Lucas Foglia toont onze relatie met de natuur

lucas foglia, human nature 2lucas foglia, human nature 4lucas foglia, human nature 6

De ons omringende natuur is een paradijs voor de een, een ramp voor de ander. Met klimaatverandering, opwarming, stikstof-kwesties enz worden we gedwongen ons te verhouden tot die natuur.

De Amerikaanse fotograaf Lucas Foglia (1983, New York, USA) laat zien dat we hoe dan ook een band hebben met die natuur. en dat die band in veel gevallen een persoonlijke invulling kent. De een geniet van slapen in de natuur, de ander bedrijft er het liefst de liefde, een volgende praat met bomen.

Er zijn mensen die werken met de natuur. De boer, maar ook de wetenschapper die de natuur probeert te doorgronden. Of de avonturier die jungle, berg of oceaan tracht te overwinnen.

In zijn fotoboek Human Nature toont Foglia de vele facetten van onze omgang met de natuur. Ieder van ons heeft zijn eigen band, zijn eigen verhaal als het om natuur gaat. In deze foto’s zien we hoe het zit met die verhalen.

lucas foglia, human nature 3lucas foglia, human nature 5

lucas foglia, human nature 7

Bram Schweckhorst: stotteren/deel 1 en 2

schweckhorst, bram, valsplat.nl

bron foto: valsplat.nl

Deel 1

De eerste woorden gaan lekker.

Maar vanaf de derde / stotter ik steady verder.

Mijn woorden vertellen / niet wat ik wil zeggen.

Steeds abstracter. / Van helder verhaal / naar vage gedachte.

Ik zie dat je wat anders verwachtte.

De manier waarop je knikt / verraad / dat je je afvraagt / waar ik zit / met mijn gedachten.

Deel 2

Mijn woorden staan in de weg

van wat ik in mijn hoofd

tegen je zeg.

Uit: hart op de tong, direct zeggen wat je denkt, ongeacht of dat slim is of niet, eigen beheer, 2020

Bram Schweckhorst (na 1990, Gendringen)

Rattawut Lapcharoensap over het leven als een (gok)spel

lapcharoensap, rattawut, sverigesradio.sebron foto: sverigesradio.se

Aangenaam verrast werd ik door een verhalenbundel van de Amerikaans-Thaise schrijver Rattawut Lapcharoensap. De schrijver droeg de bundel op aan zijn moeder, die met enige regelmaat terugkeert in de verhalen. Niet zo verwonderlijk want de verhalen gaan over familiebanden, jeugdliefdes, generatieconflict en onderhuidse culturele veranderingen. Dat maakte het voor mij herkenbaar als voormalig bezoeker van Thailand. Aangenaam verrast was ik door de toegankelijke stijl en de herkenbare verteltrant van de schrijver. In luttele pagina’s zit je in het verhaal; in het leven en de wereld van de hoofdfiguren, of ze nu mannelijk of vrouwelijk zijn. En wat verraste: de wijze waarop de Thai van binnenuit wordt beschreven. In het land van de glimlach en de uiterlijkheden is het moeilijk te doorgronden wat er in die koppies omgaat. Op dat verlangen: de Thai beter te leren kennen, geeft deze bundel een antwoord.

Ik ging zitten en probeerde te studeren voor een trigonometrie-proefwerk. Maar ik kon me niet concentreren. Rechte hoeken, schuine zijden, raaklijnen, sinus, cosinus: zonder iets te betekenen trokken ze aan mijn blik voorbij. Na een tijdje werden die lijnen en vergelijkingen een van de vele sporten die men gecreëerd had om de tijd mee door te komen, en ik bedacht dat het verschil tussen hanengevechten en trigonometrie een verschil in graad was, geen verschil in soort. Beide waren verstrooiingen, bedacht ter vermaak, spellen met verschillende winstkansen. Alle menselijke handelingen leken me opeens opgebouwd uit een dergelijk tijdverdrijf: we kozen het spel waarvan we dachten dat het rendement voor ons en onze familie het grootst zou zijn. We gokten, gokten zelfzuchtig, gokten meer dan we ons konden veroorloven, de winstkansen van anderen waren ontstellend veel hoger. Papa was natuurlijk een duidelijk voorbeeld. Maar mama ook. Een groot deel van haar leven had ze beha’s gemaakt voor vrouwen in verre oorden waar ze waarschijnlijk  nooit zou komen. Ze noemde het een eerlijke boterham. Maar terwijl ik in die kamer zat en de driehoeken in het boek me aanstaarden, leek het me geen lekkere boterham. Mama had haar kracht, haar arbeid, het zweet op haar voorhoofd en de beste jaren van haar leven op het spel gezet, maar uiteindelijk werd waarschijnlijk alleen Miss Mayuree er beter van. Noon ook, met haar monomane hang naar jongens, de manier waarop ze lukraak haar genegenheid inzette in de hoop op een beloning die onbereikbaar was. Omdat liefde de allergrootste gok was. Liefde had de laagste winstkans. De regels waren ingewikkeld en geheimzinnig en veranderden voortdurend. Zelfs papa’s zus moet dat beseft hebben. Het gokhuis zou dat klotespel altijd winnen, dus besloot ik op dat moment zijn eeuwige vijand te worden.

Uit: Kemphanen; uit: Sightseeing, Vassalluci Amsterdam, 2005; vertaling Dennis Keesmaat

Rattawut Lapcharoensap (1979, Chicago, USA)

De vlieg: it sucks

vlieg op bord, menshealth.nl

Zo te zien aan het bord, is het eten voor deze vlieg op. bron foto: menshealth.com

Vliegen zijn wonderdieren: ze kunnen proeven met hun poten. Aan de onderkant daarvan zitten haartjes met smaakreceptoren. Als een huisvlieg op een bord met eten landt, daaroverheen wandelt en zodoende proeft dat dit wel een lekker maaltje is, zal hij dat vaste voedsel moeten omzetten in iets vloeibaars. Dat doet hij door er speeksel op te deppen, waardoor het alvast wat verteert en zompig wordt. Vervolgens hoeft hij de oplossing alleen nog maar naar binnen te zuigen.

Uit: Insectenrijk, het grootse leven van kleine beestjes – Aglaia Bouma, Atlas Contact Amsterdam, 2020

Walton Ford geeft dieren de teugels in handen

walton ford, the undead 2walton ford, the undead 4walton ford, the undead 6walton ford, the undead 8

Walton Ford (1960, New York, USA) schildert flora en fauna op een allegorische manier waarbij het duidelijk gaat over het mensdom en het milieu.

Ford studeerde eerst film maar legde zich toe op schilderen; de laatste twee decennia op grootse verhalende werken in een naturalistische stijl. De Amerikaan verwijst in zijn werk naar de 19-de eeuwse boek-illustratoren die het wetenschappelijk naturalisme verbeeldden.

Zijn schilderijen zijn bestiale tableaux waarin grappen en grollen een sinistere ondertoon hebben, verwijzend naar kolonisatie, industrialisatie en menselijk ingrijpen in de natuur.

Onze beschaving wordt in de wereld van Ford een raar geval, waarin rollen worden omgedraaid. Het beest heeft de teugels in handen.

walton ford, the undead 5Walton Ford

Igor Pjörrt: okeren schaduw

pjörrt, igor, betelgeusepjörrt, igor, betelgeuse3pjörrt, igor, betelgeuse5

De jonge Portugese fotograaf Igor Pjörrt (geboren op het eiland Madeira, Azoren) zoekt zijn onderwerpen niet ver van huis. Het zijn intieme portretten van vrienden en familie. ‘De mensen van wie ik houd’, aldus de fotograaf. Zijn foto’s tonen de jeugd, het zoeken naar identiteit, veiligheid, volwassen worden, verveling en eenzaamheid. Pjörrt heeft daarbij een voorkeur voor warme kleuren, zoals de okere gloed die bijgaande foto’s tonen. De Portugees geeft met zijn foto’s beeld aan twijfel, angst en rebellie waarmee deze jeugd zegt te kampen. ‘We zijn idealistisch, geïnformeerd en ongeduldig’, laat de jonge fotograaf weten. Ondertussen studeert hij film in Londen omdat zijn foto’s al de filmische blik lieten zien.

pjörrt, igor, betelgeuse2pjörrt, igor, betelgeuse4pjörrt, igor, betelgeuse6

Het virus en de angst: De Pestdagen

Ik las De Pestdagen van de Oostenrijkse schrijver Barbara Büchner (1950, Wenen). De historische roman speelt in Wenen in 1898. Artsen nemen de pestbacil mee uit India voor onderzoek. Die informatie lekt uit en ook de bacil breekt uit. De jonge ambitieuze arts Hermann Müller verpleegt met zorg zijn patiënten en denkt dat hij de bacil het hoofd kan bieden. De bacil verspreidt zich en de paniek breekt uit.

In een tijd waarin wetenschap en media een steeds belangrijkere rol spelen, laat de roman zien wat angst met mensen doet.

Over die angst een citaat:

De bediende haalde zijn schouders op, wat verlegen door de vriendelijke, vertrouwde manier waarop de arts – een zeer bereisde en beroemde arts, zoals hij had gehoord, die zelfs boeken schreef – hem bejegende. ‘Weet u, meneer docent,’ antwoordde hij, ‘sterven kan een mens overal aan, niet alleen aan de pest. Wat heb ik al veel met zieken en doden te maken gehad die door difterie, roodvonk, mazelen of een andere besmettelijke ziekte zijn overleden! Bij die ziekten kan ook iedere onnadenkende aanraking de dood tot gevolg hebben. Een mens moet voorzichtig zijn, God om hulp bidden en het lot aanvaarden zoals het komt.’

Toen dr. Müller hem lachend toeknikte, vatte hij moed om zijn opvattingen nader te verklaren. ‘De kranten daarbuiten, de autoriteiten, de politici, die schreeuwen nu allemaal als dwazen, omdat je aan de pest kunt sterven! Ja, maar moet je soms niet sterven, als je aan die besmetting ontsnapt? Over honderd jaar zullen we allemaal dood zijn, maakt niet uit waar we aan gestorven zijn. Het is de mens gezet nu eenmaal te sterven, wanneer en waaraan maakt niet uit. Je moet je niet in de armen van de dood werpen, maar je moet je ook niet door angst laten gekmaken.

Uit: De Pestdagen, De banier Utrecht, 2007; vertaling Liesbeth Goedbloed

Büchner Barbara, digitalpublishers.de

bron foto: digitalpublishers.de

Barbara Büchner (1950, Wenen, Oostenrijk)

Pfeijffer: de wolkenverzamelaar

De wolkenverzamelaar

dat jij wolken kon maken pappa / die stil bleven hangen in zonlicht / voor mij om veilig onder te spelen / vond ik van al jouw wonderen / misschien het almachtigste

ik was het vergeten / maar vanochtend zag ik / in een streep zonlicht / dat ik boven het bureau een prachtig / wolkendek had gerookt / van bijna olympische allure

Uit: De maan heeft geen liefde nodig, Muntinga Amsterdam, 2010

ilja l pfeiffer, vvzeeland.nlbron foto: vvzeeland.nl

Ilja Leonard Pfeijffer (1968, Rijswijk)

Pauline Slot over hoe je de ander kunt kennen

Het is een intrigrerend boek en een aanbevelenswaardig kleinood: Zuiderkruis van Pauline Slot. Het was haar debuut in 1999. Het werd het best ontvangen debuut van dat jaar. Kort door de bocht de inhoud: een vrouw heeft een vriendin. Die overlijdt tijdens haar backpackers-tocht over het zuidelijk halfrond (denk aan: Australië, Nieuw-Zeeland en de Fiji-eilanden). Na twee jaar besluit de vrouw dezelde reis over te doen om er achter te komen wat haar vriendin dreef.

Het is een boek waarin de relatie tot de ander onderwerp van onderzoek is. Hoe kun je de ander kennen. Wat weet je van je beste vriendin? Was het zelfmoord? Het lot? Welke rol speel jezelf in het leven van de ander? Veel vragen, een paar antwoorden; veel gedachten en veel observaties. Wat mij in dit boek ook opviel is het geluid. Regelmatig wordt de rol van het (omgevings)geluid belicht.

Hoofdpersoon Emma volgt de sporen die haar vriendin Floor achterliet in de vorm van brieven. Uiteindelijk belandt ze op de plek waar Floor het leven liet. En dan:

In de koraalriffen zag ik haar overal: zij die daar beneden was geweest. Tussen de kleurige vissen, die doelbewust door het water schoten, zag ik hoe haar lichaam zachtjes naar beneden viel, en dan weer werd opgetild en meegevoerd. Zij had zich als een astronaute onttrokken aan de zwaartekracht. Haar haar golfde mee met het water, en werd alle kanten op gedragen: soms een stralenkrans, dan weer een school zeeslangen, soms gladgestreken, uitgestrekt, dan weer zich windend om onzichtbare vingers. Haar blik was uitdrukkingsloos als die van de vissen, met hun ogen altijd gedrukt tegen het vloeibare venster dat de zee is. Wezens die geen liefde kennen. Zij was helemaal opgevuld met water.

Uit: Zuiderkruis, Arbeiderspers Amsterdam, 1999

slot, pauline, paulineslot.nl

bron foto: paulineslot.nl

Pauline Slot (1960, Den Haag)