Eva Gerlach: lievelingsdieren

pissebed, gelderlander.nlbron foto: gelderlander.nl

Lievelingsdieren

Tussen de stenen hollen de platte, brede / pissebedden omlaag naar het donker. Vergeten / toen het nog koud was te kijken: hoe overwintert / een dier dat zo lijkt op herinnering, / zo afvalkleurig, met zijn hoofd naar binnen / en doodstil bij de minste aanraking.

Ik weet een kind dat van ze houdt, het streelt / hun dadelijk verstijvende stofjassen, / draagt ze tussen twee handen de kamer door. / O! zachte pootjes hebben ze, mag ik ze niet / houden in een kistje met onderaan glas? / Daar kijk ik de hele tijd naar, daar zing ik dan voor.

Eva Gerlach (1948)

Uit: De kracht van verlamming, Arbeiderspers Amsterdam, 1988

Advertenties

Kuczok weet waar het om gaat: aanwezig zijn

Dat een mens er vanaf zijn voorschoolse jaren, door zijn jaren op de lagere, de middelbare school, de universiteit aan gewend raakt dat zijn aanwezigheid dagelijks wordt gecontroleerd. Zijn naam wordt opgelezen van de presentielijst en er wordt bevestiging verlangd: ‘present’. Gedurende al die jaren is er altijd iemand die belang heeft bij onze aanwezigheid. Eerst moeten we er zijn, laten horen we er te zijn, maar onveranderlijk figureren we op presentielijsten. Tot op de laatste dag van de studie aan dat privilege een einde komt: voortaan zal niemand onze aanwezigheid meer controleren, voortaan zullen wij de wereld onverschillig laten, we kunnen er zijn of niet. Werkgevers zijn niet in onze aanwezigheid geïntersseerd, alleen in onze productiviteit. Voor hen zou het immers ideaal zijn productieve geesten aan te stellen. Zo hoog mogelijke productiviteit bij zo min mogelijke aanwezigheid – dat is er wat van ons verlangd wordt.

Uit: Beerput, Van Gennep Amsterdam, 2004; vertaling Gerard Rasch

Wojciech-Kuczok, gazeta wyborcza

bron foto: gazetawyborcza.pl

Wojciech Kuczok (1972, Pools)

Alfonso Cuarón kiest zijn eigen filmische pad

Alfonso Cuarón (1961, Mexico) is 1 van de belangrijkste filmmakers van onze tijd (de jaren 00). Regisseur, scenario-schrijver en cameraman ineen en winnaar van talrijke prijzen (Oscar en Filmfestival Venetië). Cuarón is een alleskunner. Hij maakt persoonlijke films (Y tu mama tambien, Roma) maar draait zijn hand niet om voor Hollywood-blockbusters (Gravity, Harry Potter, Children of Men). Zijn technisch kunnen (kadrering, zoom-gebruik, wisseling van shots, lengte van takes) staat hoog aangeschreven en is van invloed op andere cineasten. Veel van zijn films tonen mensen in bijzondere omstandigheden en moeten de strijd aan met hun omgeving of de elementen. Geen gezellige thema’s maar de manier waarop Cuarón ze in beeld brengt is meer dan indrukwekkend. De meest persoonlijke films bleven me na kijken lang bij. Scenes keren regelmatig terug in mijn dagelijks bestaan.

In onderstaande video’s aandacht voor de loopbaan van de Mexicaan, zijn films en een interview met Cuarón over zijn laatste indrukwekkende film Roma, die in menig filmlijstje van 2018 niet zal ontbreken.

Mahmoud Darwish: woorden

Woorden

Toen mijn woorden koren waren / was ik aarde / Toen mijn woorden woede waren / was ik storm / Toen mijn woorden rotsen waren / was ik rivier / Toen mijn woorden honing werden / bedekten vliegen mijn lippen

md, palestineadvocayproject.orgbron foto: palestineadvocacyproject.org

Mahmoud Darwish (1941 – 2008, Palestijn)

Uit: Contemporary World Poetry, Vintage Books New York, 1996; vertaling Daan Bronkhorst

Wislawa Szymborska: de brieven van de doden

De brieven van de doden

De brieven van de doden lezen we als hulpeloze goden, / goden niettemin – want wij zijn van later datum. / Wij weten welk geld niet werd teruggegeven. / Met wie de weduwen overhaast in het huwelijk traden. / Arme doden, blind geslagen doden, / steeds bedrogen, falend, stuntelig in hun zorgzaamheid. / We zien het gegrijns en de tekens achter hun rug. / En onze oren horen het geritsel van verscheurde testamenten. / Komisch zitten ze voor ons, als op beboterde broodjes, / of storten zich in de achtervolging, hun afgewaaide hoed achterna. / Hun slechte smaak, Napoleon, elektriciteit en stoom, / hun dodelijk kuren voor geneeslijke ziektes, / hun dwaze apocalyps naar Johannes, / hun valse paradijs op aarde naar Jean-Jacques… / Zwijgend observeren we hun pionnen op het schaakbord, / zij het dat ze nu drie velden verder zijn. / Al wat zij voorzagen, is heel anders uitgevallen, / of een beetje anders, dus ook heel anders. / De vurigsten kijken ons vol vertrouwen in de ogen, / omdat ze volgens hun berekeningen daarin de / volmaaktheid zouden schouwen.

Uit: Elk geval, Meulenhoff Amsterdam, 1972

WS, thecriticalflame.orgbron foto: thecriticalflame.org

Wislawa Szymborska (1923 – 2012)

Troost: lezen met ALS niet, schrijven over boeken wel

PS, daniel cohen, vk.nl

foto: Daniël Cohen, bron foto: volkskrant.nl

Na vijftig stukken over ‘lezen met ALS’ mag je natuurlijk de hamvraag stellen: bestaat er zoiets als de troost van de literatuur? Goede boeken verzetten de zinnen. Ze behoeden je voor verveling (als ze spannend zijn), ze vrolijken je op (als ze grappig zijn, of juist als ze heel droevig zijn, als een soort homeopathie), ze zetten je aan het denken en ze verplaatsen je naar andere werelden. Dat laatste is vooral handig wanneer je, zoals ik, min of meer aan huis gekluisterd bent. De romans die de afgelopen tijd bij lezing of herlezing de meeste indruk op me gemaakt hebben, zijn de boeken die stevig geworteld zijn in het land of de streek waar ze zich afspelen – plaatsen die ik ken van reizen of vakanties

(..)

Literatuur is een mood changer, een tijdmachine, een touroperator, een herinneringsactivator. Maar kan ze ook daadwerkelijk vertroosten, zoals de filosofie dat kon in het geval van Boëthius? Kunnen boeken pijn stillen of wanhoop wegnemen? Kunnen ze je verzoenen met het feit dat je gaat sterven? Misschien wel, maar ik moet zeggen dat ik niet de aangewezen persoon ben om dat te beoordelen. Op een paar dagen van aanhoudende pijn na (waar geen boek tegen opgewassen was) heb ik geen momenten van wanhoop gekend, en van begin af aan heb ik berust in het feit dat Vrouwe Fortuna me een dodelijke ziekte heeft toebedeeld. Het leven is nu eenmaal een rad van fortuin; in het licht van het leed op de wereld kun je niet verwachten dat je bakje altijd op het hoogste punt blijft.

Over de troost van het lezen heb ik dus weinig te zeggen. Daar staat tegenover dat ik me de afgelopen twee jaar niet zou kunnen voorstellen zonder mijn favoriete boeken. En als er iets is waar ik plezier aan heb beleefd, dan was dat wel het schrijven over de boeken waarvan ik hou. Dat mag met recht een vertroosting genoemd worden.

Uit: Lezen met ALS (literatuur als levensbehoefte)- Pieter Steinz, Nieuw Amsterdam Amsterdam, 2015

Wojciech Kuczok over Sinterklaas-pijn

Ik kreeg een puppy van dat ras van een als Sint Nicolaas verkleedde oude K., toen ik nog in de luiers poepte, toen ik zelfs nog niet begreep wat de functie was van die vreemde oude man met een baard van watten, die eerst vroeg of ik zoet was geweest, vervolgens zelf antwoordde dat dat zeker niet het geval was, en me met de roede sloeg; hij lachte en knipoogde naar moeder dat hij niet hard sloeg, gewoon, voor de grap, en natuurlijk preventief, maar dat geringe onrecht was opzettelijk aan mijn geringe maten aangepast. Die paar tikken met de roede die als het ware half voor de grap half serieus werden toegediend, waren voor mij genoeg om mij die oude man als een onrecht te herinneren. Waren genoeg om jarenlang in hem te geloven en op zes december niet even enthousiast te zijn als de kinderen uit mijn klas. Nicolaas heeft een roede en slaat, en terwijl hij slaat lacht hij en zegt:’Goed, dan krijg je dadelijk je cadeautjes, want je bent ook weer niet zo stout geweest dat je niets krijgt…’

Wojciech-Kuczok; katowice,plbron foto: katowice.wyborcza.pl

Wojciech Kuczok (1972, Pools)

Uit: Beerput (antibiografie), Van Gennep Amsterdam, 2004; vertaling Gerard Rasch

Ilmari Aalto vond de basis van het schilderen

aalto 2

aalto 4

aalto 6De Finse kunstenaar Ilmari Aalto (1891 – 1934) maakte stillevens, schilderde landschappen en portretten. In eerste instantie deed hij dat als lid van de groep Sallinen, genoemd naar de kunstenaar Tyko Sallinen. Na kennismaking met het werk van Edvard Munch en dat van de groep Der Blaue Reiter, werd zijn werk beïnvloed door stromingen als expressionisme en kubisme.

Werd zijn vroegere werk vooral gekenmerkt door een wat grijzig palet, in zijn latere werk zien we meer kleur, scherpere contouren, niet-gemengde kleuren en een steviger gebruik van de kwast.

Aalto vond zijn inspiratie dicht bij huis. Het landschap van Töölö en Suursaari, de stillevens in zijn atelier en de portretten van vrienden maakten een belangrijk deel van zijn werk uit.

Van Aalto is bekend dat hij vermoedelijk veel van zijn ouder werk vernietigde. De Fin stierf jong (43 jaar).

aalto 1

aalto 5

Daniël Billiet: het gerucht

Het gerucht

ik weet niet hoe of dit komt / maar overal hoor ik het sterven

ik hoor hoe het behang vergeelt / hoe rimpels groeien op moeders gezicht

en hoe de warmte steeds langer en / droever gaat slapen in jouw blik

nog leg ik mijn oren te luisteren / en hoor het bos sterven in de bomen

op elk blad staat geschreven hoe / het groen sterft in het bruin

steeds verder spits ik de oren / maar van geboorte hoor ik slechts het sterven

ik weet niet hoe of dit alles komt / maar dit bekomt me niet zo best

want als elk geluid uitsterft / hoor ik het sterven van eigen oren

daniel billiet, demorgen.bebron foto: demorgen.be

Daniël Billiet (1950, Vlaams-Belgisch)

Uit: Het is hopeloos, maar voor de rest gaat alles goed, Orion-Colibrant Brugge, 1978