretten, interieurs en figuratieve onderwerpen. De man leefde in een tijd waarin veel, heel veel veranderde. Daarvan deed hij in zijn werk (beperkt) verslag. Het portret van de vrouw in een café, gezeten op een barkruk, sigaret rokend en wijn drinkend, is een treffend voorbeeld van hoe hij de veranderende tijden vastlegde. Het interieur van het café lijkt eeuwenoud. De vrouw met haar zorgvuldig uitgekozen kleding, de houding die veel zelfbewustzijn uitstraalt, en de manier waarop ze contact met ons maakt, duiden op iets nieuws. Tijden gaan veranderen.

Dat je in het werk van Elwell de laatste koets tegenkomt en hij het interieur van een garage-bedrijf schildert, laat op een andere manier zien dat Elwell oog had voor de veranderende tijden waarin hij zich bevond.

elwell, 6

elwell, 3elwell, 5

Thomas Lister, Lord Ribblesdale door John Singer Sargent

lord ribblesdale, john singer sargent

‘Een fenomenaal portret waarmee de schilder in de voetsporen van Van Dyck en Holbein trad. We zien een ranke, knappe en statige man, met een hoekig gezicht dat bij een aristocraat past. Kijk naar zijn schouders, dat zijn geen gewone schouders, maar power shoulders. Hendrik de Achtste had ook van die machtige schouders, net als Margaret Thatcher trouwens. Het portret toont niet alleen Ribblesdale, maar ook de ultieme aristocraat.’

Uit: VK Magazine, 16 november 2019; historicus David Starkey gidst langs zaken die hij mooi vindt

Uwe Ommer fotografeerde 1000 families

uwe ommer families 2uwe ommer families 4uwe ommer families 6

De Duitse fotograaf Uwe Ommer (1943, Bergisch Gladbach, Dld) nam vier jaar de tijd om de wereld rond te reizen met een basis fotografie-uitrusting. Wat het meest opviel bij het eindresultaat: de talloze combinatiemogelijkheden die de basis-uitrusting bood.

Ommer trok de wereld rond om mensen te ontmoeten in hun familieverband. Die ontmoetingen mondden altijd uit in een portret van de bezochte familie. Op het moment dat we van eeuw wisselde (2000) besloot Ommer het resultaat in een fotoboek te publiceren. Daaruit een selectie. En verder:

“Look at these faces, and you will rediscover a grandmother, a friend, or an uncle in people you imagine a thousand leagues from you. You’ll see how close we all are – alike and yet so different. This experience will teach us to look at other people through different eyes, and not get stuck on the accessory that stops us seeing by making things far too simple. Look at all these details which create a diversity other than that of prejudices and barriers.”

uwe ommer families 1uwe ommer families 3uwe ommer families 5

Edwin Long’s Mozes gevonden: de wensdroom van de Victoriaanse toeschouwer

Edwin_Long, mozes gevonden

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en dat is natuurlijk juist naar dat Oosten dat nooit bestaan heeft, dat van de negentiende-eeuwse, zwoele, vervalsende wensdroom. Het is een schilderij van Edwin Long (1829-1891, UK), uit 1886, en ook in zwart-wit werkt de voorstelling nog: Mozes in het biezen mandje, gevonden door de dochter van de farao. Flamingo’s, nenuphars, hiëroglyfen, marmeren trappen, weelderige, o zo oosterse palmengroei, een gebeeldhouwde leeuw met melancholiek afgewende kop rustend op zijn gestileerde, viertenige klauwen. Maar daar gaat het niet om, en ook niet om de latere wetgever in zijn bedje van gevlochten riet, het gaat om de naakte en halfnaakte vrouwen die in de wensdroom van de schilder en zijn klanten dat onbereikbare koninkrijk bevolkten. Zichtbaar, beschikbaar zitten en staan zij daar op de tot in het water reikende trappen, hun lichamen gedrapeerd naar het ademloze libido van de Victoriaanse toeschouwer, hun kuisheid beschermd door het vernis op de voorstelling, een doorzichtige, maar ondoordringbare laag van gelakte tijd die als een tombe van vijfduizend jaar om hen heen zit.

Uit: Berlijnse notities – Cees Nooteboom, Arbeiderspers Amsterdam, 1990

De fotografie van Tina Barney: ‘iedere familie doet dezelfde dingen’

tina barney-1tina barney-3tina barney-5

Tina Barney (1945, USA) is fotografe en leerde zelf de kneepjes van het vak. Ze komt uit de welgestelde familie van de Lehman Brothers. Ze werd bekend door haar omvangrijke kleurige portretten waarop familie, vrienden en bekenden te zien zijn. In hun eigen hum en doende met wat mensen zoal doen in hun huiselijke omgeving.

Dat is wat Barney ook beweert te bereiken met haar fotografie: ‘Ik ben geiïïnteresseerd in de herhaling van gewoontes, rituelen en tradities. Mijn idee is dat het niet uitmaakt waar families vandaan komen, ze houden zich altijd bezig met dezelfde dingen’.

Haar foto’s doen denken aan de schilderijen die in vroegere eeuwen gemaakt werden van welgestelde personen en families. Het zijn een soort tableaus die het goede leven tonen en de rijken en welgestelden laten zien in hun door luxe omgeven habitat.

tina barney-2tina barney-4tina barney-6

Dawoud Bey kijkt onder het oppervlak van de gewone zwarte Amerikaan

Dawoud Bey (1953, USA) is een Amerikaans fotograaf en onderwijzer, bekend vanwege zijn portretten van jongeren en marginale inwoners van de VS. Die portretten toont hij meestal op grote schaal in musea en andere tentoonstellingsruimten. Momenteel is hij docent aan het Columbia College in Chicago. 

In The New York Times van december 2018 besteedt de krant uitgebreid aandacht aan het werk van Bey. Aanleiding is een fotoboek getiteld Seeing Deeply, waarin een overzicht geboden wordt van 40 jaar fotografie van de New Yorker. In het interview met Bey brengt de fotograaf onder woorden wat hij met zijn foto’s wilde bewerkstelligen.

Dawoud Bey 2Dawoud Bey 4Dawoud Bey 6

“I make the work that I do in order to visualize the things that are important to me, and to make them matter to someone else, whether that is the black subject, young people, history, the ways in which black physical and social space is being reshaped in places like Harlem, or how to bring African-American history  into the contemporary moment and conversation,” Mr. Bey said.

“I do that in a way that is mindful of the history that I am operating inside of and in a way that resonates with the person standing in front of my work or looking at it on the printed page. If I can make someone stop and alter their thinking or knowledge through my work, then I believe the work is doing what I hope it will.”

Dawoud Bey 1Dawoud Bey 3Dawoud Bey 5

Peggy Kuiper portretteert met een twist

peggy kuiper 2peggy kuiper 4peggy kuiper 6

Fotografe Peggy Kuiper (Amsterdam) begon als grafisch ontwerper maar is inmiddels overgestapt naar fotografie. Ze onderzoekt wat haar eigen inbreng kan zijn in de wereld van het lichtend beeld. Haar fotografie is fel van kleur, scherp van snit, super gestileerd en bovenal uniek van toon. Haar portretten hebben een prettige twist die nieuwsgierig maakt en beter leert kijken naar wat je ziet. Haar twist zou je mysterieus, enigszins donker en duister kunnen noemen.

peggy kuiper 1peggy kuiper 3peggy kuiper 5