Portinari schilderde de Braziliaanse ziel

portinari 2portinari 4portinari 6Cândido Portinari (1903 – 1962) was een Braziliaanse kunstschilder.

Hij werd op een koffieboerderij in het binnenland van de deelstaat São Paulo geboren en bracht zijn jeugd door in het kleine plaatsje Brodowski. Zoals veel Brazilianen in die tijd waren zijn ouders Italiaanse immigranten.

Als telg uit een arme familie volgde hij slechts de lagere school. Toch liet hij vanaf zijn kindertijd zijn artistieke roeping blijken (hij schilderde al vanaf zijn 9-de jaar) en zijn lage vooropleiding weerhield hem er niet van om in 1918 een plaats te verwerven op de Escola Nacional de Belas Artes (ENBA) in Rio de Janeiro. In 1928 eindigde hij op een concours als eerste en won hij een reis naar Parijs waar hij tot 1930 zou blijven.

portinari 1portinari 3portinari 5In het jaar van zijn terugkomst ontmoet hij de negentienjarige Uruguayaanse Maria Victoria Martinelli met wie hij de rest van zijn leven zou delen. Om zijn jonge gezin te kunnen onderhouden begon hij in 1931 met het schilderen van de portretten. In 1935 neemt hij met zijn werk CAFÉ deel aan een expositie van het Carnegie Instituut in Pittsburgh waar het een eervolle vermelding krijgt. Het schilderij laat een koffieplantage zien zoals die algemeen waren in de regio waarin hij woonde.

Hij werd lid van de Braziliaanse communistische partij en stelde zich verkiesbaar als senator in 1947. Vanwege de vervolging van Communisten moest hij kort daarna naar Uruguay vluchten. Hij keerde terug naar Brazilië in 1951 maar gedurende de laatste 10 jaar van zijn leven zou hij aan een slechte gezondheid lijden. In die tijd schilderde hij in opdracht voor het gebouw van de Verenigde Naties in New York twee enorme muurschilderingen.

Portinari stierf op 58-jarige leeftijd aan loodvergiftiging. De loodverbindingen in zijn verf zijn hem uiteindelijk fataal geworden.

Schermafbeelding 2019-06-24 om 13.21.09

Voor een beknopte weergave van leven en werken van deze grote Braziliaanse schilder kopieer en plak deze link: https://g.co/arts/HqWPp5GoJZjRLe5s5

Advertenties

Edwin Long’s Mozes gevonden: de wensdroom van de Victoriaanse toeschouwer

Edwin_Long, mozes gevonden

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en dat is natuurlijk juist naar dat Oosten dat nooit bestaan heeft, dat van de negentiende-eeuwse, zwoele, vervalsende wensdroom. Het is een schilderij van Edwin Long (1829-1891, UK), uit 1886, en ook in zwart-wit werkt de voorstelling nog: Mozes in het biezen mandje, gevonden door de dochter van de farao. Flamingo’s, nenuphars, hiëroglyfen, marmeren trappen, weelderige, o zo oosterse palmengroei, een gebeeldhouwde leeuw met melancholiek afgewende kop rustend op zijn gestileerde, viertenige klauwen. Maar daar gaat het niet om, en ook niet om de latere wetgever in zijn bedje van gevlochten riet, het gaat om de naakte en halfnaakte vrouwen die in de wensdroom van de schilder en zijn klanten dat onbereikbare koninkrijk bevolkten. Zichtbaar, beschikbaar zitten en staan zij daar op de tot in het water reikende trappen, hun lichamen gedrapeerd naar het ademloze libido van de Victoriaanse toeschouwer, hun kuisheid beschermd door het vernis op de voorstelling, een doorzichtige, maar ondoordringbare laag van gelakte tijd die als een tombe van vijfduizend jaar om hen heen zit.

Uit: Berlijnse notities – Cees Nooteboom, Arbeiderspers Amsterdam, 1990

Sofonisba Anguissola portretteerde zichzelf

Anguissola Sofonisba zelfportret 4Anguissola Sofonisba zelfportret 6

Een Italiaanse vrouw met een prachtige naam, Sofonisba Anguissola (1532-1625), en opmerkelijk, met een sterke loopbaan als kunstschilder. Deze vrouw uit Cremona kwam uit een adellijke familie, groeide op met 6 broers en zussen en was zeker niet voorbestemd om schilder te worden. Uiteindelijk lukte het haar om hofschilder te worden van de Spaanse koning Filip de Tweede. Wat haar ook bijzonder maak, is dat ze een twaalftal zelfportretten achterliet waarop ze te zien is van jong tot oud.

Atypisch voor de tijd waarin Anguissola acteerde is dat zij het schilderen zelf moest leren. In haar familie was schilderen niet gebruikelijk. Ze ging in de leer bij de schilders Campi en Gatti waar ze de techniek onder de knie kreeg. Haar werk kreeg snel naam en faam en haar roem bracht haar in contact met Michelangelo en, later, met Anthony van Dyck. Ze was reislustig en verkende haar land op eigen gelegenheid.

De Italiaanse beperkte zich in eerste instantie tot het schilderen van haar familie en zichzelf. Dat laatste was voor die tijd nogal ongewoon. Rembrandt maakte het een eeuw later tot een geaccepteerde kunstvorm. Het zelfportret was wel bekend (bij mannen als Dürer en Titian bijvoorbeeld), maar meer als handelsmerk en teken van kunnen. Bij de Italiaanse fungeerde het zelfportret als overbrenger van verscholen boodschappen. Zwart gekleed gaan als teken van bescheidenheid en waardigheid. Met een boek in de hand: intellect en belezenheid. Of al schilderend aan Maria en haar kind: kijk, ik ben nog maagdelijk.

Haar schilderen was technisch vooruitstrevend, ook omdat ze de grenzen van het porttreteren verschoof. Haar zelfportretten zetten zich af tegen de gewoontes van haar tijd. Die gewoonte was: de geschilderde vrouw is object en het schilderen daarvan doen mannen.

Haar ‘Zelfportret met Bernardino Campi’ (1550), is een zelfportret waarop haar leermeester haar schildert. Je denkt: ‘maar hier zie ik toch een man die een vrouw schildert’. Maar schijn bedriegt. Campi schildert de details van haar jurk, terwijl Anguissola zichzelf schilderde in volle glorie. Campi speelt een dienende rol in haar schilderij. Met de blik van nu: een 500 jaar oud statement tegen patriachale overheersing.

Anguissola Sofonisba zelfportret 1Anguissola Sofonisba zelfportret 3Anguissola Sofonisba zelfportret 5

 

John Atherton schildert surreëel op z’n Amerikaans

F0552JohnAtherton 4 surrealJohnAtherton 6 surrealJohn Atherton (1900-1952, USA) was een man van het platteland. Hij was een liefhebber van de natuur, hield van vissen en jagen. Hij werd geboren in Minnesota en leerde vissen van zijn vader. De familie verhuisde naar Washington waar John al snel aan het werk moest om in het onderhoud van het gezin te voorzien. Zijn eerste goed betaalde baan was in een lood- en zilvermijn.

In de Eerste Wereldoorlog diende hij bij de Amerikaanse marine. Daarna was zijn vizier gericht op onderwijs. Hij werd schilder en speelde in zijn vrije tijd de banjo in een band. Toen hij genoeg geld had verdiend, vertrok hij naar San Franscisco, naar de California School of Fine Arts. Daar had hij het zo naar zijn zin dat hij overdag en ’s avonds lessen volgde.

Atherton wilde kunstenaar worden maar er moest ook brood op de plank. Commerciële baantjes volgden, zijn leven veranderde toen hij in 1929 een prijs won voor zijn schilderkunst. Met het geldbedrag op zak toog hij naar New York. Daar hield hij zich economisch overeind door illustraties te maken voor onder andere The Saturday Evening Post.

In 1938 adviseerde een vriend dat hij zijn decoratieve stijl niet alleen commercieel moest gebruiken, maar ook kon inzetten voor zijn schilderkunst. Tentoonstellingen volgden in gallerieeën en in musea (o.a. MoMa).

John Atherton werd geïnspireerd door de magisch realistische beweging uit Europa maar zorgde zelf voor de Amerikaanse toets. Waar veel realisten hun thema’s haalden uit het plattelandsleven, richtte Atherton zich op het stadsleven en het industriële.

‘Elk schilderij leeft of overleeft als het goed geschilderd is, of het nu een aardappel is of het menselijk lichaam. Hiermee doel ik niet op technische vaardigheid maar op de geest die vormen tot stand laat komen’, zo liet hij eens weten.

JohnAtherton 3 surrealJohnAtherton 5 surrealJohnAtherton 7 surreal

 

Ilmari Aalto vond de basis van het schilderen

aalto 2

aalto 4

aalto 6De Finse kunstenaar Ilmari Aalto (1891 – 1934) maakte stillevens, schilderde landschappen en portretten. In eerste instantie deed hij dat als lid van de groep Sallinen, genoemd naar de kunstenaar Tyko Sallinen. Na kennismaking met het werk van Edvard Munch en dat van de groep Der Blaue Reiter, werd zijn werk beïnvloed door stromingen als expressionisme en kubisme.

Werd zijn vroegere werk vooral gekenmerkt door een wat grijzig palet, in zijn latere werk zien we meer kleur, scherpere contouren, niet-gemengde kleuren en een steviger gebruik van de kwast.

Aalto vond zijn inspiratie dicht bij huis. Het landschap van Töölö en Suursaari, de stillevens in zijn atelier en de portretten van vrienden maakten een belangrijk deel van zijn werk uit.

Van Aalto is bekend dat hij vermoedelijk veel van zijn ouder werk vernietigde. De Fin stierf jong (43 jaar).

aalto 1

aalto 5

Het sprankelende kleurenpalet van Marià Fortuny

fortuny y marsal 1fortuny y marsal 3fortuny y marsal 5Marià Fortuny, eigenlijk Marià Josep Maria Bernat Fortuny i Carbó, ook Marià Josep Maria Bernat Fortuny i Marsal, (1838 – 1874), was een Spaans kunstschilder, graficus en tekenaar.

Fortuny maakte in de stijl van Meissonier een aantal kleine genrestukken. Hij schilderde bij voorkeur werken met een opgewekte inhoud in tegenstelling tot de zwaarmoedige Spaanse traditie. Hij gebruikte een sprankelend kleurenpalet, was technisch virtuoos, schilderde mooie lichteffecten en had een voorliefde voor anekdotische details in zijn werken.

Hij had in de jaren 1870 vooral succes in Frankrijk waar de critici de opkomende impressionisten als navolgers van Fortuny zagen en op basis van hun vrije penseelvoering en heldere lichte kleuren “fortunisten” werden genoemd. Fortuny’s succes viel dus samen met de opkomst van de impressionisten hoewel hijzelf niet bij die stroming kan ingedeeld worden. Hij blijft het academische clair-obscur gebruiken en zijn voorliefde voor zwart, bruin en aardtinten onderscheidt hem duidelijk van de impressionisten. In de periode na zijn huwelijk, schilderde hij vooral taferelen uit Sevilla, Portici en Granada, landschappen, portretten en naakten.

fortuny y marsal 2fortuny y marsal 4fortuny y marsal 6

Middellandse Zee: romeins

Rome

bron foto: ticketspy.nl

Romeins

Door de herfstzon goudgebraden loopt / kardinaal Pirelli in scharlaken gewaden / door Rome, die stenen weide. / De zon vlekt op zijn mijter / en op zijn kin waar ketchup droogt.

Hij glimt en lacht om God / die hij bemint als zichzelf, soms ietsje minder, / en die hij een keer als een gekneveld kind / in een kelder zag schrikken.

Kardinaal Pirelli wil best verbranden / als een jood ooit in de tijd in dat Hinterland. / Je moet het zien als vallen  / in de armen van God die je verwarmt / en je dan verzengt als een mot.

Maar dat komt later, ooit eens later. / Nu is er geen tijd, geen respijt. / Nu zijn er nog tevelen / die bidden dat hij hun vrees / voor hun vergankelijk vlees weg zou strelen.

Kardinaal Pirelli, na zijn hamburger, boert. / ‘Ik geloof,’ zegt hij, ‘dat ik zwanger ben van God. / Ik geloof dat ik met Gods hulp in leven blijf. / Ik wil nog een hele tijd geloven. / Al is het als een zandworm in een zandstorm.’

Hugo Claus (1929 – 2008)

Uit: Almanak, Bezige Bij Amsterdam, 1982

Anders (Leonard) Zorn maakt indruk met zijn grafisch werk

Anders Leonard Zorn (1860 – 1920, Zweden) was schilder en etser maar kreeg zijn opleiding tot beeldhouwer. Bewoog zich een periode in Parijs (1888 – 1896) waar hij onder de indruk kwam van het Impressionisme.

Hij schilderde landschappen, genrestukken en portretten maar maakt op mij vooral indruk door zijn grafisch werk.

Zorn, zoon van een bierbrouwer, trok er al vroeg op uit. Reizen was een passie gezien de vele trips die hij buiten Zweden maakte. Eén van die trips bracht hem voor langere tijd in de Franse hoofdstad. Daar raakte hij onder invloed van het opkomende Impressionisme.

Hij gebruikte een beperkt palet met gebroken wit, okergeel, vermiljoenrood en ivoorzwart, ook wel het “Zorn-palet” genoemd, op basis waarvan hij al zijn kleuren mengde.

anders zorn 2

anders zorn 4anders zorn 6

Zorn was in eigen land een veelgevraagd portrettist en maakte onder andere portretten van koning Oscar II van Zweden, van koningin Sophia en van hun kinderen. Na 1893 maakte hij portretten in opdracht van vermogende en vooraanstaande Amerikanen, waaronder de presidenten Grover Cleveland en William Howard Taft.

Naast zijn portretkunst is Zorn vooral bekend om zijn weergaven van het vrouwelijk naakt en om zijn levendige afbeeldingen van het water. Ook schilderde hij voorstellingen uit het dagelijks leven en landschappen, zowel in olie als in waterverf.

Zorn werkte overwegend in een realistische stijl, met name in zijn portretten, maar hij maakte ook werken waarin sterke invloeden vanuit het impressionisme herkenbaar zijn.

anders zorn 1anders zorn 3

anders zorn 5