Sofonisba Anguissola portretteerde zichzelf

Anguissola Sofonisba zelfportret 4Anguissola Sofonisba zelfportret 6

Een Italiaanse vrouw met een prachtige naam, Sofonisba Anguissola (1532-1625), en opmerkelijk, met een sterke loopbaan als kunstschilder. Deze vrouw uit Cremona kwam uit een adellijke familie, groeide op met 6 broers en zussen en was zeker niet voorbestemd om schilder te worden. Uiteindelijk lukte het haar om hofschilder te worden van de Spaanse koning Filip de Tweede. Wat haar ook bijzonder maak, is dat ze een twaalftal zelfportretten achterliet waarop ze te zien is van jong tot oud.

Atypisch voor de tijd waarin Anguissola acteerde is dat zij het schilderen zelf moest leren. In haar familie was schilderen niet gebruikelijk. Ze ging in de leer bij de schilders Campi en Gatti waar ze de techniek onder de knie kreeg. Haar werk kreeg snel naam en faam en haar roem bracht haar in contact met Michelangelo en, later, met Anthony van Dyck. Ze was reislustig en verkende haar land op eigen gelegenheid.

De Italiaanse beperkte zich in eerste instantie tot het schilderen van haar familie en zichzelf. Dat laatste was voor die tijd nogal ongewoon. Rembrandt maakte het een eeuw later tot een geaccepteerde kunstvorm. Het zelfportret was wel bekend (bij mannen als Dürer en Titian bijvoorbeeld), maar meer als handelsmerk en teken van kunnen. Bij de Italiaanse fungeerde het zelfportret als overbrenger van verscholen boodschappen. Zwart gekleed gaan als teken van bescheidenheid en waardigheid. Met een boek in de hand: intellect en belezenheid. Of al schilderend aan Maria en haar kind: kijk, ik ben nog maagdelijk.

Haar schilderen was technisch vooruitstrevend, ook omdat ze de grenzen van het porttreteren verschoof. Haar zelfportretten zetten zich af tegen de gewoontes van haar tijd. Die gewoonte was: de geschilderde vrouw is object en het schilderen daarvan doen mannen.

Haar ‘Zelfportret met Bernardino Campi’ (1550), is een zelfportret waarop haar leermeester haar schildert. Je denkt: ‘maar hier zie ik toch een man die een vrouw schildert’. Maar schijn bedriegt. Campi schildert de details van haar jurk, terwijl Anguissola zichzelf schilderde in volle glorie. Campi speelt een dienende rol in haar schilderij. Met de blik van nu: een 500 jaar oud statement tegen patriachale overheersing.

Anguissola Sofonisba zelfportret 1Anguissola Sofonisba zelfportret 3Anguissola Sofonisba zelfportret 5

 

Advertenties

Alberto Moravia volgt de martelares

Plotseling zag hij, terwijl ze zo zonder haast voor hem uitliep, hoe ze bij elke stap vermoeid met heel het gewicht van haar romp neerdeinde op haar heupen en hij besefte dat hij verliefd was. Dat maakte hij op uit het feit dat hij er niet meer naar verlangde met haar te praten, laat staan dat hij, als hij er al ooit aan gedacht had, met haar zou willen vrijen. Maar die manier van lopen, tegelijk trots en lijdend, dit trillen van de heupen binnen haar mantelpakje, dat droefgeestige overhellen van het hoofd naar de brede schouder, had iets onweerstaanbaar verleidelijks voor hem. Ja, het beviel hem dat ze tegelijk trots en hulpeloos was, zich bewust was van haar hulpeloosheid en ermee ingenomen dat ze zich ervan bewust was; en aan deze duistere aantrekkingskracht wilde, noch kon hij zich onttrekken.

Hij was verliefd, dat leed geen twijfel; en toen hij instinctief één enkel woord zocht om precies te benoemen, wat hem verliefd had doen worden, vond hij het meteen, instinctief: martelares. Het was een overdreven woord, en objectief gezien waarschijnlijk onnauwkeurig; maar het drukte goed dat gevoel van fataliteit uit, van berusting en van onverschrokkenheid dat in de lichaamstaal van de vrouw tot uiting kwam. Ja, hij was verliefd en deze gedachte ging meteen gepaard met het ogenschijnlijk tegenstrijdige verlangen dat de verliefdheid endeloos zou duren, net als de gang met de rijen gesloten deuren die zich zou verliezen in eindeloze verten, net als zij die almaar door zou lopen en hijzelf die haar voor eeuwig zou volgen zonder haar ooit in te halen.

alberto_moravia,bron: geni.com

Alberto Moravia (1907 – 1990, Italiaans)

Uit: Het dienblad voor de deur; uit: Daar is Venus, zwaar als goud, Wereldbibliotheek Amsterdam, 1991

Fotograaf Vitturi viert de kleuren van de diverse samenleving

lorenzo vitturi lagos4Plastic Blue # 1&2 from the Dalston Anatomy series - 2013

Er zijn nog altijd (tegen de tijdsgeest in) mensen die zich verwonderen over de voordelen van een divers samengestelde samenleving. Neem de markt. In veel grote steden (ook Londen bijvoorbeeld) is de markt een verzamelplaats geworden van diverse etenswaren en voorwerpen. Dat heeft te maken met de kopers. Aan de andere kant van de kraam komt een bonte stoet mensen voorbij. Wie er oog voor heeft, zal dat kleurrijk noemen. En als het om het vastleggen van die kleuren gaat (en waarbij het direct een feest wordt), is de van origine Italiaanse fotograaf Lorenzo Vitturi een naam om te onthouden. Vitturi (inmiddels woon- en werkachtig in Londen) bezoekt veel en vaak de Londense markten en legt haar kleurrijke bezoekers vast, maar ook de spullen die ze er al of niet kopen. In zijn foto-collages combineert hij die twee zaken. Tot grote vreugde en blijdschap van deze jongen.

lorenzo vitturi lagos2lorenzo vitturi lagos3

Dochter Violante vaak geschilderd door Jacopo Palma

palma vecchio, vrouw blond 3palma vecchio, vrouw blondPalma Vecchio, geboren als Jacopo Palma (1480 – 1528)  Italiaanse schilder. Hij is een schilder uit Venetiaanse school en wordt gezien als een belangrijke (groot)meester van deze school.

Palma Vecchio trok naar Venetië rond zijn twintigste jaar. Zijn schilderstijl ontwikkelde onder invloed van schilders als Giorgione, Titiaan en Giovanni Bellini. Bellini’s invloed is vooral te zien is zijn eerste werken, later ziet men meer de invloed van Giorgione en Titaan. Zijn stijl wordt vaak geroemd om het licht en de kleur van zijn werken. In combinatie met zijn landschapsachtergronden die als idyllisch kunnen worden omschreven. Een andere liefde van Vecchio als schilder was het schilderen van vrouwen. In Wenen is een reeks te zien in de Galerij van Liechtenstein. Een vaak terugkerende vrouw die hij schilderde was zijn (zogenoemde) dochter Violante.

De schilder is ook bekend onder de namen Jacopo Negretti en Palma il Vecchio. Zijn achterneef die ook geboren was als Jacopo Palma en ook schilder was wordt Palma Giovane (1544 – 1628) genoemd.

palma vecchio, vrouw blond 2

palma vecchio, vrouw blond 5

Patrizia Cavalli: daarvoor ben ik geboren

Daarvoor ben ik geboren, / om uit een auto te stappen na een rit / in een willekeurige en drukke straat / en me geleid door de engelen te buigen / door het venster / boven deze hoofden om in stilte / waar ik even eerder heb gezien / hoe over de mond en de ogen / een glimlach  voorbijtrok die nooit begon / en in sneltreinvaart verdween / en in een ogenblik weer verscheen.

patrizia-cavalli, dagospia.com

bron foto: dagospia.com

Patrizia Cavalli (1947, Italiaans)

Uit: Poesie (1974 – 1992), Enaudi Turijn, 1992

Pietro Rotari schildert de meisjes-blik

pietro rotari 2

pietro rotari 4

pietro rotari 6Pietro Rotari (1707 -1762, Italië) was een beroemd schilder. Vanuit Italië ging het naar het Oostenrijkse Wenen, om te eindigen als hofschilder in het Russische Sint Petersburg. Dat laatste in dienst van tsarin Elisabeth.

Rotari werd geboren in Verona. Hij bekwaamde zich in het schildersambacht door zijn schilderende landgenoten te bestuderen uit Napels, Rome en Venetië. In den beginne waren zijn werken religieus en historisch. Dat veranderde toen de belangstelling voor zijn werk groeide en het uiteindelijk tot in Rusland leidde. Zijn belangrijkste werk werd het portret. Want het hof wilde graag geportretteerd worden. En niet alleen het hof.

Rotari had het druk en dat leidde tot de oprichting van zijn studio in Sint Petersburg. In die studio vond de Italiaanse grootmeester tijd voor het schilderen van meisjes. Honderden meisjes werden door hem geschilderd. Als studie-object want Rotari bekwaamde zich in het schilderen van verschillende emoties. Die meisjes-portretten maakten hem uiteindelijk onvergetelijk, want nu nog raken ze een snaar. Kijk maar naar bijgaande voorbeelden.

sc139.jpg

pietro rotari 3

A girl with a black mask (oil on canvas)

Gabriele loopt een blauwtje bij Tamara

Het gaat om de Italiaanse schrijver Gabriele d’Annunzio en de Poolse schilderes Tamara de Lempicka. Het is 1927. Het verhaal werd opgetekend door Aélis Mazoyer, Frans. Zij kwam in 1911 bij de Italiaan in dienst als koppelaarster, huisbestierster en als minnares als d’Annunzio geen andere vrouw voorradig had.

In 1927 was d’Annunzio vierenzestig jaar. Hij kon geen nacht zonder minnares. De Italiaan was prins uit een oud adelijk geslacht. Had een villa (Il Vittoriale degli Italiani) en een beruchte kamer: de Leda-kamer. Wie als vrouw in die kamer terecht kwam, viel in de armen van de Commandant (zoals d’Annunzio zich noemde).

Sommige vrouwen hebben het al gauw gezien met de geile oude zonderling. Er zijn ook dames die wat langer van zijn gezelschap genieten. Aélis Mazoyer was er daar één van. Zij had de Commandant door: voor haar was hij zo doorzichtig als glas. Ze hield een dagboek bij waaruit onderstaand relaas.

tamara de lempicka

Tamara de Lempicka

In Parijs is een beeldschone Poolse komen wonen die naam maakt als portretschilderes van de hogere kringen. Tamara de Lempicka. D’Annunzio wordt op haar attent gemaakt en bedenkt een list: Tamara moet zijn portret komen schilderen. Ze kan in de Leda-kamer logeren. Haar roem zal door de opdracht verzekerd zijn en hij zal genieten van haar charmes. Het portret hoeft wat hem betreft niet – het is louter een voorwendsel.

Tamara arriveert in januari. Haar leeftijd? Zevenentwintig beweert ze. De scherpziende Aélis schat haar vijfendertig. Het ongehoorde gebeurt: de Commandant loopt zijn eerste blauwtje. De Poolse heeft geen zin syfilis op te lopen of een kind te krijgen. In werkelijkheid, maar dat heeft ze pas later verteld, vond ze hem een onsmakelijke oude man die tot overmaat ging janken bij haar weigering. De Commandant was een slecht verliezer. In plaats van Tamara aan het portret te laten beginnen zei hij dingen als: ‘Heel de Vittoriale hangt aan een haar van uw fica.’ Waarop Tamara informeert of hij de prijs van haar schilderijen wel kent. Nu gooit Gabriele haar de deur uit.

Aélis heeft het in details en met humor genoteerd. Het was een circus van vrouwen met allerlei bedoelingen rondom de geile oude zonderling. Eén tafereeltje: Aélis en een zekere Carlotta komen onverwacht de bibliotheek binnen, zien de Poolse op een divan, de Commandant aan haar voeten. Carlotta vlucht, Aélis moet lachen, de Commandant schreeuwt driemaal: ‘Fiasco!’ ‘Lijkt me van niet’, zegt Aélis. En Tamara schatert het uit. Zij was allesbehalve naïef. Wat haar beweegredenen geweest zijn, valt slechts te gissen. Jammer dat het portret nooit geschilderd werd.

Uit: Binnenste buiten – Hans Warren, Bert Bakker Amsterdam, 1989

Valerio Adami: zijn kunst lijkt uit te gaan van de pop

Valerio Adami (1935, Italiaans) schildert complexe werken die indruk maken door de figuren, de kleuren, de vlakverdelingen. Er is veel te zien: figuren, dieren, plekken, voorwerpen en handelingen. De onderlinge relaties laten zich raden. Dat is aan de kijker; zijn manier van kijken, waarnemen en het maken van het verhaal door al die elementen te combineren.

Adami zelf zegt dat hij onder andere beïnvloed is door Roberto Matta en Francis Bacon. Zijn figuren zijn realistisch en doen mij denken aan de modelpoppen waarna veel schilders schilderen, schetsen of tekenen om posities van het lichaam, of delen daarvan, uit te proberen.

Zijn figuren bevinden zich in een wereld van papier. Zijn schilderijen doen ook aan strips denken.

adami 4

adami 8

 

adami 1

adami 3