Claus: oktober’43

Oktober 1943

lX

Ruik aan deze sigaret, / mannetje met de pet. / Engelse tabak. Dringt door merg en been.

De piloot van de Spitfire sprong. / Zijn valscherm opende niet. / Hij kwakte tegen de muur van de fabriek. / De bakstenen stonden in vlam / en God strooide sloffen Camels / over het dorp.

Ruik. Rook. Zuig. Proef / de smaak van jonge dood.

Uit: Oktober 1943, Bezige Bij Amsterdam, 1998

claus, hugo; knack.bebron foto: knack.be

Hugo Claus (1929-2008, Brugge, België)

Frances Hodgkins schilderde beweeglijke stillevens

Frances Hodgkins (1869-1947, Dunedin, Nieuw-Zeeland) is 1 van Nieuw-Zeeland’s meest vermaarde kunstschilders. In de jaren 30 en 40 behoorde ze tot de Britse avantgarde, nadat ze in 1901 naar Europa emigreerde. Hodgkins schilderde portretten, landschappen en stillevens. Naast schilderen, ontwierp ze ook textiel.

Haar meest kenmerkende werk bestaat uit stillevens die een plek krijgen in een landschap. Centraal in het schilderij staan tafels met daarop gerangschikte spulletjes zoals vazen, tafelkleden, bloemen, fruitschalen of (zee)dieren.  Daar rondom heen de landschappen. In de beginperiode duidelijk herkenbaar. In de latere jaren worden de gecombineerde werken meer abstract. Niet altijd zijn de vormen duidelijk. Wie naar het werk van de Nieuw-Zeelandse kijkt ziet beweeglijkheid. Soms lijken de voorwerpen in de ruimte rond te zweven. Wel rond een soort middelpunt waardoor de werken sterk de indruk wekken rond te draaien. Kleurgebruik en schildertechniek laten een duidelijk eigen en uniek handschrift zien. Dat eigen handschrift werd in Groot-Brittannië wel gewaardeerd, ook in de kringen waarin Hodgkins zich begaf (waarin zich ook beeldhouwer Henry Moore bewoog). Het leidde ertoe dat Hodgkins in 1940 GB mocht vertegenwoordigen op de Biënnale in Venetië.

Hodgkins overleed in 1947 in een psychiatrisch hospitaal in Dorset. Haar as werd naar Nieuw-Zeeland verscheept waar het werd bijgezet in het familie-graf, dat ten noorden van Wellington ligt.

Frances Hodgkins, 7Frances Hodgkins, 1Frances Hodgkins, 2Broken Tractor 1942 by Frances Hodgkins 1869-1947Frances Hodgkins, 6

Naaktheid zonder verweer: Freud, Fischl en Pearlstein

naked-woman-on-a-sofa-freud

Voor wie een eerste blik werpt op Lucian Freuds (1922-2011, Berlijn, Dld) schilderijen, ziet dat Freud het bestaan schildert in zijn naaktheid, maar ook, en vooral, in zijn intimiteit.

Freud heeft een manier van kijken ontwikkeld (en kijken is hier schilderen) waar niemand aan ontkomt, de kijker niet en de schilder zelf ook niet. Niemand, behalve nu juist degene op wie het oog gefixeerd is: de geportretteerde.

De geportretteerden zijn zonder uitzondering afgebeeld in een staat van grote passiviteit. Ze ogen willoos, gelaten, doodmoe. Ze lijken geknecht en gekleineerd en, als het om vrouwelijke naakten gaat – en dat zijn er bij Freud nogal wat – ook nog eens blootgesteld aan een ieders ‘lage lusten’. Een nadere beschouwing levert een heel andere indruk op. De personages lijken dan helemaal niet hanteerbaar en manipuleerbaar te zijn, niet beklagenswaardig en treurig, maar juist ongenaakbaar, majusteus en volstrekt autonoom. Dat kan, omdat Freud zelf hun een geheim wapen in handen heeft gegeven: een cocon van persoonlijke intimiteit.

(..)

Een indringende blik roept gemakkelijk onbehagen op bij wie er voorwerp van is. Bij Freuds portretten lijkt het wel alsof wijzelf onder de loep worden genomen, in ieder geval zouden wij onze blik het liefst zo snel mogelijk willen afwenden. Freud zit ons namelijk veel te dicht op de huid. Hij confronteert ons met de maar al te vertrouwde kommer en kwel van worstachtige vingers, onderkinnen, blauwgeaderde borsten, uitgezakte lichamen en het kwestbare geslacht. Nergens biedt hij ons een glimpje glamour om ons achter te verstoppen, niets heeft hij opgepoetst om ons tegemoet te komen, ook de omgeving niet: meubelen zijn afgeleefd, planten half verdord, het sanitair is bruin uitgeslagen en je hoort bijna het trieste klokken van aan- en afvoerpijpen. Wat hij ons laat zien, is zonder twijfel intimiteit, maar dan wel in zijn meest pijnlijke vorm: de naaktheid zonder verweer.

Uit: De passie van een vlindervanger, over Lucian Freud; uit: De blauwe gitaar, Anna Tilroe, Querido Amsterdam, 1992

Lucian Freud (1922-2011, Berlijn, Dld)

fischl, two women in a bedroom

Eric Fishl: Two women in a bedroom, 1982 (‘cynisch-realisme’)

pearlstein, two models

Philip Pearlstein: Two female models in the studio, 1967 (‘fotografisch realisme’)

Hans Vlek: na een dag hard werken

Na een dag hard werken

Van 8 tot 5 ben ik in ruim twee / in touw met het lossen van zwavel / het schip moet voor donker nog weg

zachte pijn nestelt zich tussen de / schouderbladen – in de ooghoeken / een wat scherpere maar dat is / even wennen

hijs na hijs – onderuit / jonges! roept steeds de meester – / verdwijnt aan een kabel de hemel in / de lucht klinkt beter

zuurkool vult mijn neusgat / als ik tegen zessen thuiskom / de krant laat ik toegevouwen liggen / mijn interesse voor Heinrich Heine / blijkt nihil mijn eetlust

gelukkig uitmuntend

Uit: Zwart op wit, Querido Amsterdam, 1970

tzuminfo.nl, hans vlekbron foto: tzuminfo.nl

Hans Vlek (1947-2016, Amsterdam)

Gerrit Benner schilderde abstract en met veel kleur zijn Friese landschap

Gerrit Benner 2Gerrit Benner 4Gerrit Benner 6Gerrit Benner was een autodidactische kunstschilder die tot 1937 zijn brood moest verdienen met zijn winkel in lederwaren in Leeuwarden, waarnaast hij zoveel mogelijk schilderde. In 1937 werd de winkel failliet verklaard. Benner raakte in een psychische crisis en vernietigde vrijwel al het werk dat hij had gemaakt.

Pas in 1945 koos Benner definitief voor het kunstenaarschap en kreeg hij iets te zien van recente ontwikkelingen in de schilderkunst. Korte tijd was hij beïnvloed door het werk van Hendrik Werkman. Ook vond hij inspiratie bij de kunstenaars van de Ecole de Paris zoals Bazaine, Soulages en Manessier. Zijn werk heeft raakvlakken met Cobra en De Ploeg.

Ondanks invloeden en raakvlakken werkte Benner in relatief isolement. Vanaf 1955, het jaar waarin hij naar Amsterdam verhuisde, richtte hij zich met name op het Friese landschap. Hij werd vooral bekend door zijn abstracte, veelkleurige landschapsschilderingen in Neo-expressionistische en abstract-expressionistische stijl. Hij is nooit volledig abstract geworden in zijn kunst; het landschap bleef er aanwezig.

Gerrit Benner (1897-1981, Leeuwarden)

OLYMPUS DIGITAL CAMERAGerrit Benner 3Gerrit Benner 5

Choman Hardi: de boeken van mijn vader

De boeken van mijn vader

Het was herfst 1988 / toen de boeken van mijn vader uiteenvielen. / Een voor een kwamen ze van de planken, / ontdeden zich van zijn handtekening / en groepeerden zich, naar gekozen bestemming.

De boeken met geweten spleten. / De koppige staken zichzelf in de fik, / té opstandig in hun bezwaren / verkozen zij de dood boven een leven in duisternis.

De andere prefereerden een schuilplaats. / Hopend het licht weer te zien / pakten zij zichzelf in een grote tas, / begroeven zich in de achtertuin, / om vele jaren later te worden opgegraven / verkruimeld, aangevreten door het vocht.

De rest koos duurzamer thuizen / waar ze niet weer verlaten zouden worden. / Ze straalden op de planken van andere mensen / en hielden hun geheim voor zichzelf.

Uit: Life for us, Bloodaxe Tarset UK, 2004; vertaling Bernadette Booij

hardi, crm.booksellers.co.nzbron foto: crm.booksellers.co.nz

Choman Hardi (1975, Sulaimaniya, Irak)

De vloeibare kunst van Thomas Hart Benton

robert hart benton 1robert hart benton 3robert hart benton 5

Thomas Hart Benton ook Tom Benton (Neosho, USA, 1889 – 1975) was een Amerikaans kunstschilder.

Benton werd geboren als kleinzoon van een bekende, gelijknamige Amerikaanse Senator en als zoon van een advocaat en lid van het Huis van Afgevaardigden. Tot ongenoegen van zijn ouders wees hij zelf een politieke carrière af en richtte zich op de kunst.

Hij studeerde van 1907 tot 1909 aan de kunstacademie in Chicago en verhuisde vervolgens naar Parijs, waar hij verder studeerde aan de Académie Julian. Daar ontmoette hij Amerikaanse kunstenaars zoals Diego Rivera en Stanton Macdonald-Wright, welke laatste hem sterk beïnvloedde.

Benton geldt als belangrijk vertegenwoordiger van het Amerikaans realisme en het muralisme. Hij verheerlijkte de ‘waarneming’ tegenover het ‘intellectuele concept’ en de ‘directe representatie’ tegenover de ‘introspectieve abstractie’, hetgeen in de conservatieve delen Amerika in goede aarde viel. Zijn manier om personen uit te beelden doet erg denken aan beeldhouwen en typisch is de vloeibare manier van weergeven.

Net als Rivera zou hij tijdens de crisis in de jaren dertig veel muurschilderingen maken vanuit de Works Progress Administration-werkverschaffingsprojecten. Zijn latere werk wordt gerekend tot het ‘regionalisme’. Hij maakte met name landelijke taferelen uit het pre-industriële agrarische tijdperk en scènes uit het leven van alledag in het middenwesten. Later maakt hij vooral ook cartoonachtige werken, waarmee hij wel als een voorloper van de popart wordt beschouwd.

robert hart benton 2robert hart benton 4robert hart benton 6

Pieter de Hoogh biedt een kijkje in het burgerleven van de Gouden Eeuw

Pieter_de_Hooch2Pieter_de_Hooch4Pieter_de_Hooch6

Kunstschilder Pieter de Hoogh (Rotterdam, 1629-1684) genoot in zijn eigen tijd en leven nauwelijks enig aanzien. Als leerling van Nicolaes Berchem werd hij beïnvloed door het werk van Fabritius en Vermeer.

In 1655 werd hij ingeschreven bij het Sint Lucas Gilde in Delft. De schilderijen die hij in Delft maakte, worden gezien als zijn beste werk. Toch kende De Hoogh armoe. In het werk van tijdgenoot Dirck van Bleijswijck uit 1667 wordt men geen woord gerept over De Hoogh.

De Hoogh is vooral bekend geworden door de vele doorkijkjes die hij maakte van interieurs en exterieurs van de gewone burger uit de Gouden Eeuw. Daarmee bood de kunstschilder ons een mooie blik op dat burgerleven uit die beroemde vaderlandse periode.

Pieter_de_Hooch1Pieter_de_Hooch3Pieter_de_Hooch5

Portinari schilderde de Braziliaanse ziel

portinari 2portinari 4portinari 6Cândido Portinari (1903 – 1962) was een Braziliaanse kunstschilder.

Hij werd op een koffieboerderij in het binnenland van de deelstaat São Paulo geboren en bracht zijn jeugd door in het kleine plaatsje Brodowski. Zoals veel Brazilianen in die tijd waren zijn ouders Italiaanse immigranten.

Als telg uit een arme familie volgde hij slechts de lagere school. Toch liet hij vanaf zijn kindertijd zijn artistieke roeping blijken (hij schilderde al vanaf zijn 9-de jaar) en zijn lage vooropleiding weerhield hem er niet van om in 1918 een plaats te verwerven op de Escola Nacional de Belas Artes (ENBA) in Rio de Janeiro. In 1928 eindigde hij op een concours als eerste en won hij een reis naar Parijs waar hij tot 1930 zou blijven.

portinari 1portinari 3portinari 5In het jaar van zijn terugkomst ontmoet hij de negentienjarige Uruguayaanse Maria Victoria Martinelli met wie hij de rest van zijn leven zou delen. Om zijn jonge gezin te kunnen onderhouden begon hij in 1931 met het schilderen van de portretten. In 1935 neemt hij met zijn werk CAFÉ deel aan een expositie van het Carnegie Instituut in Pittsburgh waar het een eervolle vermelding krijgt. Het schilderij laat een koffieplantage zien zoals die algemeen waren in de regio waarin hij woonde.

Hij werd lid van de Braziliaanse communistische partij en stelde zich verkiesbaar als senator in 1947. Vanwege de vervolging van Communisten moest hij kort daarna naar Uruguay vluchten. Hij keerde terug naar Brazilië in 1951 maar gedurende de laatste 10 jaar van zijn leven zou hij aan een slechte gezondheid lijden. In die tijd schilderde hij in opdracht voor het gebouw van de Verenigde Naties in New York twee enorme muurschilderingen.

Portinari stierf op 58-jarige leeftijd aan loodvergiftiging. De loodverbindingen in zijn verf zijn hem uiteindelijk fataal geworden.

Schermafbeelding 2019-06-24 om 13.21.09

Voor een beknopte weergave van leven en werken van deze grote Braziliaanse schilder kopieer en plak deze link: https://g.co/arts/HqWPp5GoJZjRLe5s5