Fotograaf Bassiouni kijkt uit het raam van de moskee

bassiouni-western views2bassiouni-western views4bassiouni-western views6

Fotograaf Marwan Bassiouni (Zwitserland, 1985) bezocht tussen januari 2018 en februari 2019 meer dan zeventig moskeeën in Nederland. In zijn serie New Dutch Views toont hij de diversiteit van de islam via het contrast met het Hollandse landschap dat door het raam is te zien. De serie, die dertig foto’s telt, is zo ook een symbolisch portret van een opkomende westerse islamitische identiteit. Inmiddels heeft de fotograaf zijn blik verruimd en maakte hij foto’s van westerse stedelijke landschappen vanuit moskee-ramen in andere Europese landen. Die serie kreeg de titel: New Western Views. In alle gevallen gaat het om de kijk op een veranderende wereld. Vanuit de geborgenheid van de moskee uitkijken op een nieuwe wereld, die Westers en anders is. Wie ben je dan?

bronnen: de Volkskrant en De Groene Amsterdammer

bassiouni-western viewsbassiouni-western views3bassiouni-western views5

Nicole Eisenman schildert het hedendaagse leven met humor

nicole eisenman; portret2nicole eisenman; portret4nicole eisenman; portret6Weerbarstige, maatschappijkritische verhalen verbeeld met humor en herkenbare elementen uit de kunstgeschiedenis en de populaire cultuur, in een keur aan kleur: dat is het werk van Nicole Eisenman. Zij schildert uitbundig en haar tekeningen doen stripachtig aan. Terugkerende thema’s in haar werk: mens, identiteit, queerness en maatschappij.

Nicole Eisenman (1965, Verdun, Frankrijk) maakt schilderijen, tekeningen en installaties met thema’s zoals gender, racisme en economische ongelijkheid, en over vraagstukken als de eeuwige angst voor de toekomst, het digitale tijdperk en onze afhankelijkheid van technologie. Tegelijkertijd becommentarieert Eisenman in hun kunst op humoristische wijze de maatschappij waarin henzelf en wij leven en de uitdagingen die daar bij komen kijken. Daarbij gebruikt hen kleurrijke en herkenbare elementen uit de populaire cultuur, media en televisie. Ook de moderne kunstgeschiedenis speelt een grote rol in hun werk: naast dat Eisenman alle technieken van de schilderkunst beheerst, zijn er ook veel motieven uit het werk van hun voorgangers te vinden in hun inventieve en uitbundige schilderijen en tekeningen. Het werk van Eisenman vertegenwoordigt als geen ander de hedendaagse schilderkunst.

bron: kunstmuseum.nl

nicole eisenman; portretnicole eisenman; portret3nicole eisenman; portret5

‘Klimaatprobleem: samen aanpakken’

helen macdonaldbron beeld: theguardian.com

De Britse schrijfster, geschiedkundige en natuuronderzoeker Helen Macdonald (1970) bundelde haar natuuressays onder de titel Schemervluchten. De bundel biedt natuurobservaties die gekoppeld worden aan kwesties als menselijkheid en verlies. Vanzelfsprekend komt dan ook de klimaatverandering aan de orde. Dit schrijf ik omdat op dit moment in Egypte wereldwijd onderhandeld wordt over hoe het verder moet met ons klimaat.

Macdonald schrijft over hoe belangrijk het is niet alleen op persoonlijk niveau iets te doen aan klimaatverandering, maar dat het vooral ook een gezamenlijk doel is.

Het is voor ons lastig te begrijpen dat dingen die volgens onze opvoeding niet met elkaar in verband staan of die slechts incidenteel iets te maken lijken te hebben met het functioneren van de samenleving – zoals de landbouwproductie, voedseldistributie, internationale handelsverdragen, mondiale bedrijfscultuur en talloze andere zaken – misschien wel de oorzakelijke symtomen van het klimaatprobleem zijn. Ons tijdsgewricht heeft ons zodanig geconditioneerd dat we bepaalde vormen van problemen en oplossingen links laten liggen omdat ze niet stroken met de manier waarop we geleerd hebben om over onze samenleving te denken. Ons is aangepraat dat het mogelijk is de wereld te veranderen vanuit de supermarkt; dat we heel kleinschalig te werk moeten gaan om op grote schaal veranderingen teweeg te brengen; we moeten andere lampen gebruiken, dieselauto’s en plastic rietjes in de ban doen. Maar soms ligt het niet aan jou. Soms ligt de schuld bij de wereld. Verzet en de dingen anders aanpakken zijn collectieve handelingen, geen individuele. Een grootschalig, goed gecoördineerd maatschappelijk offensief hebben we nodig, daar moeten we rap mee aan de slag.

uit: symptomatisch; uit: Schemervluchten, Bezige Bij Amsterdam, 2021; vertaling Nico Groen en Joris Vermeulen

Helen Macdonald (1970, Surrey, UK)

Marchand & Meffre fotograferen filmpaleizen van weleer

marchand &meffre; bioscoop2marchand &meffre; bioscoop4marchand &meffre; bioscoop6marchand &meffre; bioscoop8

Typisch 20-ste eeuws verschijnsel? De enorme filmpaleizen die in de USA uit de grond werden gestampt om een nieuw verschijnsel ruimte te geven: de film. Ze boden onderdak aan filmliefhebbers en kijkers. In den beginne werd er zelfs (live)muziek gemaakt.  Het Franse fotografenduo Yves Marchand en Romain Meffre was nieuwsgierig naar de teloorgang van de vooroorlogse filmtheaters. Marchand en Meffre hadden al een naam als het gaat om het precies vastleggen van architecturale teloorgang. Eerder al maakten ze series over verwaarloosde binnenplaatsen in Boedapest en de industriële ruïnes van Detroit.

Het Franse duo gebruikt voor de foto’s grootbeeldcamera‘s. Dat maakt duidelijke en precieze beelden mogelijk. De vooroorlogse bioscoop heeft in veel gevallen, zo zien we, een andere functie gekregen. In andere gevallen helemaal geen functie meer. Dat vergankelijkheid ook schoonheid in zich bergt, lieten de Fransen al eerder zien. Met deze nieuwe serie Movie Theaters zien we hoe eens majestieuze en magnifieke architectuur snel vergaat en tot een verleden gaat behoren. Een jong verleden, zelfs.

marchand &meffre; bioscoopmarchand &meffre; bioscoop3marchand &meffre; bioscoop5marchand &meffre; bioscoop7

Christiaan Kuitwaard schildert schaduwen

christiaan kuitwaard; landschap4christiaan kuitwaard; landschap6christiaan kuitwaard; landschap8christiaan kuitwaard; landschap10

Christiaan Kuitwaard (1965) schildert schaduwen. Zijn werk gaat over relativeren en stilte. Zijn stillevens, bomen en zeegezichten worden soms bijna van hun betekenis ontdaan.

Naast de landschappen schildert Christiaan sinds 2010 elke week een zogeheten White Box Painting. Onderwerp: een witgeverfd voorwerp in een witte kist. In 2019 toonde museum MORE een groot aantal uit deze reeks. Behalve schilderijen maakt hij ook objecten en is een hartstochtelijk tekenaar en aquarellist.

Kuitwaard brak landelijk door toen Joost Zwagerman meerdere werken van hem selecteerde voor de tentoonstelling Silence out Loud in Museum Kranenburg te Bergen (2015). Daarna was zijn werk vertegenwoordigt op verschillende landelijke podia, waaronder Museum De Fundatie te Zwolle en Museum MORE te Gorssel. In 2017 was er een solo tentoonstelling in museum Belvédère in Heerenveen. Er verschenen meerdere boeken over zijn werk.

christiaan kuitwaard; landschapchristiaan kuitwaard; landschap7christiaan kuitwaard; landschap9

Lieve Joris schrijft liefdevol over haar familie

Lieve Joris kende ik als schrijfster van reportages over verre oorden als Congo en China. Met scherpe formuleringen, rake typeringen beschreef zij wat haar daar opviel en wat ons daarvan moest bijblijven.

Met diezelfde scherpe blik richt ze nu haar vizier op haar eigen familie. In Hildeke schrijft ze met liefde, meevoelend, kritisch, zuiver en met aandacht voor haar rol in de familie, over haar vader (De Schepper) en haar zus (Hildeke) die het syndroom van Down heeft. Het zijn herkenbare schetsen van ouders die dementeren, zorg nodig hebben en terugvallen in de schoot van het eigen gezin.

Ook haar laatste tijd met Hildeke zorgt voor een lach en een traan. Geen vals sentiment maar geschreven met veel liefde en aandacht voor de personen die haar zo na aan het hart lagen.

Over haar broer Fonny schreef Lieve Joris eerder al in Terug naar Neerpelt. Over Hildeke en hoe tegen haar werd aangekeken:

Tegen Fonny wapenen we ons; Hildeke zullen we van jongs af aan beschermen. Op haar twaalfde geeft Wies in de klas een spreekbeurt over haar familie. Als ze vertelt dat haar jongere zus ‘een mongooltje’ is, begint ze te huilen.

Mijn moeder verstopt Hildeke voor de vrijers van Nicole en Aline – ze mochten eens denken dat ze ook zo’n kind zouden krijgen – maar leert ons tegelijkertijd onvoorwaardelijk van haar te houden. Soms staren mensen naar Hildeke als we in de speeltuin zijn of wandelen in het dorp, en vervolgens naar ons. Alsof ze willen zeggen: ‘Wat hebben jullie nu meegebracht? Moeten wij dit zien? Waarom laten jullie haar niet thuis?’ Anderen zijn extra vriendelijk, knikken ons toe, maken een praatje. Hildekes aanwezigheid scherpt onze blik; dankzij haar kunnen we dieper in de harten van mensen kijken.

uit: Hildeke – Lieve Joris; Atlas Contact Amsterdam, 2022

lieve joris, standaard.bebron beeld: standaard.be

Lieve Joris (1953, Neerpelt, Be)

De verbeeldingskracht van Tim Walker

tim_walker_wonderful_thingstim_walker_wonderful_things2tim_walker_wonderful_things3tim_walker_wonderful_things4tim_walker_wonderful_things5tim_walker_wonderful_things6tim_walker_wonderful_things7tim_walker_wonderful_things8Tim Walker (1970, UK) is fotograaf die beroemd werd met zijn uitzonderlijke en eigenzinnige modefotografie. Kleur en compositie spelen daarin een hoofdrol. Walker maakt ook vrij werk naast de vele opdrachten die hij krijgt uit de modewereld. Dat vrije werk kenmerkt zich door fantasie, betovering en verbeeldingskracht. De Britse fotograaf houdt ervan zijn foto’s te ensceneren. Onlangs mocht hij zich laten inspireren door de collectie die te vinden is in het Londense Victoria and Albert Museum. Resultaten daarvan verzamelde hij in de series Wonderful Things. Daarvan hierbij een aantal voorbeelden en een korte video.

‘Hildeke’: verslag van een wereld die verdwijnt

lieve joris; atlascontact.nlbron beeld: atlascontact.nl

Hildeke is het nieuwste boek van de Vlaamse schrijfster Lieve Joris (1953, Belg). Het boek roert en raakt in de beschrijving van de naderende dood van haar dementerende vader. Uit schuldgevoel breekt ze haar reizen af om er voor haar vader te zijn. In het eerste deel De Schepper gaat het over haar vader en de herinneringen aan haar eigen jeugd. Ik besefte bij het lezen hoe zij een wereld schetst die verdwijnt. Een wereld van: het gezin als hoeksteen van de sameleving; een bepalende rol voor godsdient; de zwart-wit foto’s die gevierde momenten vastlegde; buiten spelen; een oom of tante in huis nemen; de rol van de middenstand in het plattelandsdorp; het gezamenlijke als leidraad van ons bestaan. Maar we leren ook de schaduwkanten kennen: claustrofobische familiebanden; de dwingende kanten van het geloof; de weinige mogelijkheden om je aan de collectieve druk te ontworstelen. Lieve Joris geeft er met gepaste, begrijpelijke en toegankelijke woorden handen en voeten aan. Haar observaties zijn treffend, invoelbaar en ontroeren, zoals in de volgende passage:

Wij hadden allemaal geleden onder mijn vaders voorliefde voor Fonny, maar Rik en Filip wellicht het meest. Omdat hij als kind zo lastig was, was Fonny al op zijn zesde in een tehuis bij de Zusters van Don Bosco in Kortrijk beland. Ze hadden de vierjarige Rik meegestuurd – dan was Fonny niet alleen. Hoelang waren ze daar gebleven: anderhalf jaar, twee? Het zou hun geen van beiden goeddoen. Fonny kwam er hardvochtiger vandaan, Rik stiller dan voorheen, met een schrijnende nostalgie die hij nooit zou kwijtraken – alsof er iets uit zijn leven was geknipt dat hij tevergeefs probeerde terug te vinden.

uit Hildeke – Lieve Joris, Atlas Amsterdam, 2022

A.L.Snijders en oud-tante Carola

snijders al; trouw.nlbron beeld: trouw.nl

Carola

De trein naar Dieren is niet dezelfde als de trein naar Amsterdam. In de trein naar Amsterdam zitten mijn voorouders slordig met harde stemmen te praten in een dialect dat ze algemeen beschaafd noemen. Ze spreken zelfs van Algemeen Beschaafd. Mijn oud-tante Carola woonde in Oost, een wijk waar ik niet graag kwam omdat ik daar niet welkom was. Ruwe jongens met dichtgeknepen ogen lachten me uit in de straten van Oost als ze hoorden dat ik uit Zuid kwam. En het bleef niet bij lachen, ze gooiden me op de grond en vernederden me door een voet op mijn borst te zetten en naar de schilder te kijken die bezig was met De Nederlaag, zijn laatste schilderij. Carola noemde zich gezelschapsdame, maar ontving alleen heren. Ik begreep het nog niet echt, maar mijn drie jonge zusjes werden zorgvuldig buiten het terrein van de zonde gehouden. ’s Zomers huurden mijn ouders een villa in de duinen bij Noordwijk. De zee ruiste ons leven binnen, het geluid van klapperende wimpels, de paarden in galop, de ruiters als ijzige beelden. Wie kon vermoeden dat mijn zusjes ooit zouden begrijpen dat tante Carola haar sportauto verdiend had met alleen mannen.

uit: tat tvam asi, afdh Doetinchem, 2021

De ‘leipe shit’ van Pascal ‘DefP’ Griffioen

defP; grafisch4defP; grafisch4defP; grafisch6Amsterdammer Pascal Griffioen (1969) is rapper, bekend als frontman DefP van de Osdorp Posse, songwriter en graficus/kunstschilder. Voor dat laatste aspect van deze alleskunner, vraag ik hier aandacht.

Pascal ontwerpt platenhoezen, posters en maakt nu ook kunst op het doek. Dat doet hij niet onverdienstelijk en in ieder geval in geheel eigen, dus unieke stijl. Leipe shit zou ik het willen noemen in de gebruikelijke straattaal.

defP; grafischdefP; grafisch3defP; grafisch5