De ‘leipe shit’ van Pascal ‘DefP’ Griffioen

defP; grafisch4defP; grafisch4defP; grafisch6Amsterdammer Pascal Griffioen (1969) is rapper, bekend als frontman DefP van de Osdorp Posse, songwriter en graficus/kunstschilder. Voor dat laatste aspect van deze alleskunner, vraag ik hier aandacht.

Pascal ontwerpt platenhoezen, posters en maakt nu ook kunst op het doek. Dat doet hij niet onverdienstelijk en in ieder geval in geheel eigen, dus unieke stijl. Leipe shit zou ik het willen noemen in de gebruikelijke straattaal.

defP; grafischdefP; grafisch3defP; grafisch5

Breekbaar Lichaam gaat vooral over de mannelijke blik

fottorino, eric; ozap.combron beeld: ozap.com

Geen vrolijk boek: Breekbaar lichaam van de Franse schrijver Eric Fottorino (1960, Nice). De hoofdpersoon is een française, die geen liefde kende van haar moeder; trouwt met een Marokkaan die haar mishandelt uit jalouzie en vlucht naar het Noorse Bergen waar ze in de handen valt van een haptonomisch therapeut en een kunstschilder. Dat het niet goed afloopt, helpt ook niet.

De mannen in het leven van Clara, want zo heet ze, zijn geen bakens, eerder hindernissen. Haar vader is vaak afwezig in haar jeugd, maar wel present op een belangrijk moment in haar leven: als ze moet vluchten na huiselijk geweld. Hij helpt haar ontsnappen uit Dublin, waar het stel zich heeft gevestigd om niet in Frankrijk en niet in Marokko te hoeven wonen.

Haar man toont zijn ware aard in Dublin: zij moet thuisblijven, mag geen eigen leven leiden. Jaloezie doet geweld ontstaan en dat levert een traumatische ervaring op.

In Bergen ontmoet ze de haptonoom (het fysieke) die denkt haar te kunnen genezen als ze zijn handen maar toelaat. Hij zegt angsten te kunnen voelen met zijn handen en kan haar daarvan bevrijden. Maar die angsten zitten diep en voor zij hem toelaat zjn we al een heel stuk verder in het boek.

In het café, waar ze komt om alcohol te drinken en nog wat vreugde te ‘pakken’, ontmoet ze ook de uitgebluste kunstschilder Magnus Vog (het mentale). Hij vraagt haar naakt te poseren, want hij is onder de indruk van haar schoonheid en haar lichaam dat schreeuwt. Het lukt de schilder niet om die schreeuw te verbeelden en te bezweren, wat hij zich ten doel stelde.

In het navolgende fragment komen schilder (het mentale) en de haptonoom (het fysieke), dichter bij elkaar als doeners en ‘machers’. De haptonoom bedenkt zich het volgende:

Ieder lichaam is een resumé van de wereld. De tijd gaat eroverheen, laat sporen achter. Het leert om te leven, dat is de beweging, vervolgens maakt het zich van het leven los, schikt zich erin te kijken hoe anderen bestaan. Ik ken dit vreemde doorgeven van de fakkel sinds mijn bezoeken als gefascineerde puber in het huis van de geknakte lichamen. Maar ik hoef alleen maar de mannen op heterdaad te betrappen, hoe ze hoopvol, op de kades van Bergen op een vouwstoeltje gezeten, urenlang verlangend naar de zee voor zich staren, een hond aan hun voeten, zonder lijn of halsband, die zijn tanden zet in de gaten van hun geheugen en boven hen de geur van hun monologen opsnuift, ik hoef alleen maar dat tafereel van die roerloze mannen gade te slaan – bezig om lijdzaam uit te zien naar het einde – en ik besef dat het leven al ophoudt vóór de laatste hartkloppingen. Clara heeft nog niet de leeftijd waarop je je volpropt met herinneringen. Ik heb juist het gevoel dat herinneren de meest pijnlijke beproeving is die zij haar lichaam oplegt. Om dat beter te voelen heb ik, met mijn handen boven haar lichaam, en minder dan een centimeter tussen ons, mijn ogen dichtgedaan. Ik stel het ogenblik nog uit dat ik haar huid echt zal raken. Het luistert heel nauw, de gewaarwording die ze zal voelen wanneer ze weer bijkomt. Ik herinner me mijn vader aan het bed van vreselijk verbrande mensen in Narvik, de open wonden bedekt met zalfgaas. ‘Als het om aanraken gaat, is niets onschuldig,’ mompelde hij. ‘Pak de hand van een onbekende op een bepaalde manier en je maakt gevoelens uit zijn jeugd in hem wakker die hij als verdwenen beschouwde. De aanraking kan aangenaam zijn, momenten terugbrengen waarop de in een handschoen gestoken hand van zijn moeder naar hem toe bewoog, haar licht geparfumeerde vingers. Maar soms is het opgeroepen beeld ook traumatiserend, een te harde druk doet hem denken aan een onredelijke draai om de oren, het eerste onrecht dat zich diep in het geheugen grift.’ Ik weet het, je strijkt niet ongestraft over de huid van een ander. En nu mijn handen over dit in elkaar gezakte lichaam met de zware ademhaling heen bewegen, zenden ze mij een duidelijk alarmsignaal. Op een dag heeft Clara Werner willen sterven. Het is heel goed mogelijk dat die kracht nog werkzaam is. Ik zal het spoor daarvan uiteindelijk wel als een soort spijt in haar weten te lokaliseren. Spijt, dat is wat het lichaam tekent, meer nog dan geluk. Magnus Vog is mijn bondgenoot. Hij geeft Clara haar beeld terug, en ik span me in om dat beeld te leren kennen. Ik heb het voorrecht om haar te mogen beeldhouwen.

uit: breekbaar lichaam, Wereldbibliotheek Amsterdam, 2001; vertaling Alfred Engelander en Anna Sikora

 

Lucas Gassel gebruikt het landschap om het ware leven te tonen

lucas gassel; landschap2lucas gassel; landschap4lucas gassel; landschap6

Lucas Gassel (1488-1569), geboren en getogen in het Brabantse Helmond, was zoon van een schilder en kende palet en penseel. Als jongeling trok hij naar de Zuidelijke Nederlanden om zich aan te sluiten bij de Antwerpse School. Daar, en later in Brussel, ontwikkelt hij zich als een belangrijk en invloedrijk landschapsschilder.

Gassel gebruikt het landschap niet langer als decor maar verdiept zich in de schoonheid ervan. Hij schildert in de traditie van de late Middeleeuwen, maar voegt elementen uit de nieuwe tijd toe: bergen, rivieren, bossen, wegen, kastelen en dorpen. Vaak piepklein vinden we de mens terug: boeren, burgers en buitenlui in hun dagelijkse bezigheden. Gassel was schilder van het zogenaamde wereldlandschap. In de schilderijen werd nadrukkelijk getoond dat de schilder op de hoogte was van hoe het landschap er elders in Europa uitzag. Vandaar heuvels en bergen.

Naast de onontkoombare bijbelse taferelen had de Brabander ook oog voor het alledaagse van de mensen om hem heen. De visser, boer, edelman, handelaar en ambachtsman kregen allemaal een plekje. Vaak ook in hun bezigheden. We zien vissers bezig met hun vangst, schaapscheerders scheren schapen (alliteratie) en boeren bezig hun land te bewerken. Dat maakt Gassel bijzonder: hij biedt ons een tijdsbeeld waarin ook de gewone man een plek krijgt.

bron: lucasgassel.nl

lucas gassel; landschap5lucas gassel; landschap3lucas gassel; landschap

Cornelis Rip vernieuwde zich in de landschap-schilderkunst

cornelis rip; landschapcornelis rip; landschap3cornelis rip; landschap5

Willem Cornelis Rip (1856 – 1922, Rotterdam, ) was kunstschilder. Rip was eerst lithograaf en werkzaam bij een drukkerij, studeerde aan de Rotterdamse Academie voor Beeldende Kunsten in de avonduren. Aan het eind van het eerste jaar ontving hij een prijs. Bij zijn afstuderen werd hem de hoogste onderscheiding toegekend. Vervolgens deed hij een studie in het Museum Boijmans om werk van de grote romantische schilder B.C. Koekoek te bestuderen. Hij was ook zo veel mogelijk buiten om de natuur te gaan schetsen. Willem Rip was een getrouwe volgeling van de beginselen van de Haagse School. Rip was lid van de Pulchri Studio te Den Haag.

Litho’s, tekeningen, schilderijen en aquarellen; vooral landschappen, polders met vaarten en meertjes, en stadsranden met molens namen een speciale plaats in; hij wordt beschouwd als een begaafd aquarellist, het werk is impressionistisch. Zijn kracht ligt in zijn ruimtegevoel en in zijn luchten met een zon die door het wolkendek heen breekt. Soms schilderde hij duinlandschappen in de buurt van Bloemendaal. Rip wilde zich niet beperken tot het schilderen van slechts één streek of één type landschap, hoe mooi dit ook kon zijn. Hij vond dat de indrukken van een schilder altijd fris moesten zijn en dat een kunstenaar zichzelf voortdurend moest vernieuwen door op zoek te gaan naar nieuwe verrassende stukjes natuur. Rip blonk dan ook vooral uit als aquarellist; in dit vluchtige medium kon hij het snelst en meest trefzeker, met eenvoudige middelen, zijn indrukken tot expressie brengen.

bron: kunsthandelmartins.nl

cornelis rip; landschap2cornelis rip; landschap4cornelis rip; landschap6

Geert Schreuder schildert suggestief

geert schreuder; verstilling2geert schreuder; verstilling4geert schreuder; verstilling6geert schreuder; verstilling8

Geert Schreuder (1949) studeerde in 1971 af aan de Akademie voor Beeldende Kunst Minerva in Groningen en schildert sindsdien al bijna vijftig jaar. Hij behoort tot het bescheiden percentage kunstschilders, dat van zijn werk kan leven. Discipline, gedrevenheid en de eeuwige zoektocht naar het beste schilderij liggen hieraan ten grondslag. Schreuder blijft zich ontwikkelen en blijft experimenteren. Zijn werk is door de jaren heen ingrijpend veranderd. Van een realistische stijl is hij gaandeweg overgegaan op een figuratieve steeds abstractere stijl.

Schreuder onthult de grote abstracte ordening van het agrarisch cultuurlandschap om ons heen. Het gaat hem niet om details, niet om een anekdotisch herkenbare plek. Schreuder toont ons op overtuigende wijze de essentie van het grote geheel. Ondanks deze hoge mate van abstractie behouden zijn landschappen tegelijkertijd een suggestieve ruimtelijkheid.

Wat kun je doen met verf en wat doe je met jouw schildersgereedschap? Uiteraard komt hij daarbij elke keer weer de problematiek tegen van hoe hij een overtuigende en boeiende compositie van kleur en vorm maakt. Wat Geert Schreuder boeit is om met weinig kwaststreken veel te suggereren. Hij houdt er van om verf te laten druipen of spatten met een sémi nonchalance. Weglaten van waargenomen details, het schilderen van extreme kleurtegenstellingen zijn tevens beeldende zaken, die zijn volwassen stijl kenmerken.

bron: Sander Kletter (kunstcriticus, galeriehouder) over Geert Schreuder, 2017, beeldkracht.com

geert schreuder; verstillinggeert schreuder; verstilling3OLYMPUS DIGITAL CAMERAgeert schreuder; verstilling7

Van Dis en Zwagerman unaniem over de betekenis van Francis Bacon

Je leest wel eens wat. Bijvoorbeeld bekende Nederlanders over de kunst van de 20-ste eeuw. Toevallig las ik dat zowel schrijver Adriaan van Dis als Joost Zwagerman unaniem waren in hun bewondering voor de kunst van de Ierse kunstenaar Francis Bacon. Uiteraard brengen beiden die waardering op geheel eigen wijze onder woorden.

francis bacon; three studiesfrancis bacon; three studies2

Adriaan van Dis:

Geen schilder die zo de verwonde mens kan schilderen als hij. De pijn is zichtbaar op zijn doeken. Voelbaar als je niet oppast. Bacon wist wat hij schilderde, hij groeide op met pijn. Als kind kreeg hij er veelvuldig met de zweep van langs, in de stallen van papa. Een pijn waar hij nooit meer van loskwam en die hij later opzocht in de duistere goten van Soho. Die achtergrond hoef je niet te kennen als je Bacon’s Three Studies fot Figures at the Base of a Crucifixion ziet, waarin half-dierlijke, half-menselijke gedrochten ons toeschreeuwen. In 1944 geschilderd, een tijd waarin het publiek de gruwelen van de oorlog liever wilde vergeten. Maar de schilder dwingt ons er naar te kijken, naar het bloed van het lijden dat zo tekenend is voor onze Christelijke beschaving. Ook later zal de schilder zich op lillend vlees uitleven, pasteus opgebracht en daarna met het paletmes tot het bot afgeschraapt. Zijn naakten worden altaarstukken van kwelling en plezier. Mond, neus en ogen veegt hij weg om in de verminking de kern van een gezicht te zoeken. En zo portretteert hij het grimas van een vriend op de rand van zelfmoord, de waanzin van een paus onder stroom, het menselijk lichaam als bloederig karkas.

francis bacon; portretfrancis bacon; portret2

Joost Zwagerman:

Vijfentwintig jaar geleden kon je vragen: ‘Wat schildert Bacon eigenlijk?’Dan kreeg je als antwoord: mensfiguren met verwrongen lijven, aangevreten gezichten, maar eigenlijk verbeeldt Bacon de angst, de walging en het afgrijzen die de moderne mens niet, nooit meer van zich af kan schudden. Een keurig en feitelijk antwoord.

Tegenwoordig kun je vragen: hoe ziet angst eruit? Dan kan het gebeuren dat je als antwoord krijgt: als een schilderij van Bacon. Zijn oeuvre verbeeldt niet langer uitsluitend die angst en walging maar is inmiddels zo bekend en wijdverbreid geraakt dat het maatgevend is geworden voor onze collectieve verbeelding ervan. Zoals Jung zich ooit ontfermde over ons collectieve onderbewustzijn, zo schilderde Francis Bacon decennia lang en met ijzeren volharding ons collectieve afgrijzen. Zonder hem zouden we niet hebben geweten hoe dit afgrijzen eruit ziet.

uit: XXste eeuw, Waanders Zwolle ism gemeentemuseum Den Haag, 2008

Francis Bacon (1909-1992, Dublin, Ier)

francis bacon; popefrancis bacon; pope2

De mindfucks van Cornelius Gysbrechts

cornelius gijsbrechts; mindfuckcornelius gijsbrechts; mindfuck2cornelius gijsbrechts; mindfuck3cornelius gijsbrechts; mindfuck5Cornelius Gysbrechts (1630-1684, Antwerpen) was een kunstschilder uit de zuidelijke Nederlanden. Maakte vooral stillevens en schilderijen die de dood als onderwerp hadden (vanitas=het voorbijgaan van alles) maar werd vooral bekend vanwege zijn geschilderde illusies (trompe-l’oeil). Gysbrechts bracht een belangrijk deel van zijn leven door in het nabije buitenland: Hamburg, Breslau en Regensburg in Duitsland en Denemarken. In Denemarken werkte hij vier jaar lang als hofschilder voor de koningen Frederik de Derde en Christian de Vijfde. Daar hangen ook zijn belangrijkste werken. Zijn meest besproken werk is een schilderij van de achterkant van een schilderij: een echte mindfuck!

Essayist en columnist Kees Fens zag een tentoonstelling van zijn werk in de National Gallery, Londen, midden jaren 2000 en verbaasde zich:

cornelius gijsbrechts; mindfuck8Zijn modernste schilderij (bijna dada) staat op een plankje. Het is de geschilderde ahterkant van een schilderij (met een papiertje met een nummer erop, het lijkt bestemd voor een collectie), zo gemaakt dat de verleiding om het om te keren heel groot wordt. Wie het zou doen, krijgt de achterkant van een schilderij! Dat is zonder meer schitterend: achterkant blijkt voorkant, voorkant achterzijde. Kunst bestaat helemaal niet, ze is een illusie.

cornelius gijsbrechts; mindfuck4Het toppunt van bedrog is een schilderij in de vorm van een schildersezel. Daarop staat een werkelijk meesterlijk stilleven. Eronder staat, met de keerzijde naar de kijker, een ander doek. Een palet hangt met nog druipende verf aan de ezel, de schilderstok ligt licht diagonaal, ervoor een bundel penselen. De schilder heeft zijn werk gedaan; hij is net weg. En dat is een extra illusie.

Dit is het allermooiste: uit alle illusies breekt de werkelijkheid van de ijdelheid van alle leven tevoorschijn, van de kunst niet minder. Met het verkeerde been staat de kijker in het graf.

uit: in het voorbijgaan, Kees Fens, Atheneum-Polak & Van Gennep Amsterdam, 2007

Cornelius Gysbrechts (1630-1684, Antwerpen, Be)

Kees Fens (1929-2008, Amsterdam)

cornelius gijsbrechts; mindfuck6

Richard Savoie schildert winterse grote stadstaferelen

savoie, richard; stad2savoie, richard; stad4Richard Savoie Tutt'Art@savoie, richard; stad8

Kunstenaar Richard Savoie (1959, Moncton, Can) kreeg het schilderen met de paplepel toegediend. Zijn oom was de bekende Canadese schilder Romeo Savoie, wiens werk onder andere in de National Gallery te zien is.

Savoie begon in de jaren 80 vorige eeuw met zijn eigen kunstenaars loopbaan. Hij werkte eerst in pastel maar kreeg meer plezier in het schilderen met olieverf. De Canadees richtte zijn aandacht vooral op het landschap. Dat werden winterse landschappen en uiteindelijk winterse landschappen in de grote stad. Daarmee is de kunstenaar vrij uniek en opvallend, zoals bijgaande voorbeelden aantonen.

savoie, richard; stadsavoie, richard; stad3savoie, richard; stad5savoie, richard; stad7

Sam Drukker: ‘volmaakte schoonheid in onvolmaaktheden’

Sam's Nachtwacht voor Stichting DOENdrukker, sam; portret6drukker, sam; portret4drukker, sam; portret2

Kunstenaar Sam Drukker (1957, Goes) schildert portretten met losse penseelstreken op oude en gevonden materialen zoals hout en karton. Materialen met een verhaal. Waar Drukker vooral goed in is, is dat hij de mens in zijn vele factetten treffend weet neer te zetten. Of het nu gaat om onzekerheid, kracht, schoonheid of ouderdom; de geportretteerden kijken je aan of kijken weg, verzonken in gedachten. Maar altijd zijn de portretten levendig en is de uitdrukking treffend en vooral herkenbaar. De Zeelandse kunstschilder biedt zicht op de kwetsbare mens. Of zoals hij zelf zegt: ‘De volmaakte schoonheid in de mens zit in zijn onvolmaaktheden.’

drukker, sam; portretdrukker, sam; portret3drukker, sam; portret5drukker, sam; portret7

Anne-Louis Girodet-Trioson schilderde met levendigheid

girodet; alles8girodet; alles6girodet; alles4girodet; alles2

Anne-Louis Girodet de Roussy Trioson (1767-1824, Montargis, Fr) is niet de naam van een adelijke vrouw, zoals ik in eerste instantie dacht. Het is de lange naam van een kunstschilder, die al jong furore maakte. Girodet kreeg een klassieke vooropleiding in Parijs waarbij al snel bleek dat de jongeling artistiek goed uit de voeten kon. Op zijn zeventiende begon hij zijn studie aan de École Nationale Supérieure des Beaux Arts, waar toendertijd ook de Franse grootmeester Jacques-Louis David onderwijs gaf.

Girodet was een begaafd leerling. In 1789 won hij zijn eerste schilderprijs: de Prix de Rome. Met de bijbehorende studiebeurs toog Girodet naar Rome waar hij tal van werken schilderde. Na terugkeer in Parijs legde hij zich toe op het schilderen van portretten en historische taferelen.

Zijn werk is (neo)classicistisch en romantisch. Opvallende kenmerken zijn verrassende licht- en kleureffecten en levendigheid in de geschilderde scenes. Girodet was naast kunstschilder ook een begenadigd prentkunstenaar en illustrator. Hij illustreerde bijvoorbeeld werk van de Franse schrijvers Chateaubriand en Racine.

De man overleed op 57-jarige leeftijd aan syfillus en ligt begraven op Père Lachaise. Veel van zijn werk is te bezichtigen in het Louvre.

girodet; allesgirodet; alles3girodet; alles5girodet; alles7