Bijna iedere dag muziek: Leo Kottke

Aanleiding: een overzicht van wat genoemd wordt: American Primitive Guitar. Een term die van toepassing is op het werk van gitarist John Fahey (1939-2001, Takoma Park, USA). Fahey zong zich los van het traditionele gitaarspel door vooral te fingerpicken en zijn gitaar op andere wijzen te stemmen dan gebruikelijk. Dat leverde nieuwe gitaarmuziek op. Fahey was geworteld in de blues, maar liet zich beïnvloeden door folk, Indiase raga’s, klassiek en avant-garde. En dat allemaal in de jaren 50, vorige eeuw. Fahey’s opvallende gitaarspel kreeg veel volgers.

Mijn held werd Leo Kottke (1945, Athens, USA), die de 6- en 12-snarige gitaar hanteerde alsof de duivel zelf aan het werk was. Wie Kottke hoort spelen denkt aan meerdere personen of overdubs, maar nee, alles uit een persoon! En met een snelheid die buitenaards klinkt. Zijn eerste elpee werd opgenomen in 3 en een half uur tijd en liet composities horen, die mijn oren niet wilden geloven. Wie Kottke live aan het werk gezien heeft, weet dat de man niet alleen prachtig speelt maar tevens enorm humoristisch is. En oh ja, hij zingt ook wel eens. Dat stemgeluid noemt hij zelf: ‘een gans die scheten laat op een benauwde dag.’ Kottke doet zichzelf tekort; het klinkt apart maar niet slecht. Oordeel zelf:

Bijna iedere dag muziek: Arvo Pärt

Hij moet een aparte knaap zijn geweest. Zijn moeder had een oude Russische piano op de kop getikt. De middelste toetsen haperden, alleen de diepste bassen en de hoogste registers klonken redelijk. Op die piano kon je eigenlijk niet Für Elise spelen of een ander stuk voor beginners. Arvo gaf zich daarom over aan improvisaties en experimenteerde met eigen wijsjes die licht en hoog klonken of donker en diep. De middelste toetsen meed hij. De krakkemikkige piano dwong hem niet alleen tot improviseren maar ook tot minimalistische muziek.

In zijn latere loopbaan als componist zou hij van weinig middelen gebruik blijven maken. Een van zijn bekendste werken bestaat uit één lang aangehouden octaaf op de piano en een aantal repetivieve hoge ijle tonen. Hij noemde het Für Alina.

(..)

Op die avond in de Niguliste kirik in Tallinn worden Orient & Occident en Silouans Song uitgevoerd. Buiten is het gaan sneeuwen, binnen lijkt het publiek bedwelmd. Ik moet plotseling aan een voorval uit mijn jeugd terugdenken waaraan ik nooit meer heb gedacht.  Ik werd eens huilend wakker omdat ik in mijn droom muziek hoorde die hier op aarde helemaal niet bestond. Zo mooi dat ik na die nacht bleef zoeken wat voor soort muziek dat precies was. Op het moment dat ik Silouans Song in de kerk hoor, vraag ik me af of het niet die muziek uit mijn droom is geweest. Niet door stemmen gezongen maar door veertien strijkers.

Fragmenten uit: Tabula Rasa, op zoek naar Arvo Pärt; uit: Baltische zielen, Jan Brokken, Atlas Contact Amsterdam, 2010

Arvo Pärt (1935, Paide, Estland)

Bijna iedere dag muziek: Max Richter

Max Richter (1966, Hameln, Dld) werd geboren in Duitsland maar woont in de UK. De Duits-Britse componist speelt piano, orgel en synthesizer en beweegt zich compositorisch in het post-minimalisme. Richter houdt zich vooral bezig met muziek die modern-klassiek en alternatieve pop, zoals ambient en new age, bestuift en kruist.

Zijn eerste grote compositorische klus was een eigentijdse en persoonlijke versie van Vivaldi’s Vier Jaargetijden. Dat werd een succes, waarna verstilde, bedachtzame stukken volgden. Richter’s werk valt in de smaak bij zowel de liefhebber van modern klassiek als de volger van ambient en new age-stijlen. Hieronder een kennismaking of een klein overzicht van zijn werk. (Bekijk de video’s op YouTube als ze niet beschikbaar zijn in je browser)

Bijna iedere dag muziek: Kubrick en Von Beethoven

‘Bij Beethoven wisselen grandeur en muzikale grappen elkaar snel af, liggen humor en pathos dicht bij elkaar.’

‘Die ongelofelijke Diabelli-variaties van Beethoven – het hele spectrum van gedachten en gevoelens, maar alle in relatie tot een belachelijk klein walsdeuntje.’

Aldus  schrijver Aldous Huxely over de muziek van Ludwig von Beethoven. Huxley probeerde de muzikaliteit van Beethoven in zijn schrijven te gebruiken. Het meest duidelijke voorbeeld is de roman Point Counter Point uit 1928.

Ook filmer Stanley Kubrick vond Beethoven goed bij zijn werk passen. Met enige regelmaat keren composities terug in zijn films. Bekendste voorbeelden: a Clockwork Orange en Barry Lyndon. Bij Kubrick ondersteunt Beethovens muziek ons gevoel als kijker bij wat we te zien krijgen. Het versterkt de emotie, niet alleen bij ons, maar ook bij de acteur. Duidelijkst is het voorbeeld (wat Beethoven betreft) in a Clockwork Orange. Hieronder een compilatie van Kubrick filmfragmenten met daaronder de 7-de symfonie van Beethoven. Kijk, luister en voel wat ik bedoel.

Vervolgens het menuet uit de Diabelli-variaties van Beethoven. Deze piano-werken componeerde Beethoven als antwoord op de vraag van de Oostenrijkse componist Anton Diabelli om variaties te maken op de wals die hij componeerde. Beethoven voldeed aan deze opdracht en deed dat in 2 delen. Deze variaties lieten zien waartoe Beethoven in staat was: breedte en diepte. Vaak worden de Diabelli-variaties vergeleken met de Goldberg-variaties van Bach.

Bijna iedere dag muziek: Radu Lupu, Schubert

En toen? Toen begon hij te spelen… Schuberts pianosonate in bes klein, D.960… Pas toen het concert voorbij was, besefte ik dat ik in een andere wereld was geweest. Ik had niet gehoest, ik had zelfs niet adem gehaald. Mijn hart was bijna tot stilstand gekomen. Het was een werkelijk hemels optreden. En dat overkomt professionele muzikanten niet vaak. We zijn nu eenmaal cynischer en kritischer over andermans optreden omdat we die met een professioneel oor beoordelen. Maar Lupu oversteeg al die vooroordelen. Michael en ik voelden ons werkelijk bevoorrecht dat we daar aanwezig waren. Zonder een woord te zeggen nam hij ons mee in zijn wereld, in de wereld van Schubert, en bracht hij de tijd tot stilstand. Terwijl hij speelde, vergat ik volkomen dat ik bezorgd was over mijn stem, over het concert van de volgende dag. Ik was nergens meer bezorgd om. De gewone wereld om me heen was eenvoudig verdwenen. De muziek troostte me, ook al besefe ik op dat moment helemaal niet dat ik getroost moest worden.

Sopraan Catherine Bott (1952, UK) over Schoonheid en Troost in Wim Kayzers boek: Van de schoonheid en de troost, Contact Amsterdam, 2000

Bijna iedere dag muziek: J.S.Bach

Er is een wereld voor en na Johan Sebastian Bach (1685-1750, Eisenach, Dld). Ik heb het geluk van na Bach te zijn. En met mij niet de geringsten: Mozart en Chopin bijvoorbeeld, die bewonderaars waren. Beethoven noemde Bach: de oervader van de harmonie.

Bach is de meester van het contrapunt en van de barokke kerkmuziek. En zijn invloed reikt tot vandaag de dag. Sturen wij een onbemand vaartuig de ruimte in dan laten we buitenaardse bewoners kennis maken met drie composities van de klassieke grootmeester.

Bach kende een loopbaan van 50 jaar. Daarin componeerde hij meer dan 1000 stukken: concerten, cantates, suites, sonates, missen, motetten, passies en preludes. De meeste composities ter meerdere eer en glorie van de Heer, want Bach was een vroom mens. Hij was een (hemelse) perfectionist, die graag wiskunde combineerde met muziek. Bekend zijn de vele rekenkundige grapjes in zijn werken. Maar zijn grootste verdienste tot aan de dag van vandaag: hij raakt ons met zijn muziek recht in het hart, zoals in de Matthäus Passion, het lijdensverhaal van Jezus Christus. Je zou er stil van worden!

bron info: Made in Europe – Pieter Steinz, Nieuw Amsterdam Amsterdam, 2014

Viktor&Rolf 25 jaar rumoer in de haute couture

V&R haute couture

Viktor & Rolf (gestileerd als Viktor&Rolf) is een modehuis onder leiding van het ontwerpersduo Viktor Horsting (Geldrop, 1969) en Rolf Snoeren (Dongen, 1969) met theatrale modeshows en extravagante kledingcollecties.

De ontwerpers ontmoetten elkaar op de kunstacademie in Arnhem, waar de basis voor een lange vriendschap en samenwerking werd gelegd. Na hun afstuderen in 1992 vertrokken zij samen naar Parijs. Zij realiseerden daar hun eerste collectie die gebaseerd was op de frustratie die zij ervoeren als twee beginnende ontwerpers en wonnen hiermee de drie eerste prijzen van de belangrijkste modewedstrijd ter wereld: de Salon Européen des Jeunes Stylistes in Hyères in Frankrijk.

Het merk staat voor een mix van kunst en mode, klassiek en avant-gardistisch.