Edwin Long’s Mozes gevonden: de wensdroom van de Victoriaanse toeschouwer

Edwin_Long, mozes gevonden

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en dat is natuurlijk juist naar dat Oosten dat nooit bestaan heeft, dat van de negentiende-eeuwse, zwoele, vervalsende wensdroom. Het is een schilderij van Edwin Long (1829-1891, UK), uit 1886, en ook in zwart-wit werkt de voorstelling nog: Mozes in het biezen mandje, gevonden door de dochter van de farao. Flamingo’s, nenuphars, hiëroglyfen, marmeren trappen, weelderige, o zo oosterse palmengroei, een gebeeldhouwde leeuw met melancholiek afgewende kop rustend op zijn gestileerde, viertenige klauwen. Maar daar gaat het niet om, en ook niet om de latere wetgever in zijn bedje van gevlochten riet, het gaat om de naakte en halfnaakte vrouwen die in de wensdroom van de schilder en zijn klanten dat onbereikbare koninkrijk bevolkten. Zichtbaar, beschikbaar zitten en staan zij daar op de tot in het water reikende trappen, hun lichamen gedrapeerd naar het ademloze libido van de Victoriaanse toeschouwer, hun kuisheid beschermd door het vernis op de voorstelling, een doorzichtige, maar ondoordringbare laag van gelakte tijd die als een tombe van vijfduizend jaar om hen heen zit.

Uit: Berlijnse notities – Cees Nooteboom, Arbeiderspers Amsterdam, 1990

Advertenties

De rug op! De belofte van vrouwelijk naakt

U ziet een vrouwenfiguur, ontkleed en op de rug gezien. De ruggen-figuur speelt in de kunst (van het kijken) verschillende rollen. Die rollen zijn afhankelijk van tijd en plaats. Maar ze komen vaak en al lang voor.

In dit geval gaat het om een vrouw en (deels) naakt. Maar het kan ook om een man en gekleed gaan. En dan toch heet het een ruggen-figuur.

In de vroege Renaissance duidde de ruggen-figuur op de grens tussen de echte en de goddelijke wereld. In de Romantiek (denk aan Caspar David Friedrich) was de figuur op wiens rug je keek, klein en nietig vergeleken met het omringende, imposante landschap. Mooi om daar een gemoedstoestand bij te verzinnen!

De rug was ook retorisch bedoeld. Als uitroepteken. Er is een handeling afgebeeld waar het nodige drama te beleven valt. Diegene wiens rug we zien, die onderstreept, benadrukt dat drama.

Dan is er nog de mysterieuze en de voyeuristische rug. Die laatste is van de laatste eeuwen. Het zorgt voor ongemak bij de kijker en prikkelt de zinnen. Je kijkt naar eeuwige schoonheid, want daarom schildert de kunstenaar de rug zonder vlekje of rimpeltje. Als kijker heb je macht: je kijkt zonder bekeken te worden (het wezen van voyeurisme). Jij kijkt en het object (de eeuwige schone) weet van niets.

Positiever is dat je als kijker nieuwsgierig bent. Je kijkt naar de achterkant, de belofte, de katalysator van je fantasie. Of zoals Stefan Kuiper in het artikel ‘Van de andere kant’ het noemt: “De ruggen-figuur is het hoekje waar je niet omheen kunt kijken, de mooie stem in een donkere kamer”. De rug van de vrouw roept beelden op, je eigen beelden. Dat is de belofte van dit vrouwelijk naakt.

Öèôðîâàÿ ðåïðîäóêöèÿ íàõîäèòñÿ â èíòåðíåò-ìóçåå Gallerix.ru

Dominique Ingres: La Baigneuse Valpincon

rugnaakt-3

Georg Baselitz

rugnaakt-4

Eugene Durieu

rugnaakt-5

Egon Schiele

Bron: Van de andere kant, Stefan Kuiper, 22 januari 2016

Van Gogh’s inspiratiebronnen: Michel en Rousseau

20.12 georges michel2 georges michel3

SONY DSC

Vincent kende zijn klassiekers: de schilders waar hij tegenop zag of die hij bewonderde door hun werk, gekozen thema’s of uitwerkingen daarvan. Als het om landschappen ging, waren dat nogal eens Franse schilders, met name de leden van de School van Barbizon. Tot die groep behoorden ook deze twee schilders: Georges Michel en Théodore Rousseau. Vincent kende hun werk.

De eerste vier werken zijn van Michel, de onderste van Rousseau.

theodore rousseau theodore rousseau2 theodore rousseau3 theodore rousseau4

Van Gogh’s inspiratiebronnen: Van Goyen en De Koninck

Vincent van Gogh verhuisde in oktober 1883 naar Drenthe. Hij schrijft zijn broer Theo:

“Ditmaal schrijf ik u heel uit de achterhoek van Drenthe, waar ik gekomen ben na een eeuwig lange vaart in de trekschuit door de heide.

Het land u te beschrijven zoals ’t zou behoren gedaan te worden, zie ik geen kans toe, daar de woorden mij ontbreken, maar stel u voor de oevers van ’t kanaal als mijlen en mijlen.”

Vincent verwijst naar het werk van onder andere Jan van Goyen en Philips de Koninck. Zij blonken uit in landschappen, vaak met water als decoratief element.

Philip Koninck (1619-1688) was een Nederlands kunstschilder behorend tot de Hollandse School. Naast schilder was Philips Koninck ook nog reder en baatte hij een scheepsdienst uit tussen Amsterdam en Rotterdam.

Philips_de Koninck Philips_de Koninck2 Philips_de Koninck3 Philips_de Koninck4

Jan Josephsz. van Goyen (1596 – 1656) was een Nederlands landschapschilder uit de Gouden Eeuw. Van Goyen heeft veel schilderijen nagelaten van rivieren, meren, kanalen, zandwegen, duinen of strand in de omgeving van Den Haag, Rotterdam, Delft, Dordrecht, Leiden, Gouda, Rhenen, Arnhem, Nijmegen, Emmerik en Kleef. Hij schilderde regelmatig winterlandschappen, zee- en stadsgezichten, maar nooit een portret, historiestuk of stilleven.

jan van goyen

OSI-632

jan van goyen3 jan van goyen4

Noors binnen en buiten

Frits Thaulow (Kristiania, 20 oktober 1847 – Volendam, 5 november 1906) was een vooraanstaand Noors kunstschilder.

Thaulow hechtte er altijd veel belang aan dat hij zich niet ging herhalen en maakte daarom veelvuldig reizen, onder meer naar Spanje, Italië (Venetië), België en in 1898 ook de Verenigde Staten. Hij overleed in 1906 tijdens een reis naar Nederland, te Volendam.

Harriet Backer (Holmestrand 21 januari 1845 – Oslo, 25 maart 1932) was een Noors kunstschilderes. Ze werd vooral bekend om haar schilderijen van interieurs, met veel aandacht voor de lichtinval.Frits_Thaulow

Frits_Thaulow2 Frits_Thaulow3

Harriet_Backer Harriet_Backer2 Harriet_Backer3

Thaulow en Backer zijn twee Noorse kunstschilders uit ongeveer dezelfde periode (19-de/20-ste eeuw). De een schilderde vooral landschappen en stadsgezichten. De ander interieurs. En het mooie is: de combinatie van beiden levert een aardig beeld op van hoe er toen ongeveer uitzag. Wat gebeurde er in de huizen die Thaulow schilderde? Dat liet Backer zien in haar werk.

Door Vincent van Gogh bewonderde meesters

Al lezende in het boek: Vincent van Gogh – Een leven in brieven kwamen een aantal meesters voorbij waarvoor Vincent bewondering koesterde. Tot die meesters behoorden: Rembrandt. Matthijs Maris, Pieter Brueghel de Oude, John Everett Millais, Eugene Delacroix, Alexandre Bida, Jules Dupré en Millet. Om uiteenlopende redenen.

Een greep uit hun werk.

Pieter_Bruegel_de_Oude_-_De_dans_der_bruid_(Antwerpen) rembrandt2 Matthijs_Maris Jules_Dupré jf millet2 JE Millais4 Delacroix3 Alexandre Bida4

Lois Mailou Jones

Lois Mailou Jones (November 3, 1905 – June 9, 1998) was an artist who painted and influenced others during the Harlem Renaissance and beyond, during her long teaching and artistic career. Jones was the only African-American female painter of the 1930s and 1940s to achieve fame abroad, and the earliest whose subjects extend beyond the realm of portraiture. She was born in Boston, Massachusetts and is buried on Martha’s Vineyard in the Oak Bluffs Cemetery.

Mailou Jones Mailou Jones6 Mailou Jones5 Mailou Jones4 Mailou Jones3 Mailou Jones2

Archibald John Motley Junior

Archibald John Motley, Junior (October 7, 1891, New Orleans, Louisiana – January 16, 1981, Chicago, Illinois) was an African-Americanpainter. He studied painting at the School of the Art Institute of Chicago during the 1910s, graduating in 1918. He is most famous for his colorful chronicling of the African-American experience during the 1920s and 1930s, and is considered one of the major contributors to the Harlem Renaissance, or the New Negro Movement, a time in which African American art reached new heights not just in New York but across America. He specialized in portraiture and saw it “as a means of affirming racial respect and race pride.

archibald motley archibald motley2

Painting titled "Barbecue"by Archibald Motley, Jr. ; 1960

Painting titled “Barbecue”by Archibald Motley, Jr. ; 1960

archibald motley4 archibald motley5 archibald motley6

Carrie Moyer

Carrie Moyer

Carrie Moyer, geboren in 1960 in de USA, laat zich in haar schilderijen inspireren door beelden en teksten uit het verleden. Kunstopvattingen uit het verleden kijken steeds over haar schouder mee. Haar werk is postmodern en haalt wat oud is uit de toenmalige context om er nieuw werk mee te scheppen. Het is zowel abstract als figuratief. Het zijn ruwe doeken waarop ze schildert. Ze combineert lagen van doorzichtige en ondoorzichtige kleuren, negatieve met positieve vormen en vaste vormen met silhouetten, allemaal verwijzend naar historische periodes. Haar werk verwijst vaak naar oude vruchtbaarheidsfiguren met brede heupen. Haar werk kan gezien worden als kritiek op hoe vrouwen gezien werden: talisman-muze in plaats van intelligente vernieuwer.