Dubravka Ugresic: voorgelezen Cubaanse sigarenrollers

Byrd-Dubravka; newyorker.combron beeld: newyorker.com

Het is een rare kop boven dit verhaal. Dubravka Ugresic (1949) is een van origine Kroatische schrijfster, die in Nederland woont. In Verboden te lezen! verwondert ze zich over de machinerie die zich tussen schrijver en lezer heeft gewurmd. In het begin van dat boek verhaalt ze over een ontmoeting, op een boekenbeurs, met actrice/schrijfster Joan Collins. Joan Collins heeft niets met literatuur en de literatuur heeft niets met Joan Collins. ‘In het moderne literaire leven zijn zulke banaliteiten belangrijker dan boeken. De flaptekst is belangrijker dan het boek zelf, de foto van de auteur op het boekomslag is belangrijker dan de inhoud, een interview in een veelgelezen krant of een optreden in een veelbekeken tv-show is belangrijker dan wat een schrijver in zijn boek te melden heeft.’ , aldus Ugresic.

Maar het kan ook anders. Zo blijkt:

Onlangs hoorde ik over de torcedores, de sigarenrollers op Cuba: ze schijnen de meest ontwikkelde bevolkingsgroep van het eiland te zijn. Het met de hand rollen van een sigaar is saai en inspannend, zegt men. De sigarenrollers zitten op banken die net als in een schoollokaal in lange rijen staan en zijn de hele dag met tabaksbladeren bezig. Er is echter één ding dat hun troost verschaft: in de werkplaatsen van de Cubaanse tabaksindustrie werken gehuurde voorlezers. Ze zitten op een verhoging met een microfoon in hun hand uit een boek voor te lezen. De rollers laten de tabaksbladeren door hun handen gaan en luisteren.

Voor me zie ik een overvolle werkplaats, ik voel de tropische hitte, ik hoor het gegons van vliegen en zie de bezwete voorhoofden van de arbeiders die half sluimerend de tabaksbladeren bewerken en ieder woord dat uit de luidsprekers komt gretig in zich opnemen. In mijn fantasie is uiteraard geen plaats voor Fidel Castro’s redevoeringen. Want de Cubaanse sigarenrollers luisteren slechts naar de beste werken uit de wereldliteratuur. Iedere sigaar is doordrenkt van mensenzweet en het ritme van de woorden die uit de luidsprekers komen en als een echo in de slaperige hoofden van de luisteraars nagalmen.

De torcedores uit mijn Cubaanse fantasieën zijn geen passieve luisteraars, integendeel. Sommigen hebben tijdens hun werkende bestaan reeds de mooiste bladzijden uit de wereldliteratuur gehoord, hun literaire smaak is zo scherp als een scheermes, ze reageren op elk verkeerd gebruikt woord en op iedere onjuiste intonatie. Als wat ze horen hun niet bevalt, laten ze luidruchtig hun ongenoegen blijken en bekogelen de arme voorlezer met dikke Cubaanse sigaren.

uit; verboden te lezen!, De Geus Breda 2001; vertaling Roel Schuyt

Dubravka Ugresic (1949, Kutina, Kroatie)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s